2015
Táýelsizdik dáýirindegi árbir jyly eleýli jańalyqtar men ózgerister ákelip jatqan Qazaqstan úshin 2015 jyldyń bitimi de bólek kórindi. Bul túsinikti de edi. Ata-babalarynyń júzdegen jyldar boıy ańsap ótken araıly azattyǵy men derbes memlekettiligine budan shırek ǵasyr ýaqyt qana buryn qol jetkizgen búgingi urpaqtyń baıyrǵy zamandardyń buıdasynda qalǵan arzý-armandaryn jedeldetip júzege asyryp, olqylyqtyń ornyn toltyrýǵa degen qulshynystary men umtylystary erekshe boldy.
«О́ziniń aldyna uly maqsattar qoıa biletin adam – naǵyz kemeńger, biraq onyń bulardy qaptaǵan oqıǵalardyń tizbeginde joǵaltyp almaýy aıryqsha mańyzdy», degen eken arǵy ǵasyrdyń alparynda dáýren keshken aǵylshynnyń belgili jazýshysy, tanymal oıshyl Oskar Ýaıld. Elimizdi Táýelsizdiktiń aq tańy atqan kezden beri úzdiksiz basqaryp kele jatqan Elbasy Nursultan Nazarbaev ta óziniń aldyna, memleket aldyna osyndaı orasan zor maqsattar qoıyp, olardyń belgilengen merzimniń mejesinde tyńǵylyqty túrde oryndalýyn qamtamasyz etýimen jurtynyń qurmeti men súıispenshiligine bólenip otyr. Biz búgin sóz etkeli otyrǵan jyldyń mazmunynda da elimizdiń erteńi men halqymyzdyń ıgiligi úshin Prezıdenttiń tikeleı muryndyq bolýymen qolǵa alynǵan bastamalar men buryn kóterilgen irgeli isterdiń tııanaqty nátıjeleri, sondaı-aq on eki aılyq kezeńniń abyroıyn asqaqtatatyn oralymdy oqıǵalar jetkilikti bolyp shyqty.
2015 jyl da Memleket basshysynyń: «Alda turǵan syn belesterden bilekke – bilek, júrekke – júrek, tilekke tilek qosa bilsek qana abyroıly óte alamyz», degen qaǵıdatyn berik este ustaý syńaıynda júrgizilgen jumystardyń aıasynda órbidi. Jyl ishinde buǵan naqty dálel, anyq aıǵaq bola alatyn dáıekti oqıǵalar oryn aldy. Bul oraıdaǵy áńgimeni eldiń búgingi tirshiligi ǵana emes, bolashaǵy úshin de úlken mańyzy bar saıası shara – kezekten tys Prezıdent saılaýynan bastaǵanymyz jón shyǵar. Atalǵan saılaý eń aldymen eldiń eldigin, halyqtyń birligin tanytqan oqıǵa boldy. Ol 14 aqpan kúni Qazaqstan halqy Assambleıasy Keńesiniń otyrysynda kóterilgen bastamadan arna tartty. Onyń nátıjesinde, Assambleıa músheleri Parlament Májilisindegi depýtattyq toptarǵa, saıası partııalarǵa, úkimettik emes uıymdarǵa jáne búkil Qazaqstan halqyna prezıdenttik saılaýdy merziminen buryn ótkizý jóninde úndeý joldady. О́zderiniń bul bastamasyn olar: «Álemdik ekonomıkalyq daǵdarys pen kúrdeli halyqaralyq jaǵdaı oryn alyp otyrǵan tusta saılaý ótkizý týraly jalpyhalyqtyq bastamanyń kóterilýi ýaqyt talaby bolyp tabylady. Jahandyq syn-qaterler kezeńinde elimizdiń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa Qazaqstandy daǵdarystan alyp shyǵýyna múmkindik beretin jańa senim mandaty berilýi qajet», dep túsindirdi.
