Álemde jappaı úrdiske aınalǵan ýrbanızasııa prosesi kóp máseleni bir-birimen úılestire sheshýdi talap etedi. Búginde jer júzi halyqtarynyń teń jarymy shaharlarda turyp jatyr. Mamandar 2050 jylǵa qaraı bul kórsetkish 70 paıyzǵa jetedi dep sanaıdy. Sondyqtan qala turmysyn josparlaý, bar nárseni únemdeý, ysyrap pen shyǵyndy azaıtý máselesi kún tártibine shyqty. Turǵan jeri tap-tuınaqtaı, ekologııasy taza, turmysqa jaıly ári únemdi meken – ár adamnyń armanyna aınalǵan.
– «Aqyldy qala» jobasynyń eń basty maqsaty – turǵyndardyń ómir sapasyn jaqsartý, básekege qabiletti etý. Ol úshin qalamyzdyń ınfraqurylymdaryn jańa zaman talabyna saı jańǵyrtý qajet, – dedi Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Altaı Kólginov forýmda sóz sóılep.
Ras, «aqyldy qalalarda» jylýǵa ketetin shyǵyn ózgelermen salystyrǵanda 30 paıyz az jumsalady, kóshelerdi jaryqtandyrýǵa ketetin elektr qýatynyń shyǵyny 60 paıyz únemdeledi, ózge de kommýnaldyq tólemder 30 paıyzǵa qysqarady eken. Sáýir týsa da táýir bolmaı, kúnde qar jaýyp jatqan Oral qalasy turǵyndary úshin kógildir otyn, basqa da qýat resýrstaryn únemdeý óte qajet.
Altaı Seıdirulynyń aıtýynsha, Oral qalasynyń «aqylyn kóbeıtetin» birneshe joba qazirdiń ózinde júzege asa bastaǵan.
– Biz «qaýipsiz qala» baǵyty boıynsha oblys ortalyǵynyń eń mańyzdy aımaqtaryna beınekamera ornatýǵa kiristik. Memleket pen jekemenshik áriptestigi negizinde jaqynda 200 baqylaý kamerasy jáne 40 jyldamdyq ólshegish kamera qoıylady. Odan bólek oblys bıýdjeti esebinen 100 kamera ornatylady. Aýlalar men kóshelerdi jaryqtandyrý da basty nazarda, – deıdi óńir basshysy.
Osy forýmda belgili bolǵandaı, Oral qalasynda kóp keshikpeı elektrondy páter ıeleri kooperatıvi paıda bolýy múmkin. О́ıtkeni, jaqynda ǵana tikeleı efırde oblys turǵyndarynyń saýalyna jaýap bergen oblys ákimine PIK-terdiń qyzmetine narazy bolǵan turǵyndardan kóp shaǵym túsken.
– Biz PIK jumysyn elektrondy formatqa kóshirýimiz kerek. Álemniń damyǵan elderiniń bárinde de turǵyndar kommýnaldyq tólemderdi óz úıinde otyryp-aq jasaı beredi. Turǵyndar ózderine qandaı qyzmet kórsetilgenin, aqy qaıda jumsalǵanyn, úılerdi jańǵyrtý, aǵymdaǵy jáne kúrdeli jóndeý jumystary qalaı júretinin, basqa da kommýnaldyq máselelerdi anyq kórip otyrýy qajet, – deıdi Altaı Kólginov.
Bul iste oraldyqtarǵa fınlıandııalyq «Bıznes Oýlý» kompanııasynyń dırektory Djýha Ala-Mýrsýla kómektespek.
– Sizderdegi «Aqyldy qala» jobasymen tanysyp shyqtyq. Bul jobanyń túıindi tustary bar, biz ózimiz júrip ótken jol bolǵandyqtan, qaı jerden qatelik ketýi múmkindigin kórsete alamyz, – deıdi Djýha Ala-Mýrsýla.
Aıta ketý kerek, «Smart City Uralsk» forýmyna turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy, kólik qatynasy, qala qurylysy, qalanyń áleýmettik-mádenı keńistigin ulttyq reńkti saqtaı otyryp jańǵyrtý máselesinde aqyl-keńes berip, tájirıbesin usyna alatyn spıkerler shaqyrylǵan.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
ORAL
