Otandyq ónertapqyshtyń ozyq jobasy

Tamyz aıynda «Astana EKSPO-2017» Ulttyq kompanııasy» AQ pen Energetıka mınıstrligi balama energetıka salasyndaǵy eń úzdik ıdeıa nemese jobaǵa baıqaý jarııalaǵan bolatyn. Keshe EKSPO ortalyǵynda sonyń qorytyndysy shyǵarylyp, júzden júırik, myńnan myqty shyqqan ónertapqysh anyqtaldy. «Ǵalymdar men ónertapqyshtar arasyndaǵy jeńimpazdar halyq­tyń jalpy daýys berýi arqyly anyq­taldy. Úzdik ınnovasııalyq joba EKSPO-2017 kórmesindegi qazaq­standyq pavılonǵa qoıylady. Bes aıdyń ishinde jobaǵa 100-den astam ótinish kelip tústi. Arnaıy quryl­ǵan komıssııa músheleri 50 joba­ny tańdap aldy. Bizde qyzmet kór­setýdiń barlyq túrlerine aqy tóleý kerek. Aıtalyq, turmys jaı­ly bolý úshin kommýnaldyq tólem­derdi der kezinde tóleý qajet. Al alma­tylyq ónertapqysh Marat Isekeev túbirtektegi «elektr úshin» degen baǵannan birjola qutylýdyń jolyn usynady. Ol energııany tegin alatyn jel stansasyn jasady. Onyń jumysy bizdiń kóńilimizden shyqty», deıdi uıymdastyrýshylar. Joba jeńimpazy bolǵan Marat óz eńbegi jaıly toqtalyp, keńinen tanystyrdy. ««Meniń jobamnyń ataýy – «Kóp deńgeıli jáne kóp qatarly rotor jel stansasy». Qazaq dalasynda jel kúshti bolǵandyqtan, jas ǵalym­dar ujymy qondyrǵyny aýyl­dyq jerlerge ornatyp, bizdiń jel stan­sasy arqyly olardy tegin elektr qýatymen qamtamasyz etýdi uıǵaryp otyr. Qurylym tóbesi men edeni bar, tek qabyrǵasyz kóp qabatty úı­diń qańqasyn elestetedi. Ishindegi tiginen ornatylǵan dińgekterge jel­men aınalatyn qalaqsha bekitilgen. Basqa jel qondyrǵylarynan basty aıyrmashylyǵy – osy konstrýksııa arqyly bul ókpek jel áserin paıda­lanady. Sóıtip, jeldiń ekpinin kú­sheı­tip, basqa stansalarǵa qaraǵan­da anaǵurlym kóp energııa alady. Bul tehnologııadaǵy eden men tóbe plı­­­talary dıffýzor mindetin at­qara­dy. Biz ókpek jeldi sonda baǵyt­taı­­myz. Sonyń arqasynda jeldi paı­­da­laný koeffısıenti qazir qol­danys­t­a júrgen konstrýksııalarǵa qara­ǵanda, 30-50 paıyzǵa artady. Iаǵnı, jel energııasyn paıdalaný áseri 0,7-0,8-ge jetedi. Men usynǵan joba­nyń tájirıbelik nusqasyn óner­tap­qysh­tar Qapshaǵaıǵa orna­lastyrýdy jos­parlap otyr. Qala­da mundaı stan­sany úıdiń tóbe­sine qoıýǵa bolady. 5-7 qabatty úıdiń tur­ǵyn­daryn elektr energııasymen tolyq qamtamasyz etý úshin, qosymsha eki qabat salynýy kerek. Jel modýl­deri sonda ornatylady. Sóıtip, adam­dar eshqashan azaımaıtyn ári qorshaǵan ortaǵa zııansyz jolmen energııa qýatyn alady. Tutyný­shy­lar ortalyqtandyrylǵan elektr júıesinen táýelsiz bolady ári qarjy únemdeıdi», deıdi ol. Baıqaý jeńimpazy Marat Muha­metqalıulynyń tehnıka ǵylym­darynyń kandıdaty, kompıýterlik tehnologııa jáne logıstıka kafe­drasynyń professory, KazATıSO «G-Global» jastar shtabynyń jetekshisi ekenin de aıta ketken jón bolar. Raýan QAIDAR, «Egemen Qazaqstan»