О́ńindegi ýaqyt taby salǵan álsiz de bolsa ájimderden aǵanyń biraz jasty alqymdaǵanyn ańǵarý qıyn emes. Kózildiriktiń astyndaǵy kókshil kózderi ot shashyp tur áli de. Qımylynyń tym shıraqtyǵyna qarap, jetpistiń jelkenin kerip úlgergenine kúmándanatynyńyz anyq. Qurylys salasynda uzaq jyldar ter tókkendiginen bolar, jaraý jylqydaı tyń. Kere qarys mańdaıy boıshań bitimine kelisip-aq tur.
Eńbekke erte aralasty
Keıipkerimizdiń nyspysy – Vıktor Býller. Ertisti boılaı qonǵan Kereký óńiriniń Sharbaqty aýdanynda týypty. Tarıhqa qandy áriptermen tańbalanǵan Uly Otan soǵysy jeńispen támamdalsa da, halyq áli etek-jeńin jııa qoımaǵan tus. О́zge topyraqtan qonys aýdarylyp kelgen otbasylardyń ahýaly da kóńil qarıtyndaı. Dmıtrııdiń shańyraǵyna shattyq syılaǵan ul ata-anasyna qarashanyń qara sýyǵy men turmystyń syzyn eletpegendeı edi. Dese de, zulmat jyldardan keıin týǵandarda qaıbir ońǵan balalyq shaq boldy deısiz?! Qazaqy aýyldyń qam-qareketimen kóz ashyp, er jetken bala Vıktor eńbekke erte-aq aralasty. «Bizdiń zamanymyzdyń urany tek eńbek edi ǵoı. Aýyl úlkenderiniń qyrman basynda, egistik alqabynda, meıli, óziniń aýlasynda jan aıamaı jumys istep, sharýamen aınalysyp júrgenin kórip óstik. Áke-sheshelerimiz kúnmen talasyp turyp, qara jumysqa jegilse, qas qaraıǵanda qaıratyn sarqyp qaıtatyn. Mine, osyndaı jankeshtilik meniń zamandastarymnyń, qatarlastarymnyń qanyna sińip úlgergen. Áli kúnge qol qýsyryp otyrýdan aýlaqpyz. «Eńbek etseń erinbeı, toıady qarnyń tilenbeı» degen emes pe?» deıdi Vıktor Dmıtrıevıch.
Selınogradqa joldama – bolashaqqa oń qadam
Vıktor Býller mektep qabyrǵasyn bitirer-bitirmesten Pavlodar qalasyndaǵy «Elevatormelstroı» mekemesine qurylysshy bolyp kiredi. Nebári on jeti jastaǵy bala alyp trestiń aýyr jumystaryna jegile júrip, bolashaq mamandyǵynyń alǵashqy qyr-syryna qanyǵa bastaıdy. «Bıik úılerge qatty qyzyǵatyn edim. Záýlim saraılar soǵýdy armandadym da. Qudaı tileýimdi bergen eken ǵoı, kóp uzamaı sol kezdegi Pavlodar ındýstrııalyq ınstıtýtyna qujat tapsyryp, jolym bolyp ketti», dep eske aldy bozbala shaǵyn qart qurylysshy. Bes jyl boıy bilim alǵanda, ınjener-qurylysshy-tehnolog mamandyǵyn teorııalyq turǵydan meńgerip úlgerdi. Jigeri bekem, qaıraty myǵym jas maman jumys tańdaǵan joq. Basshylyqtyń joldamasymen sol kezdegi tyń ıgerýshiler qalasyna jol tartty. Arqanyń jazyq dalasyn tilip, erkeleı aqqan Esildiń oń qaptalyn boılaı qonǵan jas qala armanyn qanat qylyp jetken Ertistiń ulyn jatyrqaı qoımady. Vıktor kele sala Selınograd temir-beton buıymdary kombınatyna jumysqa kirdi. Qarapaıym jumysshy bolyp eńbek jolyn bastaǵan ol araǵa az ýaqyt salyp armatýra shyǵaratyn sehtyń aǵa sheberi boldy. Tynymsyz eńbegi men biliktiligi oqý ornyn keshe bitirgen túlekti seh basshysy laýazymyna deıin jetkizdi. Tipti, 1971 jyly bas ınjener qyzmetine taǵaıyndaldy. Al eki jyldan soń Vıktor Býller kombınat dırektory boldy.
