Kóshbasshy men ulttyń ǵajaıyp birligi

Qazaq eliniń saıası, áleýmettik-ekonomıkalyq damýy men álemdik arenada keńinen tanylýyna alǵyshart jasap otyr Qazaqstan bul kúnderi óz tarıhyndaǵy nyshandyq data – Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyn toılaýda. Bul barlyǵynyń qalaı bastalǵanyn eske túsirip, artta qalǵan joldy oı eleginen ótkizý úshin, oǵan baǵa berý úshin jaqsy sebep. Árıne, eger ony shırek ǵasyr buryn bolǵan oqıǵalarǵa qatysy bar adamdar jasar bolsa, áldeqaıda qundyraq bolmaq. Ár jyldary memlekettik basqarý júıesinde jaýapty laýazymdar atqarǵan Qazaqstannyń belgili qoǵam jáne saıası qaıratkeri Qanat SAÝDABAEVPEN bizdiń áńgimemiz osy máseleler tóńireginde órbidi. – Siz Qazaqstannyń táýelsizdigin Máskeýde Qazaq KSR-niń KSRO-daǵy ókiletti ókili laýazymynda qarsy aldyńyz. Sondyqtan, osy oqıǵaǵa shetel memleketteriniń alǵashqy reaksııasyn siz ózgelerden góri ereksheleý sezingen shyǵarsyz, óıtkeni olardyń elshilikteri tek Máskeýde ǵana boldy ǵoı. Oqıǵa qalaı bolyp edi? – Eń aldymen Nursultan Ábishulynyń eldiń jaqyndap kele jatqan táýelsizdigin ózgelerden áldeqaıda erterek boljaǵanyn atap ótkim keledi. 1991 jyldyń 22 tamyzynda meni ókiletti ókil laýazymyna taǵaıyndaı otyryp, ol «Endi Máskeýmen bizdiń qarym-qatynasymyz ózgeshe bolady. KOKP bolmaıdy, Keńes Odaǵynyń da kóp uzamaı bolmaı qalýy múmkin. Osyndaı kúrdeli ýaqytta maǵan Máskeýde Ortalyqtaǵy ahýaldyń damýyn shuǵyl habarlap otyratyn jáne qajet bolǵan jaǵdaıda Mıhaıl Gorbachevpen, Borıs Elsınmen jáne sheteldik memleketter elshilerimen tikeleı baılanysty qamtamasyz etetin senimdi ókil qajet», dedi. Sondyqtan, jumystyń birinshi kúninen bastap biz shetelderdiń elshilerimen baılanysty jolǵa qoıýǵa kiristik. Birinshi kezdesý Qazaqstan aýmaǵyndaǵy orasan zor ıadrolyq áleýetke baılanysty aıryqsha alańdaýshylyq bildirgen ıadrolyq derjavalar ókilderimen boldy. Bul elder keńestik ıadrolyq qarýdyń ulttyq páterlerge tarap ketýin qalaǵan joq jáne ol oılaryn anyq jetkizdi. 16 jeltoqsanda Qazaqstan óz táýelsizdigin jarııalaǵan kezde bizdiń egemendigimizdi moıyndaýdyń naǵyz sherýi bastaldy. Qazaqstan táýelsizdigin moıyndaǵandardyń alǵashqy sapynda Túrkııa men AQSh boldy, olardyń prezıdentteri Turǵut Ozalmen jáne úlken Djordj Býsh pen Nursultan Nazarbaev jeke qarym-qatynas ornatyp úlgergen bolatyn. Nursultan Ábishulynyń Máskeýge kelgen saparynyń birinde biz Prezıdent atynan KSRO SIM-niń áıgili Qabyldaý úıinde alǵashqy resmı qabyldaý uıymdastyrdyq. Oǵan is júzinde Máskeýde akkredıttelgen barlyq elshiler jáne reseılik saıası elıta ókilderi qatysty. О́ziniń qysqa, biraq meılinshe mazmundy sózinde bizdiń Prezıdentimiz Táýelsiz Qazaqstannyń ózge eldermen qarym-qatynasynyń negizgi qaǵıdattaryn baıandap berdi. Olar beıbitshilik, teń quqylyq jáne ózara tıimdilik qaǵıdaty bolatyn. Dál osy qaǵıdattar osy kúnge deıin 25 jyl