Jyldyń jaqsy aıaqtalatynyna úmit mol

Keshe Aqordada Memleket basshysy Nursultan Na­zar­ba­evtyń tóraǵalyǵymen Qa­zaq­stannyń 2011 jylǵy ál­eý­mettik-ekonomıkalyq da­mýy­nyń mańyzdy máseleleri qa­­­ral­ǵan jumys babyndaǵy ke­ńes bolyp ótti. Keńes jumysyna Premer-Mınıstr Kárim Másimov, Prezıdent Ákimshiliginiń Basshysy Aslan Mýsın, Prezıdenttiń kómek­shi­si Baqyt Sultanov, Aýyl sha­rýa­shylyǵy mınıstri Asyljan Mamytbekov, Ekonomıkalyq damý jáne saýda mınıstri Qaırat Kelimbetov qatysty. Keńes barysynda 2011 jylǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý máseleleri, egin jınaýǵa ázirlik jáne ony ótkizý máseleleri tal­qy­landy. Osy aıdyń basynda biz eko­nomıkanyń qorytyndysyn shy­ǵar­dyq. Qazaqstan ekonomıkasy 7,1 paıyzǵa ósti. Qýanarlyq bir jáıt, óndiris ósimi 6 paıyzdy qu­rady. Osy 7 paıyz kórsetkishtiń 2,6 paıyzy ındýstrııalyq baǵ­dar­lamalardyń esebinen qam­ta­ma­syz etildi. Indýstrııalyq baǵ­dar­lama bizge osyndaı úlken jetistikter ákelýde. Biz ındýs­trııa­lyq baǵdarlamalardy júzege asy­rýdyń jartyjyldyq qory­tyn­dysyn shyǵaryp otyrmyz. Osy ýaqyt ishinde 50-den astam óndiris oshaǵy paıdalanýǵa berildi. 160 myń adam jumyspen qam­tamasyz etildi. Jumyssyzdyq 5,3 paıyzǵa deıin qysqardy. О́t­ken jyly biz 152 jobany iske qosqan edik. Bıylǵy jyly 300 jobany iske qosamyz. Mashına jasaý óndirisi 30 paıyzǵa ósti. Jahandyq daǵdarys saldaryna baılanysty AQSh-ta, eýropalyq elderde jáne kóptegen aımaq­tar­da kúrdeli ahýal qalyptasty. Mem­leketter ózderiniń qaryz­da­ryn qaıtara almaı jatyr. Bar­lyq jerlerde bıýdjettik shyǵyn­dar qysqartylyp, eńbekaqy jáne zeınetaqy tómendetilip jatqan kezde, biz 1 shildeden bastap bıýdjet qyzmetkerleriniń jalaqy­syn ósirdik. Jalpy alǵanda, daǵ­darys kezeńinde biz bıýdjettik qyzmetkerler jalaqysyn 2 ese arttyrdyq. Bizdiń halyqaralyq qorlarymyz ósip keledi. Solaı bola tursa da, álemdik ekono­mı­kalyq ahýal áli de kúrdeli qaý­ipterden aryla alǵan joq. Bı­ylǵy jyl – bizdiń Táýelsiz­di­gi­mizdiń 20 jyldyǵy. Biz ony qa­laı ótkizemiz, qalaı aıaqtaımyz? Bıylǵy jyly egin óte bitik shy­ǵýy múmkin. Malǵa qajetti bir­jarym jyldyq jem-shóp qoryn daıyndaýǵa múmkindik bar. Bul jumys qalaı júrip jatyr? Biz egin oraǵyna qanshalyqty daıyn­byz? Qysqy maýsymǵa daıyndyq qandaı dárejede? Mine, osy má­selelerdiń barlyǵyn tarazy­la­ýy­myz kerek, dedi Memleket bas­shysy. Keńes barysynda 2011 jyl­dyń birinshi jartyjyl­dyǵynda­ǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý qorytyndylary jáne aǵym­da­ǵy jyldyń boljamdary týra­ly Premer-Mınıstr Kárim Má­simov baıandama jasady. Qurmetti Nursultan Ábish­uly, dep bastady sózin Úkimet basshysy, daǵdarys kezinde jáne daǵdarystan keıingi kezeńde Siz qabyldaǵan sheshimderdiń arqa­synda, ındýstrııalyq baǵdarla­many damytý, Keden odaǵyn qurý, daǵdarysqa qarsy sharalar belgileý jónindegi Siz bergen tap­syr­malardyń nátıjesinde 2011 jyl­dyń birinshi jartyjyl­dyǵyn­da­ǵy jetistikter shyn máninde aı­tarlyqtaı boldy. Meniń keıbir sıfrlarǵa taǵy da nazar aý­dart­qym keledi: Siz jańa atap kór­setkendeı, birinshi jartyjyl­dyq­ta ishki jalpy ónim kólemi 7,1 