Densaýlyq saqtaýdaǵy bes bastama

Keshe Densaýlyq saqtaý mınıstrligi 2016 jyldyń qorytyndysy boıynsha jáne alda turǵan mindetter jaıyn qarastyrǵan keńeıtilgen alqa otyrysyn ótkizdi. Otyrysta baıandama jasaǵan Den­saý­lyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov al­q­aly jıynnyń jeke mınıstrlik bolyp qu­rylǵan kezeńde ótip otyrǵanyn aıtyp, za­man talaptaryna saı mınıstrlikte ja­ńa 3 komıtettiń ómirge kelgenin alǵa tartty. Elbasynyń bıylǵy Joldaýynda den­­saýlyq saqtaý salasynyń aldyna qoı­ylǵan mindetterdi oryndaý maq­sa­tynda mınıstrliktiń 5 negizgi bastama­ny anyqtap, soǵan sáıkesti kóptegen ju­mystardyń atqarylýy tıis ekenin n­a­zarǵa usynǵan mınıstr olardyń ár­qaı­sysyna jeke toqtalyp ótti. Sonymen ol qandaı bastamalar? Birinshi bastama – densaýlyq saqtaý júıesin pasıentterdiń múddesine qaraı ıntegrasııalaý dep atalypty, ıaǵnı bul al­ǵashqy profılaktıkalyq býyn deń­geıi­nen bastap, odan keıingi barlyq ke­zeńderdi qamtıtyn medısınalyq kó­mek kórsetýdiń biriktirilgen júıesin en­gizý bolsa, bul rette atqarylatyn ju­­mys­t­ardyń qarasy ájeptáýir. Atap aıt­qanda, adamdardyń ǵumyr jasyn uza­r­tý baǵytynda ulttyq baǵdarlama qa­byldaý josparlanyp, salany sıfr­laý jáne aqparattandyrý jónindegi sha­ralar óz jalǵasyn tappaq, sonymen birge, emhanalarǵa tirkeý erejeleri ońtaılandyrylatyn kórinedi. Ekinshi bastama – EYDU usy­nys­ta­ry­na saı standarttardy sáı­kes­tendirý. Bul sharalar aıasynda jeke medısına­ny damytýdaǵy kedergilerdi joıý, mem­lekettik fýnksııalardy táýelsiz ká­sibı ortaǵa berý, dári-dármek jáne me­dı­sınalyq buıymdardyń baǵasyn ret­teý josparlanǵan. Úshinshi bastama re­sý­rstardy tıimdi qoldaný máselesine qa­tysty. Densaýlyq salasyndaǵy ın­fraqurylymdyq jáne kadrlyq saıa­satty qaıta qaraýǵa, jeke jáne she­- t­elden ınvestısııalar tartý men mem­leket-jekemenshik áriptestigin da­mytýǵa, ǵylym men medısınalyq bi­­limdi jetildirýge mán beriletinine na­­­z­ar aýdarǵan vedomstvo basshysy, tór­tin­­­shi bastamanyń qarjylandyrýdyń oń­­­­taıly júıesin qalyptastyrýǵa qa­tysty ekenin aıtty. Bul rette bir­neshe min­det alǵa shyqpaq. Máselen, st­a­­sıo­narlyq kómekti paıdalaný deńgeıin tó­mendetý, ozyq medısınalyq trans­fert­terdi engizýdi yntalandyrý, al­ǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kó­mek bıýdjetin qajettilikterge qaraı bó­lýmen qatar negizgi qorlardy, ka­pıtaldyq shyǵyndardy, medısınalyq já­ne aqparattyq tehnologııalarǵa qyz­met kórsetýge ketetin shyǵyndardy, qar­jylyq qyzmetterdiń shyǵyndaryn esep­ke ala otyryp, tarıfter men shy­ǵyndardy qaıta qaraý josparlanyp otyr. Besinshi bastama – pasıentke esep beretin jáne transparenttilikti qa­rastyratyn júıeni basqarý. Osyndaı qadaý-qadaý bes bastamaǵa mán bere sóılep, medısınalyq mekemelerge sharýashylyq júrgizý quqyn bere otyryp, korporatıvtik basqarý júıesin engizý tárizdi ózekti máselelerdiń kezekte turǵanyn vedomstvo basshysynyń ortaǵa salýynan sala boıynsha alda kóptegen ózgerister júretinin ańdaýǵa bolatyndaı. Árıne, densaýlyq saqtaý salasynda júretin ózgeriske eleńdemeıtin jan joq. Bas aýyryp baltyr syzdaı qalsa bara qalatyn, kómek suraıtyn ornyń – medısınalyq mekemeler. Onyń ústine 2018 jyldyń 1 qańtarynan bas­tap el azamattary mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý (MÁMS) aıasynda medısınalyq kómek alý jáne medısınalyq mekemeni tańdaý quqyna ıe bolady. Azamattardyń birqatar sanattary úshin MÁMS júıesine jarnalar men tólemder jasaý 2017 jyldyń 1 shildesinen bastalsa, kelesi jyldyń basynan bastap MÁMS tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi (TMKKK) boıynsha qarjylyq operator jáne MÁMS aıasyndaǵy medısınalyq qyzmetterdi strategııalyq satyp alýshy qyzmetin atqara bastaıdy. Alqa otyrysynan uqqanymyz MÁMS-ti engizý búkil densaýlyq saqtaý júıesin reformalaýmen birge keshendi túrde júrgizilip otyrady. Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy jahandyq máseleler (juqpaly emes aýrýlardyń ósýi, jańa tehnologııalar engizilýine baılanysty saladaǵy resýrs tapshylyǵynyń ósýi, egde jastaǵy turǵyndar sanynyń ósýi) bul salaǵa ketetin shyǵyndardyń kóbeıýine ákelýde, sondyqtan da memleketke de, halyqqa da onyń eń bir ońtaıly, eń bir tıimdi joldardy qarastyryp júrgizilgeni basty olja bolmaq. Anar TО́LEÝHANQYZY, «Egemen Qazaqstan»