Elimizdiń eń negizgi damý vektorlaryn aıqyndaǵan

Memleket basshysynyń Joldaýy Qazaqstannyń bolashaq damýynda mańyzdy rólge ıe. El Úkimeti Pre­zıdent Joldaýyn basshy­lyqqa alyp, ekonomıkany odan ári jańǵyrtýda jáne jańa tehnologııalyq talaptarǵa oraı qoǵamdy damytýda jańa tabystarǵa qol jetkizýi tıis. Búginde kómirsýtegi shıki­zatyna joǵary suranys álsireńkirep, jasyl tehnologııalardyń damýy bas­taldy. Álem úlken tehnologııalyq ózgerister qarsańynda tur, aldaǵy ýaqytta ol qoǵamnyń barlyq qatparyn qamtyp, ómirimizdiń barlyq salalaryna yqpal etedi. Sarapshylardyń kópshiligi bul ózgerister tehnologııalar ıntegrasııasymen jáne fızıkalyq, sıfrlyq, bıologııalyq salalardyń birigýimen erekshelenetin Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııaǵa alyp keledi degen pikirde. Mundaı jaǵdaıda biz Qazaqstandy jańa álemdik shynaıylyqqa beıimdeýimiz kerek. Búginde otandyq ekonomıkanyń básekege qabilettiligin arttyrý, básekege qabiletti salalardy odan ári jetildirý, sóıtip, ósim draıverlerin qalyptastyra otyryp, eldiń úshinshi ekonomıkalyq jańǵyrýy basty nazarǵa ıe. Joldaýda kórsetilgen barlyq bes ba­sym­dyq aldaǵy jyldarda elimiz­diń  basty damý vektory bolady dep oılaımyn. Birinshi basymdyq – eko­­­nomıkanyń jedel teh­nologııalyq jańǵyrtylýyna toqtalar bolsaq, júıeli ári tereń óz­gerister paıda bolǵan sońǵy onjyldyqta álemdik ekonomıkada jańa tehnologııalardyń damýy basty rólge ıe boldy. Tórtinshi óner­kásiptik revolıýsııanyń «qozǵaýshy kúshi» bolǵan Internet tehnologııalaryn damytý jahandyq deńgeıge shyqty. Jańa tehnologııalar adam eń­be­gin jeńildetip, eńbek ónimdiligin art­tyrýǵa, shyǵyndardy azaıtýǵa áser etedi. Qorshaǵan ortanyń lastanýyn, ekonomıkanyń energııa syıymdylyǵyn azaıtady, resýrstardyń tıimdiligin arttyrady. Damyǵan elderde jańa dástúrli energııa kózderine ıek art­qan óndiristerdiń azaıýy, «jasyl» teh­nologııalarǵa suranystyń ósýi syndy qubylystar baıqalady. Sondyqtan «Sıfrlyq Qazaqstan» baǵdarlamasyn ázirleý jáne qabyldaý jahandyq talaptarǵa bergen jaýabymyz dep qabyldaǵan jón. Ekinshi basymdyq bıznes-ortanyń túbegeıli jaqsarýy jáne keńeıýine qatysty. Jalpy, álemdegi 30 damyǵan eldiń ónerkásip óndirisiniń negizgi úlesi shaǵyn jáne orta bızneske tıesili eken. Álemdik qoǵamdastyqtyń bir bóligi retinde  bul sektorǵa kóńil bólinýi, sóz joq,  kókeıge qonymdy. Úshinshi basymdyq – makroeko­no­mıkalyq turaqtylyq. El ekonomı­kasyn qaıta júkteý ekonomıkany qarjylandyrý úshin shet el kapıtalyn tartý úrdisin saqtaýǵa jáne kóbeıtýge múmkindik beredi. Bul aldynǵy qatarly tehnologııalardyń qosymsha transfertin qamtamasyz etedi. Tórtinshi – adamı kapıtal sapasyn jaqsartýdy negizgi basymdyq dep qabyldap, onyń damýyn jiti nazarda ustaý qajet. Damyǵan elderdiń barlyǵy adamı kapıtaldyń sapasyn arttyrýǵa basymdyq beredi. Qazaqstan da «Sapaly bilim – ekonomıkanyń qozǵaýshy kúshi» degen qaǵıda boıynsha, bilimge ınvestısııa salýy kerek. Besinshi basymdyqqa keler bolsaq, bul oraıda qolǵa alynatyn reformalar ekonomıkadaǵy turaqsyzdyqty joıýǵa múmkindik beredi.  Sonymen qatar, sybaılas jemqorlyqpen kúres ekonomıkalyq ósimge oń yqpal etetin basty faktorlardyń biri sanalady. Qoryta aıtqanda, Elbasynyń Qa­zaq­stan halqyna Joldaýy memlekettiń áleýmettik jáne ekonomıkalyq min­det­­teriniń odan ári tabysty sheshilýin qam­tamasyz etedi. Serjan MÁDIEV, «Ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýty» AQ tóraǵasy