paıyzǵa ósti. Ústimizdegi jyl­dyń sáýir aıynda Siz Úki­metke karta belgileý, baǵdarlama daıyndaý jóninde tapsyrma ber­dińiz. Bul máseleler jóninde mınıstrlikter, ulttyq kompanııalar arasynda jaýapkershilik belgilenýi qajet ekendigin eskerttińiz. Bul tapsyrmany Ekonomıka mınıstrligi belgilep, ol Úkimet oty­rysynda qabyldandy. Birinshi jartyjyldyqtyń ózinde ósim 7,1 paıyz boldy. Ishki jal­py ónim kólemi birinshi jarty­jyl­dyqta 9,5 trıllıon teńge nemese 65 mıllıard AQSh dolla­ryn qurady. Anyqtama retindegi sıfrlar: ótken jyly IJО́ 21,6 trıllıon teńge nemese 148 mıllıard AQSh dollaryn quraǵan, bul 2010 jylǵy kórsetkish. 2011 jyldyń birinshi jartyjyl­dy­ǵyn­da memlekettik bıýdjet kirisi ótken jyldyń sáıkes merzimimen salystyrǵanda 28 paıyzǵa ósti. Bul salyq túsimderiniń artqan­dy­ǵyn jáne ekonomıkanyń ós­ken­di­gin kórsetedi. Birinshi jar­ty­jyldyqtaǵy memlekettik bıýdjet tapshylyǵy ótken jyldyń sáıkes merzimimen salystyrǵan­da 2 esege jýyq nemese 44 paı­yzǵa qysqardy. 2011 jyly res­pýb­lıkalyq bıýdjet qarjylary Sizdiń Joldaýyńyzda, «Nur Otan» partııasynyń sezinde ber­gen tap­syrmalaryńyzdan jáne Úki­metke júktegen mindetterińizden týyndaıtyn máselelerdi sheshýge baǵyttalýda. Qarjylyq sala ahýaly boıynsha – ekinshi dá­re­jeli bankterdiń aktıvteri jyl basynan beri 2,5 mıllıard AQSh dollaryna nemese 360 mıllıard teńgege nemese 3 paıyzǵa ósti. Bul ótken jylǵy qarjy sala­syn­daǵy ahýaldy eskere kelgende óte jaqsy kórsetkish. Elimizdiń halyqaralyq rezervi 2011 jyl­dyń 6 aıy ishinde ótken jyldyń sáıkes merzimimen salystyr­ǵan­da 37,7 paıyzǵa artyp, 73 mıllıard AQSh dollaryn qurady. On­yń ishinde shetel valıýtalary esebindegi Ulttyq qordyń aktıvteri 38,5 mıllıard AQSh dolla­ryn qurady jáne 45 paıyzǵa art­ty. Naqty ekonomıka sala­syn­da ónerkásip óndirisiniń kólemi 5,8-diń ornyna 6 paıyzǵa deıin ós­ken­digi qýantady. Onyń ishinde qaıta óńdeý salasynda 8,7 paı­yzǵa jáne taý-ken óndirisi sala­synda 4,1 paıyz ósimge qol jetkizildi. Basqasha aıtqanda, qaıta óńdeý salasyn damytý jónindegi Siz alǵa qoıǵan mindetter is júzinde júzege asyrylǵandyǵyn kórip otyrmyz. Atap aıtqanda, mashına jasaý salasynda ósim 30 paıyzdy qurady. Bul búginde Sizdiń tapsyrmańyz boıynsha jú­zege asyrylyp jatqan ın­dýs­trııa­lyq baǵdarlamanyń naqty tı­­imdiligin kórsetedi jáne biz ótken jyly jáne bıylǵy jyl­dyń ba­synda iske qosqan kásip­oryn­dar­dyń paıdasyn 2011 jyl­dyń óz­inde-aq kórip otyrmyz. Men my­na máseleni barlyq jaýapkershilikpen atap ótkim keledi, dep jal­ǵady sózin K.Másimov, biz birinshi jartyjyldyqta barlyq bol­jaýlar boıynsha 6 paıyz ós­imge, jyl ishinde 7 paıyz ósimge qol jetkizýdi boljaǵan edik. Bú­ginde jaǵdaı bylaı qalyptasyp otyr, biz birinshi jarty­jyl­dyq­tyń óz­in­de 7 paı­yz ósimge qol jetkizdik. Endi álem­dik rynok­ta­­ǵy bar­lyq kon­ıýnktýra­lardy eskere kelip, Siz bizge tapsyrǵan 7 paıyz ósimdi oryndap shyǵa­myz. Osy oraıda men basa nazar aýdaratyn bir má­seleni erekshe atap ótkim keledi. Bul – kásipkerlikti damytý, bıznes ahýalyn jaqsartý. Siz bizge kásipkerlikti damytýdy tejeıtin barlyq kedergilerdi tómendetý jóninde