Qujatta baıandalǵandaı, bul Baǵdar el aýmaǵyndaǵy tarıhı-mádenı eskertkishter men nysandardy jańǵyrtýdy kózdegen «Mádenı mura» nemese álemniń túkpir-túkpirindegi tól tarıhymyzǵa qajetti qujattardy jınastyryp, júıeleýge, ótkenimizge, ata-baba tarıhyna jańasha kózqaraspen qaraýǵa jol ashqan «Halyq – tarıh tolqynynda» baǵdarlamalarynyń zańdy jalǵasy ispetti. Desek te, jańa Baǵdarda ulttyq salt-sana, bilim men mádenıet, ulttyq rýhanııat salasy tereńdeı qamtylyp, aldymyzǵa dáıekti mindetter usynylǵany bizdi erekshe qýantyp otyr.
«Ulttyq salt-dástúrimiz, tilimiz ben mýzykamyz, ádebıetimiz, joralǵylarymyz, bir sózben aıtqanda ulttyq rýhymyz boıymyzda máńgi qalýǵa tıis» dep nyqtap jazylýy ult zııalylarynyń kópten kóńilinde júrgen, kópten kútken qadamy ekeni ras.
Elbasy qazaq halqyn ulttyq kodyn saqtaı otyryp zaman kóshinen qalmaı damýǵa, jańashyldyqqa úndeıdi. Bul turǵyda: «Birinshiden, ulttyq kod, ulttyq mádenıet saqtalmasa, eshqandaı jańǵyrtý bolmaıdy. Ekinshiden, alǵa basý úshin ulttyń damýyna kedergi bolatyn ótkenniń kertartpa tustarynan bas tartý kerek» dep, iri men ýaqty der kezinde ajyratyp, ulttyq sanany kemeldendirýge shaqyrady.
2017 jyldyń aıaǵyna deıin ǵalymdardyń kómegimen, barlyq qoǵam ókilderimen aqyldasa otyryp, qazaq álipbıiniń jańa grafıkadaǵy biryńǵaı standartty nusqasyn daıyndaýdy mindettegen Prezıdentimiz elimizdiń latyn qarpine kóshýin erterek qolǵa alýdy durys kóripti. Bizdiń oıymyzsha, elordany Almatydan Astanaǵa kóshirýimiz, tipti jańa Eltańba, jańa Ánuran, jańa Tý qabyldaǵanymyz sekildi, bul da otarlyq qyspaqtan shırek ǵasyr buryn ǵana shyqqan qazaq úshin sanany jańǵyrtýdyń úlken tetigi. Bodandyq sanadan qulan-taza qutylýdyń, shyn máninde otarsyzdanýdyń tamasha joly.
Budan biraz jyl buryn Elbasynyń bastamasymen júzege asqan «Mádenı mura» baǵdarlamasy boıynsha álemdik kórkem ádebıettiń 100 tomy qazaq tiline aýdarylyp, jaryq kórgeni ámbege aıan. Endi, minekı, stýdent jastarǵa jańa sapalyq deńgeıde bilim berýdi qamtamasyz etý, gýmanıtarlyq saladaǵy bilimdi arttyrý maqsatynda álemniń eń ozyq degen 100 oqýlyǵy qazaqsha sóılemek. Bul joba ǵylym-bilim salasyna tyń serpin ákeletini daýsyz.
Patrıottyq sezim degen nárse adam boıyna óz-ózinen kelip quıyla salatyn qasıet emes. Máýeli aǵashtyń topyraqtan tamyr tartyp, ósip-ónetini sekildi, týǵan otanǵa degen súıispenshilik te árkimniń óz týǵan aýylyna, týǵan jerine degen súıispenshiliginen bastaý alady. Elimiz ben jerimizdiń ańyz-ápsanaǵa aınalyp búginge jetken tarıhy jetip jatyr. Jergilikti bılikke «Týǵan jer» atty baǵdarlama qabyldaýdy usynǵan Elbasy árbir otandasymyzdyń, jastardyń patrıottyq sezimin arttyrý úshin aımaqtarda ólke tarıhyn kóbirek nasıhattap, týǵan jerine kómek qolyn sozyp júrgen jandarǵa qurmet kórsetý joldaryn qarastyrý qajettigin de eske salypty. Sol sekildi, ulan baıtaq jerimizdegi ózindik tarıhy, óz qasıeti bar tanymal jerlerge júıeli zer salyp, «Mádenı-geografııalyq beldeýdi» ulttyq qundylyqtarymyzdyń qatarynda dáripteý ıdeıasyn usynǵan. Týǵan jer dese, keýdesin saǵynysh kernep ala jóneletin barlyq zııaly qaýym bul ıdeıany qýana qoldaıtyny jáne shyndyq.
Ulttyq mádenıetimizdiń ozyq úlgilerin iriktep, ártúrli jolmen nasıhattaý qajettigin mindettegen Elbasy: «Álemge qanat jaıǵan jat ıdeologııalarǵa biz ulttyq qundylyqtarymyz arqyly ǵana tótep bere alamyz», deıdi. Sol sebepti de, qazaq halqyna ǵana tán ulttyq salt-dástúr men mádenıetti, onyń utqyr tustaryn álemge, ózge elderge tanytý úshin ǵalymdar men jazýshylar da aıanbaı eńbektenýi qajettigin aıtypty.
Jalpy, Baǵdardan aıqyn kózqaras, jahandaný dáýirinde qalaı da ult retindegi óz ereksheligin saqtap, damý muratynan týǵan kúreskerlik, jańashyldyq ańǵarylady. Osy qasıetter namys týyn únemi tik ustaıtyn qazaq degen halyqtyń árbir azamatynyń boıyna darysa degen tilek bar.
Álibek Asqarov,
jazýshy
