Qýatty Qazaqstan – baıandy bolashaq

Oıdaǵymyz oryndaldy, eńsemiz tikteldi

Meniń sanaly ǵumyrymnyń biraz bóligi memlekettik basqarý organdarynda ótti. Oblystyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy bolǵan kezimde munaıly Atyraýdyń ár salasyn, ár aýdany men ár aýylyn damytý, órkendetý úshin eńbektendik. Joǵarǵy Keńeske depýtat bolyp saılanǵanda da óńirdiń problemasyna Úkimettiń, tıisti mınıstrlikterdiń nazaryn aýdarýǵa týra keldi. О́ńir­diń órkendeýine qatysty keıbir máselelermen kezinde Mınıstrler Keńesiniń Tóraǵasy Nursultan Nazarbaevpen de ortaq múdde turǵysynda pikirles bolyp edik. Ol sol kezdiń ózinde ár oblystyń problemalaryn jetik biletinin ańǵartýshy edi. Jas jigittiń janaryndaǵy jalyndaǵan otty, elge, týǵan jerge janashyrlyǵyn, otanshyldyq sezimin kórip, qyzmetine syrttaı tileýlestik tanytyp júrdik. Al elimiz táýelsizdigin alǵan tustaǵy ekono­mı­kalyq, áleýmettik ahýalymyz sonshalyqty máz emes edi. 1991 jylǵy 1 jeltoqsanda elimizde alǵash ret prezıdenttik saılaý ót­kizilgeni de áli esimde. Qazaqstannyń memleket basshysyn tańdaýǵa senim bildirgen eń tuńǵysh saılaýǵa árkim memlekettiń tizginin eldiń keleshegin oılaıtyn, ulttyq múddeni kózdeıtin basshyǵa tapsyrsaq degen úmitpen keldi. Respýblıka halqy sol sátte elge tutqa bolatyn birden-bir úmitker retinde Nursultan Nazarbaevty tańdady. Sol kúngi saılaýda daýys berýge asyqqan jurttyń kóptigin áli umytqan joqpyn. Men de alǵashqylardyń qatarynda saılaý ýchaskesine erteletip baryp, óz daýysymdy Nursultan Ábishulyna bergen edim. Men sekildi oǵan senim bildirgender de kóp edi. Eldiń sol kezdegi úmiti de, senimi de bul kúnderi óziniń jemisin berdi. Táýelsizdikti ańsaǵan el-jurt Tuńǵysh Prezıdentine alǵash senim bildirgen soń 15 kún ótkende elimiz derbestigin alyp, táýelsiz Qazaqstan atandy. Biraq eldiń turalaǵan salalaryna eńse tiktetý ońaı emes edi. Osynaý qıyn kezeńde eli sengen Elbasy Nursultan Nazarbaev reformalardy jedel júrgizip, shetelden ınvestısııa tartýǵa qadam jasady. О́zine senim bildirgen halyqtyń úmitin aqtaýǵa umtyldy. Sodan bergi 25 jylda Qazaqstan álemdegi qýatty elderdiń qataryna endi. Ekonomıkanyń ár salasy saýyqty, aýyldarymyz eńse tiktedi. Turmys túzeldi. Ár jylymyz tarıhqa, mádenıetke, tipti aýylǵa arnalyp, keıingi urpaqqa úlgi-ónege bolarlyq ister atqaryldy. Bıyl Táýelsizdigimizge 25 jyl toldy. Osynaý tabysty, mereıli mereke qar­sańynda «Eshkim de biz úshin Qazaqstandy qaıta jańǵyrtpaıdy, ol úshin álemdik qoǵamdastyqta oryn alýǵa qol jetkizbeıdi, bizdiń ómirimizdiń standarttaryn kótermeıdi», dep Elbasy Táýelsizdiktiń eleń-alańynda aıtqanyn bekerden-beker eske alǵan joq. Sóz mánin uǵyna alatyndarǵa munyń astarynda úlken maǵyna bar. Ol – eldiń birligi men yntymaǵy. Ol –  jeńisti, jemisti bıikke jetý úshin talmaı eńbektený. Ol – Qazaq elin tek ózimiz ǵana kórkeıte, órkendete alatynymyz. Ol – Elbasyna tireý bolyp, aınalasyna toptasa bilý. Oıǵa alǵan osy maqsatymyz oryndaldy, nátıjesi –  Qazaqstandy jahan jurty tanydy. Erkin eldiń eńseli elordasy – Astanamyz boı kóterdi. Indýstrııalyq-ınnovasııalyq jobalar iske asyp jatyr. Bir sózben aıtqanda, táýelsiz Qazaqstannyń ekonomıkasy órkendedi, qazaqtyń órkeni jaıyldy. Elge qut darydy, berekemiz tasydy. Osynyń bári – Elbasynyń eren eńbeginiń jemisi! Alda da osy baǵyttan taımaı, birligimiz nyǵaıyp, Qazaqstanymyzdyń qýaty arta bersin!  Esen TASQYNBAEV,  Atyraý oblysynyń qurmetti azamaty