ishinde burynǵy keńestik ımperııanyń eshkimge belgisiz synyǵynan álemdegi bedeldi de qurmetti óńirlik derjavaǵa aınalǵan bizdiń memleketimizdiń tabysty syrtqy saıasatynyń senimdi irgetasy bolyp keledi. –  Eldiń eń tájirıbeli dıplo­mat­tary­nyń biri bola otyryp, siz, Qazaqstanǵa álemde osyndaı moıyndaýǵa, senim men qur­metke qol jetkizýdiń qandaı kúsh-jiger­ge túskenin óte jaqsy biletin shy­ǵar­syz? – KSRO taraǵannan keıin Qazaqstannyń táýelsiz memleket retindegi óz damýynyń bastapqy kezinde eń aýyr jaǵdaılarǵa dý­shar bolǵany belgili. Álemdik sarapshylar Qazaqstannyń egemen memleket retinde ómir súrýine qatysty aıtarlyqtaı pessımıstik boljamdarǵa beıim boldy jáne ol úshin obektıvti sebepter de az emes edi. Biraq osynaý qara aspandy jaýdyrǵan boljamdarǵa kereǵar Prezıdent Nursultan Nazarbaev pen bizdiń halqymyz búkil álemge kerisinshe jaǵdaıdy dáleldeı bildi. Sırek kezdesetin strategııalyq kóre­gendiginiń, tańǵajaıyp ıntýısııasynyń, dıplomatııalyq talantynyń jáne ǵalamat jumys qabiletiniń arqasynda Memleket basshysy ahýaldy baqylaýda ustaı bilip qana qoımaı, sonymen birge, barynsha qolaıly syrtqy jaǵdaılardy, eń aldymen, halyqaralyq qoǵamdastyqtyń senimin qamtamasyz ete otyryp, eldi senimdi áleýmettik-ekonomıkalyq damý traektorııasyna shyǵara bildi. Osy oraıda, men syrtqy saıasatta tek Prezıdenttiń ǵana basymdyqqa ıe ekenin, ony júzege asyrýshy qural SIM bolyp tabylatynyn, al el basshylyǵy taǵaıyndaǵan elshilerdiń alańdaǵy oıynshylar ekendigin aıryqsha atap kórsetkim keledi. Elshi jáne Syrtqy ister mınıstri retinde táýelsizdiktiń alǵashqy kúninen bastap men Nursultan Nazarbaevtyń sheteldik memleketter men úkimetterdiń basshylarymen, halyqaralyq uıymdardyń, iri transulttyq korporasııalardyń basshylarymen ótkizgen kóptegen kelissózderge qatystym. Alǵashqy kezdesýden-aq áli de eshkimge belgisiz eldiń Prezıdenti óziniń laıyqty tulǵasymen, kelissózder taqyrybyn tereń bilýimen jáne sırek kezdesetin adamı tartymdy qasıetimen áńgimelesýshiniń qurmeti men senimin týdyratyn. Táýelsizdiktiń 25 jyly boıyna oǵan álemdegi sheshýshi memleketter basshy­larynyń tórt býynymen jumys isteýge týra keldi jáne solardyń bárimen de laıyqty, teń dárejeli jáne senimdi, kóp jaǵdaıda dostyq qarym-qatynastar ornata bildi. Táýelsizdiktiń barlyq jyldarynda bizdiń Prezıdentimiz Qazaqstandaǵy beıbitshilik pen kelisimdi qamtamasyz etý saıasatyn syrtqy álemge qaraı baǵyttaýǵa umtylýmen keledi. Búginde álemdik lıderler Nursultan Nazarbaevtyń óńirlik jáne jahandyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýge qosqan aıtýly jeke úlesin joǵary baǵalaı otyryp, kóptegen daǵdarysty jaǵdaılarda bizdiń Memleket basshysyna ótinish bildiredi. 