Aqyrtas aldaǵy jyly esigin ashady

«Jaqynda shet elden Jambyl ob­­lysy­na jeti-segiz týrıst kelgen bola­­tyn. Olar óńirdegi tarıhı jerlerdi ara­­­lap, eń sońynda kóne Taraz qalasy or­­­nyn­­­da júrgizilip jatqan qazba ju­mys­­­tary­­­men tanysqysy keldi. Biraq biz­­di ol jaqqa kúzetshiler jibermeı qoı­­­dy. Al keıingi kezderi aımaqqa kel­­gen týrıs­terdi kóne qala ornynda júr­giz­i­­­lip jatqan jumystardyń kóbi­rek qy­­zyq­­ty­ratyny belgili bolyp otyr. Son­da bul jerge týrıs­terdi qashan apara alamyz?» Qaısybir jıynda «Zolotoı karavan» týrıstik ortalyǵynyń dırektory Albına Veımer oblys ákimine suraqty osylaı tótesinen qoıdy. Oblys ákimi Kárim Kókirekbaev bul másele boıynsha óz orynbasaryn, odan oblystyq mádenıet bas­qar­masy­nyń basshysyn ornynan turǵyz­ǵan­da, kóne qala ornynda júrip jat­qan qazba jumystaryn kórýge ruqsat berý elimizdiń Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń quzyretinde ekeni anyq­taldy. Buǵan qosa, «Ejelgi Taraz eskertkishteri» qoryq-mýzeı jetek­shileri qazba jumystaryna týrıs­terdi áli de jaqyndatýǵa bolmaıtynyn aıtady. Talap solaı. «Kelgen qonaqtar qazba jumystaryna keri áserin tıgizýi múmkin ári ózderiniń qaýipsizdikteri úshin jaqyndaýǵa tyıym salynǵan» deıdi mamandar. Taǵy bir belgili bolǵany, ótken jyly ǵana Qazaq handyǵynyń 550 jyl­dyq mereıtoıynda ashylǵan «Kóne Taraz» tarıhı-mádenı ortaly­ǵynyń jóndeý jumystary uzaqqa sozylyp ketkenimen, jaqyn kúnderi bitetin kórinedi. Oblys basshysy óńirdiń týrızmin damytý úshin Jambyl jerine kelgen týrısterge barlyq jaǵdaı jasalatynyn basa aıtty. О́ıtkeni, el ekonomıkasynyń damýyna erekshe serpin beretin baǵyt­tar­dyń biri týrızm ekeni beseneden belgili. 2013 jyly «Uly Jibek joly» atalymy bo­ıyn­sha oblystaǵy 5 tarıhı-mádenı mura – Aqtóbe (Bala­saǵun), Qulan, Aqyrtas, Qostóbe, О́r­nek qalashyqtary IýNESKO-nyń Búkil­á­lemdik muralar tizimine engen bola­tyn. Jaqynda «Jibek joly» nomı­na­sııasyna kiretin Qazaq­stan aýma­­ǵyn­daǵy 8 nysannyń búgingi jaı-kúıine monıtorıng júrgizý maq­satynda Qazaqstanǵa Dúnıejúzilik mura ortalyǵynyń Azııa jáne Tynyq muhı­ty boıynsha bólimshesinen Feng Jıng jáne IKOMOS sarapshysy Natalıa Dýshkına arnaıy issaparmen kelip ketipti. Jalpy alǵanda, Jambyl oblysy aýmaǵynda 4 memlekettik qoryqsha men «Uly Jibek jolynyń» bo­ıynda ornalasqan 5 arheologııalyq eskertkish bar. Búginde oblysta 43 týrıstik uıym, 1 kıiz úı qalashyǵy, 10 balalar-saýyqtyrý lageri, 7 demalys orny, mıneraldy sýlar jáne batpaqtarmen emdeıtin 5 sanatorlyq-kýrorttyq mekeme halyqqa qyzmet kórsetýde. Ob­lys­taǵy ornalastyrý oryndarynyń ósý dınamıkasynyń kórsetkishteri 2015 jyly ishki týrızm 2012 jylmen salystyrǵanda, 32 paıyzǵa, al shyǵý týrızmi 71,77 paıyzǵa artsa, ornalas­tyrý oryndary 72 birlikke kóbeıgen. Oblystyq kásipkerlik jáne ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damytý basqarmasynyń basshysy Bolat Esimbekovtiń aıtýyna qaraǵan­da, «Bıznestiń