Áli talaı belesterge shyǵamyz

Astanada ótken el Táýelsizdiginiń 25 jyl­dyǵyna arnalǵan saltanatty jıynǵa Syr óńirinen baryp, Memleket basshysynyń qaty­sýymen bolǵan sharanyń kýási boldyq. Jıyn­da Nursultan Nazarbaev Qazaqstannyń bola­shaǵyna kóz júgirtip, aldaǵy 2050 jyldaǵy eldiń jaǵdaıyn sýrettep berdi. Ras, ol ýaqytqa deıin áli talaı oqıǵa­lar bolary sózsiz. Degenmen, 2050 jylǵa deıin damyǵan 30 el­diń qataryna kiremiz. Elbasy mem­leketimizde orta sanattaǵy azamat­tardyń sany basym bolatynyn málimdedi. Sol kezde shaǵyn jáne orta bıznes ishki jalpy ónimniń 50 paıyzyn qamtamasyz etedi. Ol úshin búginde Ult jospary aıasyn­da tıisti jaǵdaılar jasalýda. Ult­tyq ekonomıka eńbek ónimdiliginiń ósýi arqa­synda damı túsedi. Memleket basshy­sy­nyń boljamynsha, onyń kórsetkishi bes esege artyp, bir adamǵa shaqqanda 120 myń dol­larǵa ósetin bolady. Sonymen birge ınno­vasııa­lyq damý modeline kóshetinimizdi de aıtty. Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasynyń bes jylynda 300-den astam jańa kásiporyn salynatynyn jetkizdi. Elbasy Táýelsizdiktiń shırek ǵasyry Eýrazııa júregindegi Uly dalada jazylǵan myń jyldyq tarıhtyń jańa dáýiri ekenin aıtty. Jańa memleket qurý mártebesi urpaqtyń eń uly býynyna buıyrǵanyn jáne ol baqytty býyn bizder ekenimizdi málimdedi. Nursultan Ábishuly 25 jylda júrip ótken aýyr da abyroıly jolymyzdyń mánin tutas ǵasyrǵa teńedi. «Byltyr biz uly babalarymyzdyń rýhyna bas ıip, tarıhı oqıǵanyń mereıli belesin keń kólemde atap óttik. San ǵasyrlyq tarıhynyń qaı kezeńinde de babalarymyzdyń aldy tumandy, bolashaǵy kúmándi bolyp edi. Jerdiń shetine qada qaǵyp, mór basyp, ata­qo­nysyn birjolata ıemdene almady. San myńdaǵan jyldar boıy at ústin­de júrip, saıyn dalany aq na­ı­zanyń ushymen, aq bilektiń kúshi­men qolynan kelgenshe qorǵady. Bi­raq, dáýirdiń barlyq daýylynan qaıys­paı tótep berdi. Bul bizdiń halqy­myz­dyń Táýelsizdikke jetken, qaıta jańǵy­ryp, tuńǵysh ret jańa zamanaýı memleket – Qazaqstan Respýblıkasyn qurýǵa jiger men kúsh-qýat alǵan tarıhı jolymyz osy», dedi Prezıdent. Jalpy, saltanatty jıynnan alǵan áseri­miz zor. Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵynda jet­ken jetistikter tolaǵaı. Bizdiń Elbasynyń sarab­dal saıasatynyń arqasynda áli de talaı beles­terge shyǵatynymyz aıqyn. Naýryzbaı BAIQADAMOV, Qyzylorda oblystyq máslıhatynyń hatshysy