2010 jyldyń sáýirinde Qyrǵyzstandaǵy asa aýyr daǵdarys ýaqytynda osylaı boldy. Kórshiles eldegi qarsy turýshylyq shyrqaý shegine jetken kezde AQSh pen Reseı prezıdentteri daǵdarysty retteý jónindegi, Qyrǵyzstanda azamat soǵysynyń aldyn alý jónindegi eń aýyr mıssııany ózine alý jóninde Nursultan Nazarbaevqa ótinish jasap, oǵan osy jumysty AQSh pen Reseı atynan júrgizý quqyǵyn berdi. 2010 jyldyń sáýirindegi osynaý úreıli kúnder men túnderde bizdiń Memleket basshysynyń joǵary halyqaralyq bedeli ǵana aıqyn kórinip qoıǵan joq, sonymen birge, onyń qarsy turǵan jaqtardy sendire bilý, eń bir qyzba bastardy da sabyrǵa shaqyrý daryny kórinis tapty. Kúnder men túnder týraly aıtý arqyly men oqıǵany ásire ulǵaıtyp otyrǵan joqpyn. Qyrǵyzstanda jaǵdaı shıelenisken sátte bizdiń prezıdentimiz Vashıngtonda Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi birinshi sammıtke qatysyp jatqan bolatyn. Ol kúndiz sammıt jumysyna qatysyp, sóz sóıledi, ózge memleketter basshylarymen kezdesti, al túnde (ol ýaqytta bizde kúndiz ǵoı) telefon arqyly Astanamen, Bishkekpen sóılesti, tıisti tapsyrmalar berdi. Osylaısha, Nursultan Nazarbaevtyń, AQSh pen Reseı prezıdentteriniń birlesken kúsh-jigeriniń nátıjesinde Qyrǵyzstanda azamat soǵysynyń týyp ketýiniń aldyn alyp, prosesti jalpyulttyq únqatysý arnasyna qaraı burýdyń sáti tústi. Ýkraınadaǵy oqıǵaǵa baılanys­ty álemniń búkil sheshýshi elderi lıderleriniń daǵdarysty retteý boıynsha Qazaqstan Prezıdentimen konsýltasııalar ótkizýdi mańyzdy dep sheshýi tabıǵı nárse. Kremlden, Aq úıden, Daýnıng-strıt-10-nan, Parıjden jáne Berlınnen Aqordaǵa soǵylyp jatqan telefon qońyraýlarynyń jıiligi bizdiń áli de esimizde. Bul ejelgi rımdik Kvınt Gorasıı Flaktyń «eger seniń kórshiń órtenip jatsa, saǵan da qateri tónedi» degen sóziniń ádildigi men búgingi kókeıkestiligin jaqsy túsinetin bizdiń elimizdiń Kóshbasshysy úshin joǵary qurmet, sonymen birge, orasan zor jaýapkershilik. Halyqaralyq qoǵamdastyq Iran ıadrolyq problemasyn beıbit jolmen sheshýdegi Qazaqstan Kóshbasshysynyń bir izdi de syndarly rólin joǵary baǵalaıdy. Bizdiń Prezıdentimiz eki jaqtyń da halqy bizge birdeı jaqyn bolyp tabylatyn, taıaýdaǵy Reseı-Túrkııa qarym-qatynastaryndaǵy tereń daǵdarysty retteýge kóptegen kúsh-jigeri men ýaqytyn jumsady. Prezıdentter V.Pýtın men R.Erdoǵannyń Qazaqstan Kóshbasshysyna osynaý asa aýyr oqıǵany sheshýdegi kemeńgerligi men erligi úshin alǵys sózderin aıtýy óte ádiletti is boldy. Munyń ózi qymbat dúnıe, bizdiń otandastarymyz óz Elbasynyń tıimdi bitimgershilik qyzmetin zańdy túrde maqtan tutady. Degenmen, osynaý daǵdarysty jaǵdaılardyń bárinde de bizdiń Memleket basshysy eń aldymen Qazaqstannyń ulttyq múddelerin basshylyqqa aldy. – Nursultan Nazarbaevqa Reseımen, Qytaımen jáne AQSh-pen áriptestik qarym-qatynastar ornatýdyń, olardyń Qazaqstandaǵy múddeleriniń tepe-teńdigin qamtamasyz etýdiń sáti qalaı túsip jatady? – Maǵan bul suraqty AQSh-ta da talaı ret qoıǵan bolatyn. Jáne Nursultan Nazarbaev qandaı, búıregi Reseıge bura