Keıinnen bastama elimizdegi qoǵamdyq uıymdar men saıası partııalar, birlestikter men jekelegen saıasatkerler, sondaı-aq sheteldik kóptegen sarapshylar tarapynan qyzý qoldaý tapty. Elimizdegi 6 saıası partııanyń, 18 respýblıkalyq qoǵamdyq birlestiktiń, 500 óńirlik uıymdardyń basyn biriktiretin Demokratııalyq kúshterdiń «Qazaqstan-2050» jalpyulttyq koalısııasy qoldaýshylar qatarynan tabyldy. Sondyqtan Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev Konstıtýsııalyq keńeske júginip, kezekten tys prezıdenttik saılaýdy ótkizýdiń múmkindigin Ata Zań normalaryna oraı túsindirip berýdi surady. Al Konstıtýsııalyq keńes óz kezeginde Konstıtýsııanyń 41-baby, 3-1 tarmaǵy normasyna saı kezekten tys prezıdenttik saılaýdy jeke-dara taǵaıyndaýǵa aıryqsha quqyǵy bar ekenin atap kórsetti.
Sóıtip, zańdyq turǵyda qoǵamnyń basym bóligi arasynda qoldaýǵa ıe bolǵan bastamanyń zańdyq turǵyda da eshqandaı kedergisi joq ekeni anyqtalǵannan keıin bılik bul iske bel sheshe kiristi. Osyǵan oraı, Prezıdent Nursultan Nazarbaev 25 aqpan kúni el ómirindegi asa mańyzdy sheshimdi qabyldaý turǵysynda halyqqa Úndeý joldady. Onda Elbasy munyń bári qazir halyqtyń ishki kıkiljińder men syrtqy janjaldarǵa, álem ekonomıkasynda daǵdarys beleń ala túsken kezeńde olardyń erteńgi kúnine degen senimdiligi kerektigine, jahandyq geosaıası qarama-qaıshylyqtar ýshyǵa túskende ulttyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý máselesine alańdaýshylyǵynan týyp otyrǵanyn baıandady.
Osylaısha qoǵamda keń túrde talqylanǵan, qajettiligi moıyndalǵan kezekten tys prezıdenttik saılaý ótti. Onda Prezıdent oryntaǵy úshin úsh úmitker daýysqa tústi. Olardyń qatarynda Qazaqstannyń Is basyndaǵy Prezıdenti Nursultan Nazarbaev, Qazaqstan Kommýnıstik halyq partııasy komıtetiniń hatshysy Turǵyn Syzdyqov jáne Kásipodaqtar federasııasynyń tóraǵasy Ábilǵazy Qusaıynov boldy. Nátıjesinde, Nursultan Nazarbaev saılaýshylardyń 97,7 paıyzdyq daýysyna qol jetkizip, aıqyn basymdyqpen jeńiske jetti. Daýys berýshiler tizimine engizilgen 9 547 864 saılaýshynyń 9 090 920-sy nemese 95,21 paıyzy naýqanǵa qatysyp, bul jóninde rekordtyq kórsetkish tirkeldi.
Saılaýshylardyń daýys berýi barysy jaıynda kóptegen halyqaralyq uıymdar men 37 elden kelgen myńnan astam baıqaýshy monıtorıng júrgizip, onyń tazalyǵy men ádildigine kóz jetkizdi. Osy kúnderi shetel lıderleriniń Nursultan Nazarbaevty talassyz jeńisimen quttyqtaýlary oǵan kórsetilgen halyqaralyq bedel men qurmettiń ólshemine aınaldy. Ondaılardyń leginen 50-den astam memleket pen úkimet basshylary tabyldy. Buǵan qosa, Aqordaǵa saıasattyń, ekonomıkanyń, ǵylym men mádenıettiń 180 lıderi men kórnekti qaıratkeri izgi nıet pen jaqsy tilekke toly quttyqtaýlar joldady. Olarda «Qazaqstannyń jetistikteri men tabystarynyń Nursultan Nazarbaev atymen tyǵyz baılanysty» ekendigi erekshe atap ótildi.
Qaıta saılanǵan Prezıdenttiń ınaýgýrasııasy 29 sáýir kúni elordadaǵy eńseli ǵımarattardyń biri – Táýelsizdik saraıynda bolyp ótti. Ulyqtaý rásiminde Elbasy: «Qazaqstan halqyna adal qyzmet etýge, Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasy men zańdaryn qatań saqtaýǵa, azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryna kepildik berýge, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń ózime júktelgen mártebeli mindetin adal atqarýǵa saltanatty túrde ant etemin», dep ant berip, elimizdiń Týyn súıdi. Budan soń Ánuran shyrqalyp, Ortalyq saılaý kom ıssııasynyń tóraǵasy Nursultan Nazarbaevqa Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kýáligin saltanatty túrde tabys etti.