naqty tapsyrma berdińiz. Sizge osyǵan baılanysty zań jo­basy qol qoıý úshin joldandy. Jalpy alǵanda, birinshi jarty­jy­l­dyqta, ıaǵnı 1 shildege deıingi kezeńde belsendi shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń sany 8 paıyzǵa artty. Jalpy, qazir bizdegi shaǵyn kásipkerlik sýbekti­ler sany 678 myńǵa jetti. Shaǵyn jáne orta bıznes salasynda 2,5 mıllıon adam jumyspen qamtyl­ǵan. Bul jalpy alǵanda eńbekke qabiletti turǵyndardyń úshten bir bóligin quraıdy. Sizdiń tap­syrmalaryńyzdy oryndaý úshin «Bıznestiń jol kartasy» baǵ­dar­lamasy qabyldandy. 2011 jy­l­dyń 2 shildesindegi jaǵdaı boı­yn­sha baǵdarlama sheńberinde 1,2 mıllıard AQSh dollary kólemin­degi 436 ótinish qanaǵattandyryl­dy. Bul shaǵyn jáne orta bıznes úshin jaman kórsetkish emes. Biz Sizdiń tapsyrmańyz boı­yn­sha turaqty túrde kezdesip oty­ramyz, dedi Úkimet basshysy. Árıne, suraqtar týyndap turady, sheshýdi talap etetin máseleler de barshylyq. Alaıda, jalpy, trend oń dárejede. Bes aıdyń qory­tyn­dysy boıynsha Qazaqstannyń syrtqy saýda aınalymy 40 paı­yzǵa artty. Keden odaǵynyń 5 aı ishindegi jumys qorytyndysy óte tıimdi nátıjeler berip otyr­ǵandyǵyn Sizge erekshe atap kór­setkim keledi. Bizdiń ónim­deri­mizdiń eksporty Reseı Federa­sııasyna 60 paıyzǵa, Belorýs­sııa­ǵa 2,3 esege artty. Basqasha aıt­qanda, bul Qazaqstan kásipkerleri úshin óz ónimderin eshqandaı kedergisiz eksportqa shyǵarý úshin úlken múmkindik ekendigi daýsyz. Bul úderistiń naqty tıimdilikteri bar. Shilde aıynyń basynda Siz­diń tapsyrmańyz boıynsha Más­keý­de úsh memlekettiń bıznes ókil­deriniń kezdesýi ótkizildi. Oǵan úsh el úkimetteriniń bas­shy­lary qatysty. Bul basqosýda naqty máseleler tilge tıek etildi. Úsh memlekettiń kásipkerleri de bul rette prezıdentterge ilese almaı kele jatqandyǵyn atap kórsetti. Prezıdentter iske osyn­shama shapshańdyq bergendikten kóptegen adamdar úshin bizdiń elderimiz arasyndaǵy keden shek­ara­synyń ózi ashylyp ketkendeı sezildi. Árıne, bul úderis keń aýqymdy bolǵandyqtan birqatar problemalar da bas kóterdi. Siz­diń tapsyrǵanyńyzdaı, úsh memleket basshysynyń sheshim qabyl­daǵanyndaı Qazaqstan ońtústik shekara úshin jaýap beredi. Munda birqatar jumystar júrgizilýi kerek. Sizdiń turǵyn úı qurylysy salasy jóninde bergen tapsyrma­la­ryńyzdyń barlyǵy oryndal­dy. Barlyǵy da jasalynǵan jos­parǵa sáıkes júrip jatyr. 2011 jyldyń 6 aıy ishinde turǵyn úı qurylysynyń barlyq kózderi boı­ynsha bul iske 1,2 mıllıard AQSh dollary baǵyttaldy jáne 6 aıdyń ishinde 2,7 mıllıon shar­shy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Jańa baǵyt ázirge ekspe­rımenttik tártip boıynsha júrgi­zilýde. Odan tıisti tıimdilik 2012 jyly bolady. Turǵyn úı-kommý­naldyq sharýashylyq jónindegi barlyq josparlar qabyldandy, dep málimdedi Premer-Mınıstr. Bul mańyzdy jańa baǵytty biz ózimizge qabyldap otyrmyz. Búgingi kúngi túsindirý jumys­ta­ry jetispeı jatyr. Biz nashar úılerde ornalasqan halyqqa kó­mektesemiz. Memleket olarǵa baǵ­darlamaǵa qatysý jóninde usy­nys jasap otyr. Ortalyq­tan­dy­ryl­ǵan kommýnıkasııalardy memleket ózine alady, al turǵyn úı­lerdi jóndeý