ma, Qytaıǵa bura ma, álde Amerıkaǵa bura ma dep te suraıtyn. Meniń jaýabym bireý ǵana edi: «Bizdiń Prezıdenttiń búıregi Reseıge de, Qytaıǵa da, Amerıkaǵa da burylmaıdy. Ol tek Qazaqstannyń múddesin ǵana kózdeıdi». Jańa býyn lıderleriniń moıyndaýynsha, Nursultan Nazarbaev álemdik saıasattyń tanylǵan jáne óte bedeldi patrıarhy bola otyryp, búgingi kúni de tańǵalarlyq is-qımylymen jáne zamanaýılyǵymen erekshelenedi. Sondyqtan da,  ol Vladımır Pýtınmen, Sı Szınpınmen jáne Barak Obamamen jáne Shyǵys pen Batystaǵy basqa da jańa formasııa basshylarymen jaqsy áriptestik qarym-qatynastar ornatqan. Bizdiń Prezıdentimizdiń AQSh-tyń jańa saılanǵan prezıdenti Donald Tramptyń kelissózder júrgizgen álemdik lıderlerdiń alǵashqy ondyǵynda bolýynyń ózi N.Nazarbaevtyń qazirgi zamanǵy álemdegi asa kórnekti róli men aıryqsha ornyn taǵy bir ret dáleldeı túsedi. Prezıdenttiń eldi áleýmettik-eko­nomıkalyq damytý, Qazaqstannyń bede­lin halyqaralyq arenada nyǵaıtý, óńirlik jáne jahandyq qaýipsizdikti qamta­masyz etý jónindegi kóp jylǵy dáıekti de jasampaz qyzmetiniń nátıje­sinde Eý­ro­padaǵy qaýipsizdik jáne yntymaq­tastyq uıymyna (EQYU) múshe 56 mem­leket osy bedeldi halyqaralyq uıymǵa Qa­zaqstannyń tóraǵalyǵy týraly biraýyz­dan sheshim qabyldady. Ekinshi jaǵy­nan bul bizdiń Prezıdentimizge degen jeke se­nim men qurmettiń aıqyn kórinisi boldy. Tóraǵalyqtyń el úshin qanshalyqty mańyzdy ekenin Elbasynyń ózi obektıvti turǵydan jáne jan-jaqty aıqyndap berdi: «Bul tarıhı sheshim táýelsiz Qazaqstannyń qol jetken tabystaryna ádil baǵa bolyp tabylady. Búginde Qazaqstan jahandyq qaýipsizdiktiń belsendi qatysýshysyna, beıbitshiliktiń, kelisim men turaqtylyqtyń ortalyǵyna aınaldy. О́ziniń ádilettiligimen belgili qazaq halqy Azııa elderi men Keńes Odaǵynan keıingi keńistiktegi memleketter arasynan alǵash bolyp ózinde osyndaı bedeldi uıymnyń sammıtin qabyldaıdy. Qazaqstan mundaı tanymaldylyqqa eshqashan jetip kórgen emes». Nursultan Nazarbaevtyń erekshe energetıkasynyń, tereń erýdısııasynyń, mu­qalmas saıası erik-jigeri men dıplo­matııa­lyq sheberliginiń arqasynda Qazaqstan sońǵy 11 jyl bederinde alǵash ret EQYU-nyń Sammıtin asa joǵary deń­geıde ótkizip, Uıymǵa qatysýshy bar­lyq 56 memlekettiń Astana Dekla­ra­sııasyn biraýyzdy sheshimmen qabyl­daýyn qamtamasyz etti. Bul, shyn máninde, Qazaqstannyń juldyzdy sáti, Mem­leket basshysynyń jeke trıýmfy, búkil álemge qazaq halqynyń, qazaq­stan­dyqtardyń birligi men judyryqtaı ju­mylǵandyǵynyń jarqyn kórinisi boldy. Bizdiń Prezıdentimizdiń baǵyndyrǵan osyndaı asýlarynyń – tarıhı tabystarynyń qatarynda Semeı ıadrolyq synaq polıgonyn jabý, qýaty jóninen álemdegi tórtinshi ıadrolyq arsenaldan óz erkinen bas tartý, Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńes (AО́SShK) shaqyrý sekildi jahandyq deńgeıdegi bastamalary bar. Qazaq halqynyń kópǵasyrlyq tarıhynda