Tuǵyrymyz berik, mártebemiz bıik

Memleket basshysynyń qaty­sýy­­­men Táýelsizdiktiń 25 jyl­dy­ǵy­na ar­nalǵan saltanatty jıyn­dy bárimiz demimizdi ishke tartyp oty­­ryp kórip shyqtyq. Onda Nursultan Nazarbaev egemendikke en sal­ǵan shırek ǵasyrlyq ýaqyt ara­ly­ǵyn­da bizdiń asqan asýlarymyz men baǵyn­dyrǵan belesterimizdi bir sho­lyp ótti. Rasynda da biz osynaý 25 jylda dala men qalany qatar gúl­den­­­dirgen qýatty memleketke, salı­qa­ly saıa­satyn júrgizgen ulaǵatty ultqa aına­lyp úl­ger­dik. Osy merzimniń mejesinde shekara­syn shegen­dep alǵan myǵym memleket dárejesine jettik. Táýelsizdik jyldaryndaǵy bizdiń eń úlken jeńisimiz – Qazaqstan álem úshin turaqty memleket bolyp qalyptasty. Sonyń arqasynda qazirge deıin respýblıka ónerkásibi men óndirisine 265 mlrd dollar ınvestısııa quıylǵan. Eldiń áleýmettik áleýeti artty. Budan 20 jyl buryn eldegi kedeılik deńgeıi 36 paıyz bolsa, qazir bul kórsetkish 12 esege azaıdy. Egemen eldiń eńsesi bıik, júzi jarqyn, adymy qaryshty, juldyzy joǵary bola bermegin táýelsizdikke qol jetkizgen 25 jylda túgel aıqyn sezinip kelemiz. Munda dara da sara basshymyz Nursultan Nazarbaevtyń sińirgen eńbegi ushan-teńiz ekenin saltanatty jıynda sóz alǵan tolymdy tulǵa­lardyń barlyǵy da aıtyp shyqty. Táýelsizdik jyldarynda bizdiń qol jetkizgen eń iri tabystarymyzdyń qatarynda qazirgi zaman talabyna saı jańǵyrtý júrgizilgen bilim jáne ǵylym salasy da bar. Oqýdy ınemen qudyq qaz­ǵan­daı dep túsingen halqymyz bilim­niń – shyraq, ilim­niń pyraq ekenin de óte jaqsy paıymdaı bilgen. Sondyqtan da babalarymyzdyń «Oqý – bilim azyǵy, bilim – yrys qazyǵy» dep aı­typ ketken qaǵıdaly naqyl sózi biz­diń búgingi egemendiktiń erteńin ere­sen etpek bolyp jatqan maqsat-múd­demiz­diń basty baǵdar-baǵytynyń birine aınalyp otyr. Prezıdenttiń kósheli kóregendiginiń arqasynda respýblıkada bilim salasyn keshendi reformalaý isi birden qolǵa alyndy. Otandyq bilim berý jú­ıesi áýel bastan eldiń áleýmettik-eko­nomı­kalyq ja­ǵy­nan jańǵyr­tylýy­­­na qyz­met etýge tıis boldy. Sóıtip, eli­miz­­­diń bilim sala­­syn­daǵy meml­ekettik saıasaty 1991 jyly zań­­na­ma­­lyq bazalardy reformalaý ba­ǵy­t­yn­da jú­­ze­­ge asa bastady. Al elimizdegi bi­lim sala­­syn je­­­del­­­d­ete reformalaý 1995 jyldan arna tartty. Prezıdent bastamasymen elde «Bolashaq» atty erekshe mazmundy baǵdarlama qolǵa aly­nyp, óziniń aldyna qoıylǵan maqsatyn júzege asyrý jolynda jumys jasap jatyr. Budan basqa, «Nazarbaev Ýnıversıtet», Nazarbaev zııatkerlik mektepteriniń keń tara­ǵan jelisi qurylýy bilimge qushtar oqýshy­lar qatarynyń kúrt kóbeıýine úlken serpin berdi. Elimizdiń kóptegen joǵary oqý oryn­darynda ýnıversıtettik bilim berý deń­geıi kóterilip keledi. Barlyq óńirlerde myń­nan astam zamanaýı mektepter salyndy. Qazirgi tańda Qazaqstannyń eresek adamdary saýattylyq deńgeıi boıynsha Adam damýy ındeksi álemdik tiziminiń alǵashqy úshten birine kirip otyrǵanynda da osy atqarylǵan jańǵyrtýlardyń erekshe úlesi bar. Bıbigúl NÚSIPJANOVA, T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynyń rektory, professor ALMATY

