Alash arysynyń 100 jyldyǵy sonaý 1992 jyly kindik qany tamǵan Taran aýdanynyń Belınskıı aýylynda oblystyq deńgeıde atalyp ótken edi. Sol sharadan bes jyl ótkennen keıin aýyldaǵy orta mektepke Eldes Omarovtyń esimi beriledi. Táýelsizdik jolynda qurban bolǵan arystyń esimin ulyqtaǵan sharalar munan keıin sap tyıylǵandaı bolǵan. Rasyn aıtqanda, týǵan jerinde Eldes Omarovtyń esimi kóńildegideı atala bermeıdi. Kesh qonaqtarynyń biri, belgili aqyn Aqylbek Shaıahmettiń aıtýynsha, osydan bes jyl buryn Qostanaı qalasyndaǵy kóshelerdiń birine Eldes Omarovtyń esimin berý týraly usynys ta aıaqsyz qalǵan. Eń bastysy, Eldestiń atyn keıingi urpaqqa nasıhattaý jaǵy kemshin.
Eldes Omarovtyń týysy bolyp keletin Aqylbek Shaıahmet keshke qatysýshylarǵa Eldes Omarov týraly taǵylymdy áńgime aıtyp berdi.
− Bizde Abaıdy «qazaqtyń Pýshkıni», Muqaǵalıdi «qazaqtyń Esenıni» dep salystyryp aıtyp jatady. Men osyndaı salystyrýǵa qarsymyn, árkimniń óz orny bar. Degenmen, Eldes Omarovty da ýaqytynda zamandastary «qazaqtyń Lomonosovy» dep ataǵan. О́ıtkeni, ol jan-jaqty bilimdar adam, ǵalym adam bolǵan. Matematıka, fızıka ǵylymdary, geometrııa, trıgonometrııa týraly jazǵandary kúni búginge deıin mańyzyn joıǵan joq. Jaratylystaný pánderindegi termınderdi alǵash qazaqsha sóıletken Eldes bolatyn, – dedi Aqylbek Qojauly.
Aqylbek Shaıahmet 30 jyldan beri Eldes Omarovtyń ómiri men shyǵarmalaryn zerttep keledi. Ol týraly «Taıbaǵar» atty derekti hıkaıa da jazdy. Sonymen qatar, tehnıka ǵylymdarynyń doktory Marat Shýaqaevpen birigip, «Elim dep ótken Eldes» atty kitapsha shyǵardy. О́tken jyly A.Baıtursynov atyndaǵy Qostanaı memlekettik ýnıversıtetiniń baspahanasynan osy eki avtordyń qurastyrýymen «Eldes Omarovtyń shyǵarmalary» atty qazaq jáne orys tilderinde shaǵyn kitap jaryq kórdi.
− Árıne, bul kitaptyń taralymy óte az. Bıyl Bilim jáne ǵylym mınıstrligine Eldes Omarov shyǵarmalaryn basyp shyǵarý týraly usynys jasaǵanbyz, eger óndiristik josparǵa kirse, jaryq kórip qalady. Eldes Omarov ustalǵanda onyń 72 qoljazbasy tárkilengen eken. Olardyń barlyǵyn taýyp, qurastyrý, oqyrmanǵa usyný úlken eńbek bolar edi. Negizi Eldes týraly osy ýaqytqa deıin jazylǵan tolymdy eńbekter joqtyń qasy, – deıdi Aqylbek Qojauly.
Elimiz táýelsizdigine, halqymyzdyń rýhanı dúnıesine qyzmet etken tulǵalardyń qaısysyn bolsa da nasıhattap, aıtyp otyrmasa, jas urpaq odan habarsyz qalary sózsiz. Qostanaı gýmanıtarlyq kolledjinde Eldes Omarovqa arnalǵan keshten jastar kóp maǵlumat aldy, tushymdy áńgime tyńdady. Eldes atamyzǵa arnalǵan keshke Alash arysynyń jıeni Qarapa Jákenova apaı da qatysyp, atasy týraly kózkórgenderden estigenin, jadyna túıgenin ortaǵa saldy. Stýdentter Eldes Omarovqa arnalǵan keshti án men jyrǵa bóledi.
Názıra JÁRIMBETOVA,
«Egemen Qazaqstan»
QOSTANAI