alǵash ret Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik shekarasy halyqaralyq-quqyqtyq mártebege ıe boldy. Bul jerde, árıne, táýelsiz memlekettiń jańa elordasyn salý sekildi tarıhı sheshim de tasada esh qalmaýy tıis. Osy qatarda EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesin ótkizý quqyn jeńip alǵanymyzdy, 2017-2018 jyldarǵa BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes músheligine saılanýymyzdy úlken qanaǵat sezimimen atap óte alamyz. – Qazaqstannyń 25 jyl ishinde qol jetkizgen áleýmettik-ekonomıkalyq tabystarynyń basty quramdasy retinde neni ataǵan bolar edińiz? –  Birinshi kezekte Nursultan Nazarbaev bizdiń kóp ultty elimizde turaqtylyq pen beıbitshilikti jáne kelisimdi qamtamasyz etti. Táýelsizdiktiń alǵashqy kúnderinen Prezıdent jas táýelsiz memleketti damytý úshin qajetti ońtaıly da belsendi jáne dáıekti syrtqy saıasat qalyptastyra bildi. Sóıtip, elimiz shekarasynyń búkil perımetri boıynsha senim men izgi kórshilestik beldeýi qurylyp, sheteldik ınvestısııalar úshin tartymdy ahýal qalyptastyryldy. Eldiń aıtarlyqtaı kúrdeli geosaıası jaǵdaıyna baılanysty Prezıdent bizdiń ómir shyńdyǵymyzben qabysatyn táýelsiz Qazaqstannyń jalǵyz ǵana ońtaıly syrtqy saıasatynyń strategııasyn aıqyn­dady. Ol kópvektorlylyq pen sentrızm edi. Nazarbaevtyń minez-qulqy jáne is-áreketi boıynsha sentrıst ekenin aıta ketken jón. Osy jyldardyń bárinde, kúrdeli syrtqy jáne ishki syn-qaterlerge qaramastan, Memleket basshysy adam aıtqysyz tózim­dilik, danalyq pen qaısarlyq kórsete oty­ryp, el ishinde de, halyqaralyq arenada da qandaı da bir kemshilikterge jol bergen joq. Qazirgi jyldam ózgerip jatqan za­manda dál osyndaı ustanym ǵana erkin qımyl­daýǵa, árbir naqty jaǵdaıda durys jáne der kezinde sheshim qabyldaý­ǵa múmkindik beredi. Nursultan Nazar­baev­tyń kelesi bir tamasha daryny onyń oqıǵalar aǵyny arasynan álemdik damý trendinde aıqyndaýshy ról atqara­tyn basty nárseni kóre bilý qabileti bolyp ta­bylady. Máselen, ol qazirgi jahan­daný zamanynda memleketterdiń ózara baı­­la­nystarynsyz damýdyń múmkin bol­maı­­tynyn alǵashqylardyń biri bolyp túsindi. Osyndaı jaǵdaıda kez kelgen memlekettiń álem aıdynynda jalǵyz júzýi aıtarlyqtaı problema týyndatady. Onyń ústine, jaǵdaı álemdik muhıtqa, demek, álemdik naryqtarǵa tikeleı shyǵatyn joly joq bizdiń elimiz úshin qıyndaı túsetini belgili. Sondyqtan Qazaqstan Eýropalyq odaqpen jáne ASEAN elderimen yntymaqtastyǵyn keńeıte otyryp, DSU-nyń tolyqqandy múshesi boldy. Dál osy sebepti Nursultan Ábishuly ShYU qurýdyń bastamashysy atandy jáne keńesten keıingi keńistiktegi ıntegrasııalardyń berik jaqtaýshysy bolyp keledi. Buǵan qosa, bizdiń Kóshbasshymyz osy máselelerdiń bárinde áýel bastan óz ustanymyna asa berik ári adal boldy jáne munysyn ashyq málimdedi: «Qazaqstan óziniń búkil tarıhynda alǵash ret táýelsizdigin aldy, bizdiń