isiniń 50 paıyzyna úı ıeleriniń ózi qatysýy tıis. Basqa jaýapkershiliktiń barlyǵyn memleket ózine alady. Onyń ús­tine osy qatysýdyń ózine memleket qoldaý bildirip otyr. Jaqsy jumys istep jatqan oblystardyń birqatarynda qazir bul úderis bastalyp ta ketti. Buǵan Shyǵys Qazaqstandy, Astana qalasyn, bas­­qa da birqatar oblystardy my­­­salǵa keltirýge bolady. Al bul jóninde jumys júrgizbegenderde ázirge is toqtap tur, dep atap kór­set­ti osy oraıda Memleket basshysy. Siz bizge aldaǵy jylytý maý­symyna daıyndalý jóninde óte naqty tapsyrma berdińiz, dep ilip áketti Elbasy sózin Úkimet bas­shysy. Sol tapsyrmalarǵa sáıkes Astana boıynsha, jalpy qury­lys­ty damytýda paıda bolǵan pro­b­lemalarǵa qatysty Vıse-premer Áset Isekeshev barlyq oblystar­dy aralap shyqty. Qazir biz muny jolǵa qoıdyq. Bul ákimderdiń derbes jaýapkershiligine júkteldi. Qa­zirgi kúni biz árbir oblys boı­ynsha daıyn­dyq­tyń joǵary deń­geıin kórip otyr­myz. Batys Qa­zaq­stan oblysynda birqatar problemalar boldy, ol­ar­da qubyr­lar­dyń jarylýy oryn aldy. Biz olarǵa paıda bolǵan pro­blema­lar­dy sheshýge qordaǵy qarajattan aqsha bóldik. Sóıtip, másele sheshildi. Qazir daıyndyq joǵary deńgeıde. Bul máseleni tamyz aı­ynda taǵy da talqy­laı­tyn bola­myz. Otyn­men qamtý jó­ninde qa­zirgi kúni úl­ken bir problema joq. Qurmetti Nursultan Ábishuly, halyqty áleýmettik qorǵaý boı­ynsha buryn-sońdy bolmaǵan sha­ralardy qabyldaǵan Siz álemdegi birden-bir Prezıdentsiz, dep atap kórsetti Úkimet basshysy. Muny Eýropa odaǵyn, TMD-ny, basqa elderge qaraı otyryp, kesip aı­týǵa bolady. Sońǵy úsh jylda zeı­netaqy eki jarym ese, bıýdjettik uıymdardyń jalaqysy eki esege ósti. Sonyń ishinde 2011 jyldyń 1 qańtarynda zeınetaqy naqty 30 paıyzǵa, al memlekettik bazalyq zeınetaqy 50 paıyzǵa kóterildi. Ústimizdegi jyldyń 1 shildesinen bastap munyń ózi naq­ty júzege asyryldy. Bıýdjettik sala qyz­met­kerleriniń jalaqysy 30 paı­yz­ǵa kóterilgendigin jurt­tyń bári kó­rip, sezinip otyr. Osy­ǵan oraı, bul jaǵdaı ınflıasııaǵa úlken sal­maq túsire me dep qaý­iptengen edik. Biraq biz ázirge ondaı qubylysty kórip otyrǵ­any­myz joq. Endi halyqty jumyspen qam­tý jóninde. Nursultan Ábishuly, Siz Úkimetke «Jumyspen qamtý- 2020» baǵdarlamasyn ázirleý jó­nin­de tapsyrma bergen edińiz. Baǵ­darlama qabyldandy. Zańǵa qa­jetti ózgeristerge Siz qol qoı­dy­ńyz. Olar kúshine endi. Baǵdarla­ma­ny oryndaý úshin 2011 jylǵa qajet resýrstar bólindi. Qazir jumys bastalyp ketti. Biz qazirgi kúni árbir oblys boıynsha komıssııa aıasynda naqty jumystar júrgizip jatyrmyz. Mańǵystaý jáne Ońtústik Qazaqstan obly­s­tarynda jaǵdaıdy baıqadyq. Or­talyq, úkimettik, mınıstrlik deń­geıinde barlyq máseleler sheshildi. Jergilikti jerlerde azdaǵan irkilister bar. Ázirge oblystyq nemese aýdandyq ákimderdiń bar­ly­ǵy birdeı ózderine qandaı ja­ńa múmkindikterdiń berilgendigin shyn máninde túsine qoıǵan joq. Kásipkerler úshin, jumysy joq adamdar úshin, olardy jumysqa ázirleý men qaıta daıarlaýda úlken resýrstar paıda bolyp, múmkin­dikter ashylyp otyr. Osy tamyz aıynyń ishinde oblystar boıyn­sha barlyq qalǵan máseleler