Barlyq ulttyń basyn biriktirgen elmiz

El Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna oraı As­­tananyń Táýelsizdik sa­ra­­ıynda ótken res­pýb­­­­lı­­kalyq saltanatty jıy­n­­nyń berer taǵy­ly­­my mol boldy dep oı­­­laı­­­myn. Elbasy Nursultan Nazarbaev «Biz beı­bitshilik pen keli­­­sim­­niń bire­geı mode­lin qalyp­tas­tyr­dyq. Eń bas­tysy, kez kelgen adam «Men – qazaq­­­stan­­­­dyq­pyn, bul – meniń elim, men munda ba­­q­y­tym­dy taptym!» dep aıta alatyn ádi­l­et­­­ti qoǵamdy ornattyq», deı kele, eldiń damýyn­­­da birlik pen yntymaqtyń mańyzy óte zor bolǵanyn taǵy da bir atap ótti. Shy­­nyn­­da Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń bastamasymen qurylǵan Qazaq­stan hal­qy Assambleıasy elimizdiń myz­ǵy­mas bir­ligi men yntymaǵyn caqtap, nyǵaıtý máse­lesinde TMD elderinde, tipti álem­de esh teń­desi, balamasy joq biregeı qoǵam­dyq ıns­tıtýt retinde qalyptasyp, damý ústin­de. Elimizde, onyń ishinde óńirimizde bir sha­­ńy­­raq astyna uıysqan 80-ge jýyq ult­tyń óki­li búginde kóptegen ıgi sharalardy «bir jaǵa­dan bas, bir jeńnen qol shyǵara», aıryq­sha aýyzbir­shi­lik­pen, tatý kelisim jaǵ­daıyn­da ju­myla at­qa­ra­dy. Eldegi áleýmettik-ekono­mı­ka­lyq refor­ma­lar­dyń dáıektilikpen júze­ge asyrylýy isin­de de Assambleıanyń alar orny erekshe. О́ńirimizdegi 20-dan astam oblystyq etnobir­lestik pen aýdandyq mádenı-ult­tyq or­talyq­tardyń ultaralyq jáne kon­fes­sııaaralyq tatýlyq pen kelisimdi saq­tap, nyǵaıtýǵa baı­lanysty áleýmettik jo­ba­lar­dyń júzege asyry­lýyna turaqty atsa­ly­satyndary da az emes. Bıyl oblys ortalyǵynan órkenıettilik talaptarǵa jaýap bererlik zamanaýı kelbet-aıshyqqa ıe jańa Dostyq úıi ǵımaratynyń paıda­lanýǵa berilýi Assambleıa men onyń qura­myn­daǵy etnobirlestikter múshelerin aıryqsha qýanyshqa keneltkenin de atap ótýge tıispiz. Bıylǵy jyl merekeli hám berekeli jyl boldy. El Táýelsizdiginiń 25 jyldyq merekesine oraı jyl basynan bastap, qańtar-qyrkúıek aılary aralyǵynda 60-qa jýyq mádenı-kóp­shilik sharalar ótkizilse, odan keıingi aı­lar­da bul kórsetkish eselep artty. Onda qol­óner sheberleriniń kórmesi men konserttik baǵ­dar­lama­lardan bastap, keń aýqymdy qaıy­rym­dy­­lyq sharalaryna deıin qamtyldy. Mysaly, «Aq jelken» jastar lıgasy aǵa urpaq­qa qur­met kórsetýmen birge búgingi jas ur­paqty pat­rıot­tylyqqa tár­bıe­lep, baýlysa, «Qaıy­rymdy­lyq kerýeni» qaıy­rym­dylyq kom­pa­nııasy aýdan­darǵa ar­naıy saparlar uıym­das­tyryp, kómek­­ke muq­taj jandarǵa qolushyn sozýda. Qalaı aıtsaq ta, kúlli adamzattyń tarı­hyn­daǵy talaı-talaı uly oqıǵalardyń kýási bolǵan Qazaqstan jyl ótken saıyn damyp, barlyq ultty qanatynyń astyna alyp, basyn biriktire bildi. Marjan QOJAEVA, Jambyl oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasy hatshylyǵynyń meńgerýshisi TARAZ