halqymyz alǵash ret azattyqtyń tátti dámin sezindi jáne biz ata-babalarymyz atam zamannan ańsaǵan táýelsizdigimizdi eshkimge de bermeımiz. Eger qandaıda bir birlestikter elimizdiń táýelsizdigine, Konstıtýsııamyzǵa qysym kórsetetin bolsa, biz ol uıymdy dereý jaıyna qaldyryp, ony tastap shyǵamyz», – dep atap kórsetti Prezıdent. Osyndaı ustanymynan Nursultan Ábishuly kúni búginge deıin aınyǵan emes. Sonaý 1992 jyly Ankarada ótken Túrkitildes memleketter basshylarynyń sammıtinde Ázerbaıjan, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Túrikmenstan, Túrkııa jáne О́zbekstan prezıdentteri qol qoıýlary tıis bolatyn Túrkitildes memleketter dostastyǵyn qurý týraly kelisim jobasy is júzinde kelisilip qoıylǵan edi jáne men sol oqıǵanyń tikeleı kýágeri bolǵan edim. Osy jobada Túrkııanyń belgili bir deńgeıde kóshbasshylyq róli aıqyn kórinip turǵan-tyn. Sol kezde Nursultan Ábishuly bylaı dep málimdedi: «Bizdiń buǵan deıin de úlken aǵamyz bolǵan. Endi Qazaqstan eshqashan eshkimniń inisi bola almaıdy. Jáne mundaı deklarasııaǵa biz qol qoımaımyz». Taza dostyq ráýishte ótip jatqan sammıtke qatysýshylar úshin bizdiń Pre­zıden­timizdiń osyndaı qatań ustanymy múldem kútpegen jaǵdaı edi. Barlyq gazetter men aq­parat agenttikteri Ankaradaǵy basty jańa­lyqty «Túrkitildes memleketter sammıtinde Nazarbaev órekpigen kóńilderdi sý sepkendeı basty» degen taqyryptarmen taratyp jatty. Jáne de bul Memleket basshysynyń tek saıa­sı ustanymy ǵana emes, sondaı-aq, táýelsizdik ózi úshin asa joǵary qundylyq bolyp tabylatyn óz halqynyń adal perzenti Nursultan Nazarbaevtyń tabıǵı tańdaýy bolǵanyn atap kórsetken abzal. Búgingi ishkeniń aldyńda, ishpegeniń artyńda zamanda, ekonomıkanyń turaqty ósý úrdisi baıqalyp otyrǵan shaqta bizdiń jas otandastarymyzǵa – táýelsizdiktiń qurdastaryna – 90-shy jyldardaǵy eko­nomıkalyq kollapsty kóz aldaryna elestetýdiń ózi qıyn. Osyndaı kúr­deli kezeńde Prezıdent eldi jedel demo­kratııalandyrýdyń jalpyǵa ortaq eıfo­rııasyna berilmeı, naqty jáne shynaıy túrde bylaı dep málimdedi: «Biz­ge birinen keıin biri júrýi úshin basym­dyqtarymyzdy aıqyndap alý kerek: áýeli – ekonomıka, sodan keıin – saıasat». Osy jyldardyń bárinde Qazaq­stan eko­nomıkalyq reformalardy ozyq qar­qynmen júrgizip keledi. Otandastarynyń tolyq qoldaýyna arqa súıeı jáne óz halqynyń jasampazdyq áleýetine jan-jaqty sene otyryp, Prezıdent óziniń tereńdigi men qarqyny jóninen teńdessiz ekonomıkalyq jáne saıası reformalardyń tabysty júzege asyrylýyn qamtamasyz etti. Buǵan qosa, ózge jańa táýelsiz memleketter tek aǵymdaǵy máselelerin sheship jatqan kezde bizdiń elimiz óziniń 2030 jylǵa deıingi maqsattaryn aıqyndap alyp, uzaq merzimdi strategııa boıynsha damı bastady. 