jó­nindegi jumystardy aıaqtaımyz. Qazirgi kúni bul ispen qarqyndy shuǵyldanýdamyz. Bilim berý salasynda Siz qol qoıǵan memlekettik baǵdarlama­ǵa sáıkes balalardy mektepke deıingi mekemelermen, balabaqsha­men qam­tý artyp keledi. Bul baǵ­dar­la­ma mektepter salý, kásiptik-teh­nı­kalyq oqytý boıynsha ba­ryn­­sha belsendi túrde júrgi­zi­lý­de. Qysqasyn aıtqanda, bul ju­mys­­tar Sizdiń bergen tapsyrma­ńyz­ǵa sáıkes iske asyrylýda, dedi Premer-Mınıstr. Densaýlyq saqtaý máselesi boı­ynsha men birqatar sıfr­lar­dy ataǵan bolar edim. Olar aıtýǵa turarlyqtaı. Sizdiń bólgen re­s­ýrs­taryńyz, Sizdiń qabyldaǵan baǵ­darlamalaryńyz qazirdiń ózin­de naqty nátıjeler berýde. Ús­ti­mizdegi jyldyń birinshi jarty­jyl­dyǵynda respýblıkada ana ólimi 45 paıyzǵa, sábıler men balalar ólimi 15 paıyzǵa, qan aınalý júıesi boıynsha aýrýlardan bo­latyn ólim kórsetkishi 6 paı­yzǵa, týberkýlezden qaıtys bolý kórsetkishi 11 paıyzǵa azaıa tústi. Nursultan Ábishuly, bul Sizdiń qabyldaǵan sheshimińizdiń naq­ty nátıjeleri, dep jalǵady sózin K.Másimov. Meniń oıymsha, bul máselede áli de rezervter bar. Bıýdjettik komıssııa aıasynda, ár­túrli májilister aıasynda biz tıisti jumystardy júrgizip jatyr­myz. Iаǵnı, rezervter bar, jaǵ­daı­dy qazirgiden de jaqsarta túsýge bolady. Sizdiń bergen tapsyrma­ńyz boıynsha densaýlyq saqtaý salasynda 2 poıyz, 11 jyljy­ma­ly medısınalyq keshen oblys­tar­dy aralap júr. Olardy ózińiz de kórdińiz. Endi 39 jyljymaly medısınalyq keshen satyp aly­nyp, iske qosylady. Halyq bu­lardyń qyzmetin óte jaqsy qabyldaýda. Siz «Halyqtyq IPO» baǵdar­la­masyna qatysty tapsyrma ber­dińiz. Keshe biz «Samuryq-Qa­zy­na» dırektorlar keńesin ótkizip, bul baǵdarlamany taǵy bir ret aldyn-ala pysyqtadyq. Tamyz­dyń sońy­na taman Úkimette qa­rap, 1 qy­r­kúı­ek kúni Sizdiń qara­ýy­ńyzǵa tap­syramyz. Mundaǵy problema túsindirý jumystary men qarjy­lyq saýattylyqqa qo­sym­sha nazar aýdarýdy talap etýde. Ázirge ha­lyqtyń 26 paıyzy ǵana ne másele jóninde áńgime bolyp jatqan­dy­ǵyn túsinip otyr. Sondyqtan túsindirý jumys­ta­ryn ústimizdegi jyldyń sońyna deıin aıaǵyna jetkizip, kelesi jyldyń basynda iske kirisip ketemiz, dep túıdi sózin Kárim Másimov. Indýstrııalyq baǵdarlama, «Bız­nestiń jol kartasy», ju­mys­pen qamtý, turǵyn úı quryly­sy­nyń jańa baǵdarlamasy, aýyz sýmen qamtý baǵdarlamasy boıyn­sha túsindirý jumystary baqy­laý­da bolýy tıis. Buqaralyq aq­parat quraldary bul týraly ha­lyqqa tıisti jumystardy júrgi­zýleri kerek. Daǵdarys kezinde «Jol kartasy­nyń» qalaı jumys istep jat­qan­dyǵy jıi kórsetilip, aıtylatyn. Qazir bul jumystar joq. Bizdiń qyzmetkerler bul jó­ninde buqa­ralyq aqparat qural­darynda sóz alýy tıis. Tıisti mınıstrlikter men vedomstvolar osy máselede belsendi jumys isteýi kerek, dep atap kórsetti Nur­sultan Nazarbaev. Keńeste Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asyljan Mamytbekov jıyn-terin jumystarynyń ba­ry­sy jóninde baıandama jasady. Bıylǵy jyly da ótken jylda­ǵydaı jalpy egistik kólemi 21,2 mıllıon gektardy qurady. Onyń 16,3 mıllıon gektaryn astyq da­qyldary, sonyń ishinde 14,1 mıllıon gektaryn bıdaı