jol kartasy-2020» memlekettik baǵdarlamasyna sáıkes, aımaqtyq úılestirý keńesi qonaq úı salý jáne qaıta qalpyna keltirý bo­ıynsha jalpy somasy 512,0 mıllıon teńgeni quraıtyn 7 ınvest jobany maqul­daǵan. Oblys ákimdigi jáne «Damý» kásip­ker­likti damytý qory» AQ tarapynan jalpy somasy 500 mıllıon teńge bóli­nip, oblystyń týrızm salasyndaǵy sha­ǵyn jáne orta kásipkerlikti qarjy­laı qoldaý týraly memorandýmǵa qol qoıylypty. Sondaı-aq, Investısııalar jáne damý mınıstrligi men Qytaı Halyq Respýblıkasy týrızm isteri bo­ıynsha memlekettik basqarmasy arasynda Qytaı azamattarynyń Qazaqstanǵa kelýi boıynsha toptyq vızalaryn jeńildetý týraly memorandýmǵa qol qoıylyp, oblysymyzdyń 4 týrıs­tik uıymyna Qytaı týroperator­larymen jumys isteýge akkredıta­sııa júr­gizilgen. Búgingi tańda osy memoran­dýmǵa sáıkes Qytaıdyń Shansı provınsııasynan 27 jáne Beıjiń ýnıver­sıtetinen 8 qytaı azamaty óńirimizge týrıstik saparmen kelip ketti. Árıne, Áýlıe ata jerine aıaq bas­qan meımandar eń aldymen Qarahan baba, Aısha bıbi, Tekturmas áýlıe kesene­lerin aralaıdy. Sonymen birge, sońǵy jyldary Aqyrtas keshenine baratyndar da kóbeıgen. Ol Taraz qalasynan – 40, al Aqsholaq temir jol beketinen 6 shaqyrymdaı ońtústikte, Qyrǵyz Ala­taýynyń baý­raıyn­daǵy bıik tóbe­­lerdiń etegi­ne ornalasqan. Úlken qyzyl qumtas­tardan qalanǵan ǵajaıyp qalanyń qurylysy aıaqtalmaı qalǵan. Biraq ǵasyrdan-ǵasyr ozyp, ǵylym men bilim damyp, adam múmkindigi ǵarysh­ty baǵyndyrsa da, qurylysy bitpeı qal­ǵan qalanyń (bálkim, qamal, qorǵan, beki­nis) qupııasy áli de ashylmaı kele­di. Mine, osy tarıhı keshenge baratyn jol óte nashar. Jańbyrly kúnderi júrý múmkin emes. Aqyrtas – óńirdiń týrıs­tik áleýetin arttyrýǵa úlken úle­sin qosatynyn túsingen jergilikti bı­lik osy keshenge baratyn 8 shaqyrym joldy jóndeýge 371 mıllıon teńge bó­lip, jumystar bastalyp ta ketti. Jol sa­ly­nyp bitse, kelesi jyly óte­tin EKSPO-2017 halyqaralyq kór­me­si­­ne aǵylǵan týrısterdiń kóbisi osy ke­shen­­ge de at basyn buratyny anyq. Aıt­­paq­­shy, bul halyqaralyq kór­meniń daıyn­dyq jumystaryna osy ob­lystan áriptestik týraly memo­ran­dýmǵa qol qoıǵan 4 týrkompanııa qatysýda. Olar qalamyzǵa kele­tin qonaqtar úshin 4,5 jáne 6 kún­dik týrıstik baǵyttar ázirlep qoıǵan. Taǵy bir aıtarymyz, Jambyl oblysyn­daǵy kásipkerler palatasy­nyń bastamasymen týrızm klasterin damytý jáne «Jibek joly» jobasyn júzege asyrý jónindegi jumys toby qurylyp, onyń quramyna ákimdik, týrıstik qaýymdastyq mamandary, qonaq úı, meıramhana, qolóner bıznesi ókilderi jáne tarıhshylar men arheologtar kirdi. Bıylǵy naýryz-sáýir aı­larynda jumysshy toby oblys­taǵy týrıstik nysandardy aralap, túgendeý jumystaryn júrgizdi. Munyń barysynda olarda oryn alyp otyrǵan olqylyqtar men kemshi­likterdiń tizbesin jasady. Týrıster úshin qysqa jáne uzaq merzimdi baǵyttardyń kartasyn syzdy. Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan» Jambyl oblysy