1990-jyldardy el ekonomıkasynyń údemeli damýyna daıyndyq jasalǵan qalyptasýdyń onjyldyǵy dep nyq senimmen aıtýǵa bolady. Osy kezeńde Qazaqstan óz Kóshbasshysynyń basshylyǵymen keńesten keıingi asa aýyr tranzıttik kezeńnen óte qysqa merzim ishinde ótip, túbegeıli qury­lymdyq jańǵyrtýlardy júzege asyra aldy. Sol jyldary Qazaqstan IJО́ ósiminiń qarqyny jóninen «Azııa jolbarystaryn» basyp ozdy. Tarıhı qysqa merzim ishinde elimizdiń jan basyna shaqqandaǵy ishki jalpy ónimi 700 dollardan 13 myń dollarǵa deıin ósti. Búginde Dúnıejúzilik banktiń klassıfıkasııasy boıynsha elimiz tabysy orta deńgeıli elder sanatyna enedi. Ekonomıkalyq damý qarqyny men halqynyń ómir súrý deńgeıi boıynsha mundaı kórsetkishter – álemde kóp baıqala bermeıtin qubylys. Tipti, «Azııa jolbarystary» – Ońtústik-Shyǵys Azııa elderine de mundaı kórsetkishterge jetý úshin 50 jyl qajet boldy. Injil patshasy Súleımenniń bir támsili bylaı deıdi: «Eger sen kesapat kezinde álsiz bolsań, demek, sen shyn máninde álsizsiń». Elbasynyń áleýmettik-ekonomıkalyq saıasatynyń tıimdiligi, ásirese, sońǵy kezderi aıqyn kórindi. Bulaı dep otyrǵan sebebimiz, asa aýyr álemdik qarjy-ekonomıkalyq daǵdarystyń saldarynan, tipti, asa damyǵan elderdiń ózinde áleýmettik shyǵyndar azaıtylyp, kásiporyndar jabylyp jatyr, osyǵan sáıkes jumyssyzdyq ta óse túsýde. Qazaqstanda, kerisinshe, jańa jumys oryndary qurylyp, kásiporyndar, joldar men mektepter, aýrýhanalar men turǵyn úıler salynýda, stıpendııa men eńbekaqy, zeınetaqy men járdemaqy turaqty ósip keledi. Jastar úshin bilim berý granttarynyń sany ulǵaıtylyp otyr. Otandyq bilim berý jáne densaýlyq saqtaý salalary serpindi damý ústinde jáne olardyń deńgeıi men sapasy arta túsýimen erekshelenedi. Qazaqstandyqtardyń ortasha ómir jasy da aıtarlyqtaı uzaryp, ana men bala ólimi de birshama azaıdy. Jáne bul – memleket qýatynyń eń obektıvti belgisi, Elbasynyń halyq aldyn­daǵy jaýapkershiliginiń nátıjesi. Nursultan Nazarbaevtyń sońǵy pre­zıdenttik saılaýdaǵy teńdessiz jeńisi qazaqstandyqtardyń óz Kóshbasshysyna degen joǵary senimin kezekti bir márte aıǵaqtap berdi. О́ıtkeni, qazaqstandyqtar táýelsizdiktiń shırek ǵasyryndaǵy sııaqty ózderiniń búgini men bolashaǵyn Elbasymen baılanystyrady. Keıbir elderde elektorattyq úderister adamdardy bir-birinen alshaqtatsa, Qazaqstan halqy prezıdenttik saılaý kezinde óz Kóshbasshysynyń tóńiregine top­tasyp, asa sırek kezdesetin úlgi kórsetti. О́z halqyn joǵary maqsattar jolyn­da judyryqtaı jumyldyra bilý qabileti Nursultan Nazarbaev fenomeniniń artyqshylyǵyn aıǵaqtaıdy. Jáne Elbasy men ulttyń ǵajaıyp birligi Qazaqstannyń jańa tarıhyndaǵy 25 jyl ishinde elimizdegi jáne halyqaralyq arenadaǵy tabystarynyń aıqyndaýshy faktory bolyp tabylady. 25 jyl – tarıh úshin qas-qaǵym sát, biraq bizdiń elimiz úshin jańǵyrýlardyń tereńdigi men túbegeıliligi turǵysynan kelgende tutas bir dáýirge teńesedi jáne bul ádiletti túrde Qazaqstannyń shynaıy Renessansy dep atalady. Áńgimelesken Samat Musa, «Egemen Qazaqstan»