egistikteri alyp otyr. Maıly daqyldar 1,8 mıllıon gektarǵa, maqta 15 myń gektarǵa, qant qyzylshasy 21,1 myń gektarǵa, kartop jáne basqa kókónis daqyldary 177,5 myń gek­tarǵa egilgen. Bútindeı alǵan­da egis alqaptaryn ártaraptan­dyrý jumystary júrip jatyr. О́tken 2010 jylmen salystyr­ǵanda basymdyq berilip otyrǵan daqyldar kólemi edáýir arta tús­ti. Máselen, azyq daqyldary – 39 myń gektarǵa, kúnbaǵys – 63 myń gektarǵa, soıa – 8 myń gektarǵa, zyǵyr – 73 myń gektarǵa, burshaq daqyldas ósimdikter 26 myń gek­tarǵa kóp egildi. Agroónerkásip sektoryn qarjylyq qamtamasyz etý jóninen barlyq sharalar qa­byldandy. Bıylǵy jyly «Qaz­Agro» qarjylary esebinen 177 mıllıard teńgege qarjylandyrý qarastyrylýda. Onyń ishinde 94 mıllıard teńge kóktemgi dala ju­mys­taryna jáne oraq naýqanyna bólinbek. Basqa qarjylar esebinen biz ÁKK kepildigimen óte jeńildikti sharttarmen 17 mıllıard teńgege qarjylandyrdyq. Osylaısha bıylǵy jyl qolaıly bolady degen senimmen kóptegen usaq aýylsharýashylyq taýarla­ryn óndirýshiler «QazAgro» ar­qy­ly nesıeler alyp, tuqym sebý jumystaryn ýaqytyly, sapaly jáne tolyq kólemde júrgize al­dy. Bıylǵy jyl aýyl sharýashy­lyǵy úshin óte qolaıly. Biz qar­jylandyrý boıynsha qabyldan­ǵan barlyq sharalar óndiris kó­lemine tıisti dárejede áser etedi dep kútemiz. О́tken jyly qurǵaq­shylyqtan zardap shekken batys óńirindegi tuqym sebý jumys­ta­ryn qamtamasyz etý jóninen ba­rynsha ýaqytyly sharalar qabyl­dandy. Azyq-túlik korporasııasy re­­sýrs­tary esebinen olarǵa tuqym sebý jumystaryn júrgizý úshin tıisti resýrstar bólindi. Tuqym berilip, ol aýylsharýashylyq taý­arlaryn óndirýshilerge durys ta­ratylyp berildi. Osylaısha bı­ylǵy jyl batys óńiri úshin de qolaıly bolmaq. Sol sııaqty osy qarjylar esebinen 17 mıllıard teńge bólinip, ol óńirlik turaq­tan­dyrý qorlaryn qurýǵa baǵyt­talatyn bolady. Ol da aýyl­sharýashylyq taýarlaryn óndirý­shi­lerdiń taýarlaryn satyp alýǵa jumsalady. Osylaısha bul da tıisti qarjylandyrý bolyp tabyl­maq. Mıkronesıelik baǵdarlama­lar damytylýda. Qazaqstannyń astyq egetin negizgi aımaq­ta­ryn­daǵy agrometeorologııalyq jaǵ­daı qolaıly qalyptasyp otyr. Ylǵalmen qamtamasyz etilý jaǵ­daıy óte jaqsy. Ońtústik Qazaq­standa oraq naýqany bastalyp, ol 22 paıyzǵa júzege asty. Ortasha túsim gektaryna 14,7 sentnerden aınalýda. О́tken jylmen salys­tyr­ǵanda bul 0,5 sentnerge kóp. Taýar óndirýshilerdiń bári janar-jaǵarmaı materıaldarymen qam­ta­masyz etildi. Tehnıkalyq daıar­lyq joǵary deńgeıde – 92 paıyz, bul ótken jylǵydan 6 paıyzǵa kóp. Shóp shabý, jem-shóp daıyn­daý óte jaqsy júrip jatyr. Bıyl shóp pen pishendeme kólemin tipti bir jarym jyldyq qor kóleminde jasap alýǵa múmkindik bar. Mal sharýashylyǵy baǵdarlamasy osy­ny talap etetindikten, bul óte qajet. Mal sharýashylyǵy baǵ­dar­lamasy josparly rejimde jú­zege asyrylýda. Biz zańnamalyq qamtamasyz etý, ınfraqury­lym­dar qurý, halyqaralyq standart­tar­ǵa kóshý sııaqty baǵyttar boı­ynsha jumys júrgizýdemiz. Belgilengen kórsetkishter túgeldeı or­yndalýda. Ár oblysqa qansha fer­merlik sharýashylyqtyń qu­ry­lýǵa tıis ekendigi, onda qansha bas maldyń