Atyraýda Berik Ýap degen jigit turady. Onyń esimi kópshilikke 2000 jyldan beri jaqsy tanys. Sol kezde 7 jasta bolatyn. Bul – teńiz tórindegi alǵashqy ári eń iri kenish – «Qashaǵannan» «qara altyn» tabylyp, elimizdiń ekonomıkalyq áleýeti álemge taǵy bir ret keńinen tanylǵan kez. Shilińgir shildeniń bastapqy kúnderiniń birinde Elbasy Nursultan Nazarbaev jumys saparymen kelip, Kaspıı teńizindegi «Qashaǵannan» tuńǵysh munaıyn kórý úshin ken ornyndaǵy «Suńqar» burǵylaý qondyrǵysyna bardy. Sol bir tarıhı sátke táýelsiz qazaq eliniń munaı-gaz ónerkásibin damytýshylardyń bastaýyndaǵy tanymal tulǵa, «QazaqOıl» ulttyq kompanııasynyń prezıdenti Nurlan Balǵymbaev jáne oblystyń sol kezdegi ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetovpen birge erkin eldiń erteńine senimi zor jeti jasar Berik Ýap ta kýá boldy.
– Men úshin bári aıaq astynan boldy. Oıyn balasymyn ǵoı, búgin sonyń bárin oı eleginen ótkizsem, kórgen túsim sekildi kórinedi. 1994 jyldan beri Soltústik Kaspıı jobasyna atsalysqan ákem Sársenbaı Jaǵıpashov «Qashaǵanǵa» jumysqa ketip baramyn deýshi edi. Biz onyń jumystan kelýin kútip júremiz. Negizgi mamandyǵy – geodezıst-kartograf. Bir kúni meni ózimen birge Atyraýdaǵy áýejaıǵa alyp bardy. Sol jerde Nurlan Balǵymbaev, Qasym-Jomart Toqaev jáne Imanǵalı Tasmaǵambetov aǵalarymmen áńgimelestim. Olar meniń betimnen súıip, ózderiniń uldaryndaı sóılesti, – dep eske alady 16 jyl burynǵy tarıhı oqıǵaǵa aınalǵan sátti Berik Ýap.
Belgilengen kúni, ıaǵnı, 4 shildede kompanııanyń mamandarymen birge Berik Ýap «Qashaǵanǵa» tikushaqpen ushyp jetti. Kóp uzamaı ken ornyna Elbasy Nursultan Nazarbaev keldi. Kompanııa mamandary «Qashaǵan» týraly tehnıkalyq málimettermen tanystyra bastaǵan. Elbasy she- teldik, otandyq munaıshylar arasynda turǵan kishkentaı Berikti kórip, birden qasyna shaqyrypty. Aty-jónin, bolashaqta qandaı mamandyq ıesi bolatynyn surapty.
– Prezıdent arnaıy ydysqa quıylǵan munaıdy «Qazaqstannyń bolashaǵy úshin!» dep birinshi meniń betime jaqty. Sol jerde maǵan «Táýelsiz elińniń bolashaǵyna adal qyzmet etetin abyroıly azamat bol!» degen batasyn berdi, – deıdi Berik Ýap. – Sonan soń «Suńqarmen» tanysý barysynda meni qolymnan ustap, ózimen birge jetelep júrdi. Bala bolsam da Nursultan Ábishulynyń alaqanynyń ystyq taby boıyma aıryqsha bir kúsh bergenin sezdim.
Osynaý tarıhı sátten soń Berik Ýaptyń taǵdyry «Qashaǵanmen» bite qaınasty deýge bolady. Bálkim, buǵan Elbasynyń «Qashaǵanda» bergen batasy da, geodezıst-kartograf mamandyǵyn meńgergen ákesi Sársenbaı men jas urpaqty bilim nárimen sýsyndatqan anasy Nurııanyń tárbıesi de áser etken bolar. Qalaı degende de Berik mektep jasynan bolashaǵyn «Qashaǵanmen» baılanystyrýdy uıǵardy. Sóıtip, 2010 jyly Atyraýdaǵy qazaq-túrik lıseıin «Úzdik attestatpen» bitirgen soń, birden shetelde bilim alý úshin Ulybrıtanııaǵa jol tartty. Sol eldegi Manchester ýnıversıtetinde tórt jyl «Munaı-gaz isi» boıynsha tolyqqandy bilim aldy. Keıin bir jyl Shotlandııanyń astanasy – Edınbýrgtegi ýnıversıtettiń magıstratýrasynda oqydy.