Er – týǵan jerine
«Irgesi ydyramastaı kóringen Keńes ókimeti de qulady. Qazaqstan egemendigin alǵanda shyn qýanǵandardyń biri men edim. О́zge ulttar atajurttaryna kósh basyn burǵanda da, kóńilim týǵan jerimdi qımaǵanyn nege jasyraıyn. Qazaqtyń «Er – týǵan jerine» degen maqaly árkez jadymda. Kindik kesken jurtymdy qıyp ketý oıyma da kirmegen eken. Bar muratym derbestigin alǵan eldiń bir ketigine kirpish bolyp qalaný edi. Jasaǵan oǵan da jetkizdi», deıdi keıipkerimiz. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldaryndaǵy syn sátterde Vıktor Dmıtrıevıch «Stroıkonstrýksııa» aksıonerlik qoǵamyna basshylyq etýge keldi. Otyz jyldan asa tarıhy bar mekeme de el ekonomıkasymen birge toqyraý kezeńderdi basynan ótkergeni ras. Qazaqstannyń kóptegen kásiporyndary jabylyp, jabylmaǵany turalap, alasapyran kúıge túsken shaqta V.Býller jetekshilik etetin «Stroıkonstrýksııa» AQ ta esigine qulyp salýdyń az-aq aldynda turǵan. Alaıda, óndiris salasynda shırek ǵasyrdan asa tájirıbesi bar maman irgeli mekemeni aıaǵynan tik turǵyzý úshin baryn saldy. Kún-tún demeı eńbek etýge, ter tógýge týra keldi. «Ásirese, 1995-97 jyldardaǵy qarjy daǵdarysy kúlli Qazaqstanǵa ǵana emes, álem elderine de aýyr soqqanyn kópshiligimiz bilemiz. Men basqaratyn kásiporynnyń da shańyraǵy shaıqalýǵa shaq turǵan. Bizdiń Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaev kóregen kisi ǵoı. Halyqtyń mańdaıyna jaza salǵan biregeı perzent der edim. Sarabdal saıasaty sondaı alaǵaı da bulaǵaı zamannan halyqty aman-esen alyp shyqty. Biz de Elbasynyń jol kórsetýimen irge bekitip, eńsemizdi túzedik. Barsha qazaq, tipti, álem elderi bizdiń basshymyzǵa qaryzdar. О́ıtkeni, Nursultan Ábishuly jer betindegi tynyshtyqty, turaqtylyqty saqtaýǵa kóp yqpal etti, kúsh saldy», dep ıek astyndaǵy ǵasyrdyń sońǵy jyldaryndaǵy qıyndyqty esine aldy ol. Beton ónimderin shyǵaratyn «Stroıkonstrýksııa» AQ Vıktordyń uzaq jylǵy tájirıbesiniń, bilim-biliktiliginiń arqasynda kadrlarynyń negizin, apparattaryn saqtap qalǵanyn jáne daǵdarystan qaryzsyz shyqqanyn basa aıtýymyz kerek. Qandaı toqyraýda da jumysshylaryn nápaqasyz qaldyrmady. Kombınat shaǵyn qýatpen jumys istese de, mamandardy qysqartý bolǵan emes. Qandaı jaǵdaıda da qyzmetkerlerdi áleýmettik qorǵaýdan shektegen emes. Qaıta jyl sanap kadrlar sanyn ulǵaıta tústi. Vıktor Býller ónimder sapasyn da nazardan tys qaldyrǵan joq.