bolýy kerektigi, bor­daqylaý alańynyń qansha bola­tyn­dyǵy, asyl tuqymdy repre­dýk­torlardyń qansha kerek ekendigi jónindegi ındıkatıvtik kór­set­kishter kólemi árbir oblysqa jetkizildi. Biz tıisti ındıkat­ıv­ter­diń árbir oblysqa, árbir aý­dan­ǵa olardyń áleýetterine sáıkes jetkizilýine qol jetkizdik. Toq­sanyna bir ret Premer-Mınıstr deńgeıinde selektorlyq keńes ót­kizilip turady. Bıyl biz 17 myń oryndyq qýaty bar mal bor­da­qy­laý alańyn iske qosýdy josparlap otyrmyz. 40 myń basqa ar­nalǵan jańa sharýa qojalyqtary qurylýda. Bul jańa bıznes, ha­lyqtyq joba. Kepilsiz, qolda bar, satyp alynatyn mal kepil orny­na júredi, onyń syrtynda jumys oryndaryn ashý múmkindigi de bar. Biz bıyl astyq deńgeıi ortasha jáne tipti odan da joǵary bolady dep boljap otyrmyz. Bul halyqaralyq uıymdardyń, sonyń ishinde Astyq jónindegi halyq­ara­lyq keńestiń boljamyna sáı­kes keledi. Biz bıylǵy jyl aýyl sharýashylyǵy úshin qolaıly bo­lady dep josparlap otyrmyz. Egin oraǵy ylǵaldy kúz jaǵdaı­ynda ótedi dep kútilýde. Qazir astyq qabyldaý kásiporyndaryn, sonyń ishinde astyq keptirý jab­dyqtaryn daıyndaý jumystary­men qarqyndy aınalysýdamyz. Keıbir soltústik oblystar men aýdandarda astyq qabyldaý pýnkt­teriniń syıymdylyǵyna degen tap­shylyqtyń bar ekenin eskere oty­ryp, biz astyqty Argentına men Kanadadaǵy sııaqty polımer qap­shyqtarda saqtaý tehnologııasyn keńinen taratpaqpyz. Bul – jańa tehnologııa, óte arzan ári qol­je­timdi. 2009 jyly ol alǵash ret qoldanyldy da. Sonymen birge barlyq qyrmandardy, astyq qa­byldaý kásiporyndary men basqa da qýattardy, astyq keptirgishterdi ınventarızasııadan ótkizip, as­tyq qabyldaýǵa daıyndaýdamyz, dedi A.Mamytbekov. Keńesti qorytyndylaı oty­ryp, Memleket basshysy birinshi jartyjyldyqta 2011 jyl boı­yn­sha ekonomıkanyń 7 paıyz ós­ýi­­ne negiz qalanǵanyn atap kórsetti. IJО́-niń jalpy kólemi ósedi, jan basyna shaqqandaǵy kórset­kish te ósetin bolady. Ol bizdiń halqymyzdyń turmysynyń jaq­sa­rýyna qyzmet etpek. Eń bas­tysy, ındýstrııalandyrý baǵdar­la­masy jumys istep jatyr, iske qosylǵan kásiporyndar esebinen biz 160 myń jańa jumys oryn­daryn qurdyq, jumyssyzdyqty tómendettik, ózimiz aıtyp ót­ken­deı, eńbekpen qamtýdyń barlyq baǵyttary boıynsha jumystar júrýde, dedi Prezıdent. Seloda tilek bildirgenderge biz shaǵyn nesıeler beremiz. Yqylasy bar adamdarǵa ekinshi mamandyq berip, jumysqa ornalastyramyz. Bul óte úlken baǵdarlama, barlyq oblystyq, aýdandyq, qalalyq ákim­­dikter Úkimetpen, mınıstr­likter­men birlesip, ol boıynsha jumys isteýleri kerek. Búkil álemde zeınetaqylar men eńbek­aqylardy qysqartý júrip jatqan kezde biz­diń áleýmettik salaǵa qoldaý kór­setýimiz óte mańyzdy. Qazaqstan 1 qańtardan bastap zeı­netaqy­lar­dy 30 paıyzǵa, ba­za­lyq zeınet­aqy­ny 50 paıyzǵa ós­irdi, 1 shildeden bastap barlyq bıýd­jettegilerdiń eńbekaqylary 30 paıyzǵa kóte­ril­di. Olar shilde aıynyń qory­tyndysy boıynsha ol aqshalardy alatyn bolady. Bul muǵalim­der­diń demalysyna dál kelip otyr. Bizdiń halyq, qa­zaqstandyqtar mu­nyń bárin du­rys baǵalaıdy. Biz Eýropada, bú­tindeı alǵanda Eýropa odaǵynda ne bolyp