Vengr ǵalymdary Keıki batyrdyń kelbetin tolyqtaı qalpyna keltirdi, dep habarlaıdy Tengrinews.kz.
Bul bıýstti ǵalymdar qoladan jasaǵanyn aıtady.
Andrash Jolt Bıronyń aıtýynsha, Keıki batyrdyń kelbetin qalpyna keltirý jumystarymen osy salada tájirıbesi mol jáne osydan tórt jyl buryn Abylaı hannyń kelbetin qalpyna keltirgen Agnesh Kýshtar esimdi maman aınalysqan. Sondaı-aq, bul jobamen Shandor Evınger men Andrash Bıronyń ózi aınalysady. Shandor Evınger súıektiń arnaıy saraptamalaryn jasaǵan bolatyn. "Biz batyrdyń basyn rengtgenge túsirdik, al keıin kompıýterlik tomografııaǵa túsirip, 3-D modelin jasadyq. Bul jumys eki aıǵa sozyldy. Batyrdyń súıekteri arqyly kelbetin qalpyna keltirý qıynǵa soqty. Eń qıyny - onyń túpnusqasyn jasaý", - dedi antropolog.
Sonymen qatar, antropolog ǵalym vengr mamandarynyń batyrdyń súıegine saraptama jasap, onyń qaıtys bolǵan kezde jasy shamamen qanshada bolǵanyn, neden qaıtys bolǵanyn anyqtady. "Biz Keıki batyrdyń qalaı qaıtys bolǵanyn tarıhtan bilemiz. Al bizdiń jasaǵan saraptamadan onyń qandaı jaraqattar alǵanyn kórýge bolady. Ony jelkesinen metaldan jasalǵan zatpen kem degende jeti ret urǵan. Sodan súıegi synyp ketken. Qatty jaraqat alǵan. Rentgennen de jaraqattardyń barlyǵy kórinip tur", - dedi shetel ǵalymy.
"Keıki batyrdyń bassúıeginen jáne jasalǵan saraptamalardan onyń myqty er adam bolǵanyn kórýge bolady. Jasy shamamen 40-50-de. Jeltoqsan aıynyń basynda Vengrııaǵa Qazaqstan delegasııasynyń ókilderi kelderi. Sol kezde biz jasalǵan jumystardyń nátıjelerin beretin bolamyz. Keıki batyrdyń eki bassúıegin daıyndap qoıdyq, Bassúıek plastıkten jasalǵan, al ústi gıpspen jáne lakpen jabylǵan. Bireýiniń túsi - aq, al ekinshi bassúeıektiń túsi - qola tústi", - dedi Bıro.
"Qazaqstanǵa osyndaı halyq batyrlary kerek. Sebebi eń aýyr kezeńde ol eshkimnen qoryqpaı, naǵyz batyr ekenin kórsetti. Keıki batyrdyń kelbeti daıyn bolǵanda, ony oqýlyqtarda jáne tarıhı kitaptarda beıneleýge bolady", - dedi antropolog.
Andrash Jolt Bıronyń aıtýynsha, Keıki batyrdyń kelbetin qalpyna keltirý jumystarymen osy salada tájirıbesi mol jáne osydan tórt jyl buryn Abylaı hannyń kelbetin qalpyna keltirgen Agnesh Kýshtar esimdi maman aınalysqan. Sondaı-aq, bul jobamen Shandor Evınger men Andrash Bıronyń ózi aınalysady. Shandor Evınger súıektiń arnaıy saraptamalaryn jasaǵan bolatyn. "Biz batyrdyń basyn rengtgenge túsirdik, al keıin kompıýterlik tomografııaǵa túsirip, 3-D modelin jasadyq. Bul jumys eki aıǵa sozyldy. Batyrdyń súıekteri arqyly kelbetin qalpyna keltirý qıynǵa soqty. Eń qıyny - onyń túpnusqasyn jasaý", - dedi antropolog.
Sonymen qatar, antropolog ǵalym vengr mamandarynyń batyrdyń súıegine saraptama jasap, onyń qaıtys bolǵan kezde jasy shamamen qanshada bolǵanyn, neden qaıtys bolǵanyn anyqtady. "Biz Keıki batyrdyń qalaı qaıtys bolǵanyn tarıhtan bilemiz. Al bizdiń jasaǵan saraptamadan onyń qandaı jaraqattar alǵanyn kórýge bolady. Ony jelkesinen metaldan jasalǵan zatpen kem degende jeti ret urǵan. Sodan súıegi synyp ketken. Qatty jaraqat alǵan. Rentgennen de jaraqattardyń barlyǵy kórinip tur", - dedi shetel ǵalymy.
"Keıki batyrdyń bassúıeginen jáne jasalǵan saraptamalardan onyń myqty er adam bolǵanyn kórýge bolady. Jasy shamamen 40-50-de. Jeltoqsan aıynyń basynda Vengrııaǵa Qazaqstan delegasııasynyń ókilderi kelderi. Sol kezde biz jasalǵan jumystardyń nátıjelerin beretin bolamyz. Keıki batyrdyń eki bassúıegin daıyndap qoıdyq, Bassúıek plastıkten jasalǵan, al ústi gıpspen jáne lakpen jabylǵan. Bireýiniń túsi - aq, al ekinshi bassúeıektiń túsi - qola tústi", - dedi Bıro.
"Qazaqstanǵa osyndaı halyq batyrlary kerek. Sebebi eń aýyr kezeńde ol eshkimnen qoryqpaı, naǵyz batyr ekenin kórsetti. Keıki batyrdyń kelbeti daıyn bolǵanda, ony oqýlyqtarda jáne tarıhı kitaptarda beıneleýge bolady", - dedi antropolog.