Konstıtýsııaǵa sáıkes jasalǵan sharalar aıaqtalǵan soń Prezıdent resmı túrde qyzmetine kiristi. Osyǵan oraı, Memleket basshysy sóz sóılep, alda turǵan basty máselelerge toqtaldy. Ol óz sózinde 26 sáýirdiń elimiz úshin taǵy bir tarıhı taǵdyrly kún bolǵanyn atap ótti. Prezıdenttik saılaý Qazaqstan halqynyń kemeńgerligin búkil álemge tanytty. El ózderiniń birligine, beriktigi men kemel keleshekke senimin tanytty. Máńgilik Eldiń myzǵymas ustanymdaryna adaldyǵyn kórsetti. Bul tańdaý – jarqyn bolashaqqa qadam basqan Qazaqstannyń tańdaýy. Birligin berekege ulastyryp, uly ister jolynda uıysqan barsha halyqtyń joly. О́ziniń urpaǵynyń bolashaǵyn qasıetti Otanymyz – Qazaqstanmen birge kóretin árbir azamattyń erik-jigeri.
Memleket basshysy ózin saltanatty túrde ulyqtaý sátinde saılaý aldy tuǵyrnama retinde jarııalanǵan, «Nurly jol» baǵdarlamasynan týyndaıtyn 5 halyqtyq reformasyn jarııa etip, ony júzege asyratyn «100 naqty qadamyn» Ult jospary etip usyndy. Ult jospary – budan ári qaraıǵy memlekettik qurylystyń 100 naqty qadamynan turady ári bes ınstıtýttyq reforma boıynsha atqarylatyn jumystar túsindiriledi. Tutastaı alǵanda, bul jospar jahandyq jáne ishki syn-qaterlerge jaýap berip, jańa tarıhı jaǵdaıda 30 damyǵan eldiń quramyna ený josparyna aınalady», dedi N.Nazarbaev óziniń sózinde. Osylaısha Ult jospary Qazaqstan memlekettiligin nyǵaıtýǵa, kúrdeli kezeńnen senimdi ótýge jaǵdaı týǵyzatyn beriktik qoryn jasap beretin serpindi qadam retinde alǵa shyǵaryldy. Ony is júzinde jahandyq jáne ishki syn-qaterlerge tolyqtaı jaýap bere alatyn, tarıhtyń jańa belesterinde elimizdiń damyǵan memleketterdiń otyzdyǵyna kirýi jónindegi basty qujaty dep te aıtýymyzǵa bolady.
Al jyldy 1 qańtardan jumysyn bastap ketken Qazaqstan, Reseı jáne Belarýs memleketteri qatysýyndaǵy Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq (EAEO) ashyp berdi. Osy jyldyń ishinde oǵan Armenııa men Qyrǵyzstan múshe bolyp kirdi. Jalpy, EAEO-ǵa álemniń kóptegen elderi múddelestik tanytty. Olardyń qatary birte-birte ulǵaıyp keledi. Tutastaı alǵanda, jyl ishinde 40-qa jýyq el men birlestikter Odaqpen erkin saýda aımaǵy týraly kelisimsharttardy bekitýge múddelilik bildirip úlgerdi. Erkin saýda týraly kelisimge Qazaqstannyń jánnat jeri – Býrabaı kýrortty aımaǵynda jyldyń mamyr aıynda qol qoıǵan Vetnam EAEO-nyń saýda salasyndaǵy birinshi áriptesi boldy.
Osy jylǵy 7 mamyrda elimizdiń túkpir-túkpirinde Otan qorǵaýshy kúni men Uly Jeńistiń 70 jyldyǵy keń kólemde atalyp ótti. Saltanat apogeıi Astanada kerýen túzip, ol áskerı paradqa ulasty. Elordadaǵy «Qazaq Eli» alańynda qanat jaıǵan sherýge 5 myńǵa jýyq áskerı qyzmetshi, 200 dana shamalas qarý-jaraq pen áskerı tehnıka, sondaı-aq, 70 áskerı avıasııa ushaǵy men tikushaǵy ún qosty. Áskerı ushqyshtar jeke jáne pılotajdy top joǵary ushý mánerlerin asqan sheberlikpen oryndap, áýe keńistiginde jeńistiń mereıtoılyq merzimin bildiretin «70» sanyn jazdy.