jatqanyn, Grekııanyń, ózge de elderdiń derbes borysh­taryn kórip otyrmyz. Al qazaq­standyq ekonomıka tu­raq­tylyq­ty ǵana kórsetip qoı­maı, sony­men birge biz júrgizip otyrǵan búkil jumystardyń áleý­mettik mańyzdylyǵyn da aıǵaq­tap otyr. Meni mashına jasaý sa­la­synyń 30 paıyz qarqynmen, bú­tindeı al­ǵanda ónerkásiptiń ozyq qarqyn­men ósip otyrǵany erekshe qýan­ta­dy, bul ındýstrııalandyrý baǵ­darlamasynyń qamtamasyz etilgendigin bildiredi, dep jal­ǵady sózin odan ári Elbasy. Biz aıt­qandaı, bútindeı ahýaldyń ár túrli bolý múmkindigine qaraı, ál­emdegi konıýnktýranyń da óz­gerýi múmkin. Iаǵnı ol bizge yqpal etpeı qala almaıdy. Qazir biz álemdik ekonomıkamen bite qaı­nas­qandyqtan, bolyp jatqan jaǵ­daılardyń bári bizge yqpal etetin bolady. Aıdyń basynda Úkimet­pen ótkizgen úlken keńeste men Úkimettiń taldamalyq jumysy óte kúshti bolýy tıis dep aıtqan bolatynmyn. Bizde daǵdarystan shyǵý josparlary bolýy kerek. Ál­emde jandanýdyń bolyp jat­qa­nyna qaramastan, oryn alǵan daǵdarystyń qaıtalanýy da múm­kin. Biz olardyń bárine taldaý ja­saýǵa tıispiz. Árıne, ómir óz túzetýlerin engizedi. Bizdiń jos­parlarymyz, men ózimniń Jol­daý­ymda atap ótkendeı, teń­desti­ril­gen jáne biz olardy júzege asy­rýdamyz. Sondyqtan boljam ja­saýǵa qatysty máseleler jónin­de­gi sharalar keshenimen jumys jasaýymyz kerek. Taǵy bir má­sele – ol basymdyqqa ıe taýar­lar­dyń, jumystardyń, qyzmet­ter­diń biregeı kartasyn ázirleý. Biz qandaı bos oryndardy paıda­lanbaqpyz. Biz kásiporyndar qu­rý­damyz, sondyqtan olardyń óz­derin eksportta ma, eldiń ishinde me, qalaısha ıgere alatynyn eskerýge tıispiz. Biz shaǵyn kásip­kerlikke únemi qoldaý kórsetip kelemiz. Búgin men lısenzııalar jónindegi zańǵa qol qoıdym. Biz lısenzııalardy 30 paıyzǵa qys­qar­tamyz, biraq munymen is bitpeıdi, odan ári de jumys isteýimiz kerek. Úlestik qurylys boıynsha biz 450 nysandy aıaqtadyq, 2011 jylǵa 49 nysan qalyp otyr. Bı­yl biz bul jumysty da aıaqtaıtyn bolamyz. Bul isti qadaǵalaýǵa alý qajet. Aýyl sharýashylyǵy boı­yn­sha – biz jyldyń qolaıly ekenin kórip otyrmyz, jaqsy astyq túsimin kútýdemiz. О́tken jylǵa qaraǵanda jaqsy bolatyny anyq. Bul tyńǵylyqty daıyndalý mindetin júkteıdi. Janar-jaǵarmaı boıynsha bizdiń álemdegi eń tó­mengi baǵalar dep maqtana almaı­tynymyzdy barsha da bilýge tıis. Bizdegi barlyq munaıshylar – jeke kompanııalar. Olar ıgerý nátı­je­sine jumys isteıdi, olar álem­dik rynoktarǵa baǵdar ustanǵan. Biz barlyq túrler boıynsha kó­mek­tesemiz, dotasııalar beremiz, biraq aýyl sharýashylyǵy mundaı kóńil­jyqpastyqtyń únemi bola bermeıtinin túsinýi kerek. Úkimet qoı­yl­ǵan mindetterdi sheship keledi, baǵ­darlamalar oryndalýda, sondyq­tan qalǵan ýaqyttaǵy bizdiń mindetimiz – bizdiń Táý­elsizdigimizdiń 20 jyldyǵyn laı­yq­ty qarsy alý jónindegi barlyq josparlardy oryndap jáne me­reı­toıǵa tabys­tar­men kelip, bar­lyq osy máse­leler boıynsha qa­zaq­standyqtarǵa málim etýimiz kerek, dep atap kór­setti Nursultan Nazarbaev. Keńes qorytyndysy boıynsha Memleket basshysy birqatar naq­ty tapsyrmalar berdi. Sýretti túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.