Elordaǵa eńbek sińirgen
Búginde alyp mekemede segiz júzge jýyq jumysshy qyzmet atqarady. Olardyń barlyq jaǵdaıy jasalǵan deýge ábden bolady. «Árqaısysynyń qýanyshtaryn eskeremiz, mereıtoılaryn ataýsyz qaldyrmaımyz. Eńbek ótili joǵary mamandardy demalys oryndaryna jiberý dástúrimizge aınalǵan. Eń aqyry, jumysshylardyń túski asy da tegin. Jumysqa qatynaıtyn kólikterdiń de máselesin oń sheshkenbiz», deıdi kombınat dırektory. Tipti, «Stroıkonstrýksııa» AQ-tyń janynda dúken, ashana, naýbaıhana, medısınalyq pýnkt, aıaq kıim jóndeý sheberhanasy da bar eken. Baıyrǵy Selınograd qazaqtyń astanasy boldy. Kúlli jurttyń kózin súrindirgen kórkem shahardyń damýyna, órkendeýine alǵashqy qazyǵy qaǵylǵannan, keshege deıin keıipkerimiz óziniń úlesin qosyp keledi. Sóz basynda aıtqan «Astana qalasynyń qurmetti azamaty» ataǵyn sol úshin de alǵan. Maqtana jetkizeıik, elordadaǵy «Interkontınental» qonaq úıi, «Alataý», «Qazaqstan» sport saraılary, «Ashysaı», «Esil» turǵyn úıleri, Áskerı-patrıottyq murajaıy, Esildiń qos qaptalyn jalǵaıtyn kópirler, «QazMunaıGaz» ǵımaraty, «Han Shatyr», «Mega», «Sınema-Sıtı», «Dýman» saýda jáne oıyn-saýyq ortalyqtary, astanalyq sırk, Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy atyndaǵy áskerı ýnıversıtet, «Alaý» muz aıdynynyń, «Saryarqa» velotregi, Ulttyq akademııalyq kitaphana, «Shabyt», Oqýshylar saraıy, №1,2 qalalyq aýrýhanalar, «Báıterek» monýmenti, «Táýelsizdik», «Beıbitshilik jáne Kelisim saraılary», «Nur-Astana», «Áziret Sultan» meshitteri, «Astana Opera» opera teatry, Nazarbaev Ýnıversıtet, Qorǵanys, Aýyl sharýashylyǵy, Qarjy mınıstrlikteri, tipti, Aqorda syndy mańyzdy ǵımarattardyń qurylysyna Vıktor Býller basqaratyn mekemeniń ónimderi paıdalanyldy.
Eseli is eleýsiz qalmaıdy
«Stroıkonstrýksııa» AQ ýaqyt ozǵan saıyn isin jandandyryp, aýqymyn keńeıtip keledi. О́ıtkeni, sońǵy jyldary qurylys materıaldaryna degen suranys kúrt artýda. Biz jylyna 300 myń tekshe metr temir-beton óndirsek, 50 myń tekshe metr beton ónimderin ázirleımiz. Biz óndirgen taýarlar elimizdiń Pavlodar, Qostanaı, Petropavl, Ońtústik Qazaqstan syndy óńirlerine jetkiziledi. Muny jumysshylardyń eren erligi, mańdaı terleriniń jemisi deý kerek», deıdi mekeme dırektory. Vıktor Býllerdiń tabysty eńbegi eleýsiz qalǵan emes. Keýdesinde «Qurmet», «Ulttar dostyǵy» ordenderi jarqyraıdy. «Eńbek ardageri» medalimen, «Astana», «Astananyń 10 jyldyǵy» merekelik medalimen marapattalǵan. «Qazaqstannyń qurmetti qurylysshysy» tósbelgisi taǵy bar. Jeke bólmesinde alǵys hattary men gramotalary samsap tur. Jetpisten assa da aıaǵyn úzeńgiden úzbegen azamattyń ómiri men eńbek joly jas býynǵa úlgi bolarlyqtaı. «Ǵumyrymnyń tek at ústinde ótip kele jatqanyna qýanamyn. Elimniń, ásirese, Astananyń ár jetistigi, mundaǵy qyzý tirshilik, adamdardyń, zamandastarymnyń jarqyn bolashaqqa umtylysy meni jasarta túsedi. Solarǵa qarap jigerimdi janı túsemin», deıdi Vıktor qart. Kóptiń tileýi de sol, aqsaqal attan túspesin!
Ashat RAIQUL,
«Egemen Qazaqstan»