Osy shara barysynda alańdaǵy tý ustaýshy top elimizdiń Memlekettik týy men budan 70 jyl buryn qazaq halqynyń qaharman uldarynyń biri Raqymjan Qoshqarbaev pen onyń jaýyngerlik serigi Grıgorıı Býlatov ekeýiniń Reıhstagqa tikken týynyń dál kóshirmesi – Jeńistiń qyzyl týyn alańǵa alyp shyǵý rásimi jasaldy. Áskerı paradta Qazaqstan Prezıdenti – elimiz Qarýly Kúshteriniń Joǵarǵy Bas qolbasshysy Nursultan Nazarbaev elimiz Uly Jeńisti máńgilik ulyqtap ótetinin basa aıtty. «Eki kúnnen soń Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńiske 70 jyl tolady. Adamzat tarıhyndaǵy eń alapat soǵystaǵy Uly Jeńiske bizdiń halqymyz óshpes úles qosty. Maıdanǵa attanǵan 1 mln 200 myń jerlesimizdiń teń jartysy soǵysta erlikpen qaza tapty. 500-den astam qazaqstandyq Keńes Odaǵynyń Batyry atandy. Soǵys jyldarynda búkil halqymyz tyl jumysynda jumylyp, Jeńiske óz eńbegin sińirdi. Qas dushpanǵa atylǵan árbir oqta qazaq jeriniń úlesi zor», dedi Joǵarǵy Bas qolbasshy.
Nursultan Nazarbaev prezıdenttik saılaýdan keıin óziniń alǵashqy sheteldik saparyn Reseıden bastady. Ol 8-9 mamyr kúnderi Máskeýde ótken fashızmmen soǵystaǵy Uly Jeńistiń 70 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty is-sharalarǵa qatysty. Qazaqstan Prezıdenti Qyzyl alańdaǵy áskerı paradta bolyp, Belgisiz soldat qabirine gúl shoqtaryn qoıdy. TMD lıderleriniń beıtarap kezdesýinde ol fashızmdi jeńýdiń mańyzdylyǵy jóninde oı qozǵap, tarıhı derekterdi burmalaý jolymen soǵys qorytyndylaryna revızııa jasaýǵa áreket etýshilikti synǵa aldy. Prezıdent budan keıin qyrkúıek aıynda Qytaıda ótken Jeńistiń 70 jyldyǵyna arnalǵan paradqa da qatysyp qaıtty. Osy sapar arqyly bul elmen jan-jaqty strategııalyq áriptestiktiń joǵary deńgeıi naqtylana tústi.
Jyl ishindegi tarıhı mańyzy joǵary eleýli oqıǵalardyń qatarynda 10-11 maýsym kúnderi Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń V sezi de bar. Oǵan sheteldik delegasııalar ókilderi joǵary deńgeıde qatysty. Osylaısha, BUU Bas hatshysy Pan Gı Mýn, Fınlıandııa prezıdenti Saýlı Nıınıstıo jáne Iordanııa koroli Abdalla II sııaqty joǵary mártebeli meımandardyń qatysýy jahandyq syn-qaterlerge qarsy turý úshin din lıderleri men saıasatkerlerdiń kelisilgen is-qımyldarynyń qajet ekendiginiń mańyzdy belgisi boldy. Nursultan Nazarbaev forým minbesinen búkil álemniń saıası jáne rýhanı lıderlerin qolda bar múmkindikterdi soǵystar men daý-janjaldardy toqtatý, jahandyq saıasattaǵy senimdi qalpyna keltirý úshin paıdalanýǵa shaqyrdy. Dinı ekstremızm men terrorızmge qarsy turýdaǵy Din lıderleri keńesiniń rólin arttyrýdyń mańyzdylyǵyn atap kórsetti.