Shetelde bilim alǵanda Berik óz taǵdyryna oń áser etken «Qashaǵan» kenishin udaıy esinen shyǵarmapty. «Nursultan Ábishulynyń batasy da jadymda júrdi. Joǵary bilim alyp, elge oralamyn dep ózime sert te berip qoıdym. О́ıtkeni, «Qashaǵan» kenishi táýelsiz Qazaqstannyń jarqyn bolashaǵy úshin ashyldy. Osy maqsat úshin Elbasynan bastap, munaı-gaz ónerkásibiniń tanymal tulǵalary eńbek sińirdi. Báriniń kózdegeni bir ǵana izgi maqsat – Qazaqstannyń ekonomıkasyn órkendetý! Osy maqsatty iske asyrýǵa men de úlesimdi qosýym qajet», dep tolǵanǵan Berik byltyr Atyraýǵa oraldy. Bir jyldan beri «Qashaǵan» jobasynyń operatory – NCOC kompanııasynda ınjener bolyp jumys isteıdi.
– Nursultan Ábishuly «Qashaǵan» jobasyna baılanysty kezdesýlerden meni qaldyrǵan emes. 2013 jyly Ulybrıtanııanyń Premer-mınıstrimen birge «Qashaǵan» jobasynyń tanystyrylymyna kelgende de, meni janyna shaqyryp aldy. Hal-jaǵdaıymdy, oqýymnyń barysyn surady. «Bilimińdi jetildire ber, osy jobada jumys isteıtin myqty maman bolýyń qajet», dep batasyn berdi. Al jaqynda ǵana Atyraýǵa kelgen saparynda da «2000 jyly «Qashaǵannyń» alǵashqy munaıyn «Bul eleýli oqıǵa bolady» dep, jeti jastaǵy jas balanyń betine jaǵyp edim. Qazir sol bala shetelde bilim alyp, munaı salasynda jumys isteıdi. Sol kezde de saǵan bata berip edim, qazir de batamdy beremin» dedi. Muny maǵan artylǵan úlken senim dep uqtym, – deıdi óziniń bolashaǵyna aqjoltaı bolǵan jobaǵa jumysqa ornalasqan jas munaıshy.
Táýelsiz Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdentinen úsh ret bata alǵan erkin eldiń perzenti kóp emes. Biri de biregeıi bolǵan Berik Ýaptyń kún saıyn erteletip jumysyna barar aldynda jańylmaıtyn bir daǵdysy bar. Ol – 2000 jyly Elbasynyń atynan syıǵa berilgen kompıýterdiń aldyna bes mınýt otyrý. «Bul – men úshin tarıhı jádiger. Elbasynyń syılyǵy retinde ony kózdiń qarashyǵyndaı saqtap júrmin. О́ıtkeni, ony mektepte oqyp júrgende kóp paıdalandym. Shotlandııada munaıshy mamandyǵyn oqyp júrgen inim Aýhat ta osy kompıýterdi qoldanyp edi», degen Beriktiń elimiz kelesheginiń órkendeýine senimi mol.
Halqymyzda «Bataly ul arymas» degen naqyl bar. Álbette, dýaly aýyzdy adamnyń batasy qabyl bolady. Sonyń dálelindeı, budan on alty jyl buryn Prezıdentten «Qashaǵannyń» tórinde bata alǵan qarshadaı ǵana bala endi básekege qabiletti jas maman retinde osy jobanyń el ıgiligine jaratylýyna úlesin qosýǵa oń qadamyn jasady.
Joldasbek ShО́PEǴUL,
«Egemen Qazaqstan»
ATYRAÝ