BUU Bas hatshysy Pan Gı Mýn Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary seziniń qyzmetin, sondaı-aq, Qazaqstanda qurylǵan etnosaralyq jáne konfessııaaralyq tatýlyq pen kelisim modelin joǵary baǵalady. Osydan 12 jyl buryn N.Á.Nazarbaevtyń bastamasymen alǵash ret shaqyrylǵan dinı forýmnyń mańyzdy jáne yqpaldy únqatysý alańyna aınalǵany tilge tıek etildi. «Búginde álem ekstremızm men terrorızmnen zardap shegip otyrǵan shaqta jekkórýshilikke qarsy turýǵa úndeıtin din lıderleriniń daýystary jıirek jáne jaqsyraq estilgeni qajet», dep atap ótti BUU Bas hatshysy.
Shildeniń 27-si kúni Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen Dúnıejúzilik saýda uıymynyń (DSU) Bas dırektory Roberto Azevedo Jenevada elimizdiń DSU-ǵa qosylýy týraly hattamaǵa qol qoıdy. Uıym Bas keńesiniń otyrysynda sóılegen sózinde Elbasy Qazaqstannyń jahandyq naryqqa ótý jolyndaǵy bastan keshken tálimdi tájirıbelerine toqtaldy. Memleket basshysynyń aıtýynsha, elimizdiń DSU-ǵa ótýi onyń reformalar men qazirgi zamanǵy naryqtyq ekonomıkany jáne saýdany qurý jónindegi jetistikteriniń halyqaralyq deńgeıde moıyndalý kórsetkishine ólshem bolyp tabylady.
Osy rette saýda salasyn jahandyq basqarýdyń meılinshe úlken bedeldi jáne yqpaldy birlestigi bolyp tabylatyn Dúnıejúzilik saýda uıymy budan bylaı Qazaqstan úshin kóptegen shet memlekettermen saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq salasynda neǵurlym keń múmkindikter men perspektıvalar ashatyn bolady. Al respýblıkanyń uıymǵa múshe bolyp enýi týraly túpkilikti sheshim 30 qarashada qabyldandy. Sóıtip, elimiz DSU-nyń 162-shi tolyq quqyly múshesine aınaldy.
Shyntýaıtyna kelgende, Qazaqstan uıymǵa múshe bolý týrasyndaǵy ótinishin 1996 jyldyń 29 qańtarynda bergen edi. Arada kóptegen kelissózder júrgizilýi arqyly 19 jylǵa sozylǵan ýaǵdalastyq ýáji aqyrynda is júzinde oryndaldy.
Bul jyly Qazaqstannyń jańa Konstıtýsııasynyń qabyldanǵanyna jáne Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qurylǵanyna 20 jyl toldy. Osyǵan oraı, tamyzdyń sońynda Astanada Konstıtýsııanyń 20 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııa ótti. «Biz – baryn baǵalap, qymbatyn qadirleı bilgen elmiz. Azattyǵymyzdyń aıshyqty aıǵaǵy bolǵan Ata Zań – táýelsizdiktiń teńdessiz tartýy. San býyn urpaq almassa da eskirmeıtin, jyl ótken saıyn jańǵyra beretin qundylyqtar jınaǵy. Memlekettigimizdiń altyn qazyǵyn qasterleý – árbir qazaqstandyqtyń qasıetti paryzy», – dep atap ótti jıynǵa qatysqan Memleket basshysy.
Al jyldyń sońyna qaraı Assambleıa jylyn uıymdastyrý men ótkizý jónindegi Memlekettik komıssııanyń qorytyndy otyrysy ótip, onda merekeli jyly atqarylǵan sharalar tanystyryldy. Jyl Qazaqstandaǵy etnostar úshin memlekettik tildi meńgerý kezeńi boldy. Bul jyly qaıyrymdylyq qadamy esebinde «Taıqazan. QHA – 20 izgi is» jobasy aıasynda 6 953 shara ótkizilip, halyqqa 1 mlrd 790 mln teńge kóleminde kómek kórsetildi.
Jyl ishindegi Qazaqstan boıynsha keńinen óris alǵan eń aýqymdy mádenı sharalar Qazaq handyǵynyń qurylýynyń 550 jyldyǵyna arnaldy. Ol halyqaralyq, respýblıkalyq jáne oblystyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııalar túrinde kórinis tapty. El ishinde mádenı-sporttyq sharalar da mereıtoıdyń shyraıyn keltire tústi. Bulardyń báriniń negizgi bóligi qyrkúıektiń
11-inde Astanada bastaý alyp, úsh kúnge ulasqan toı bolyp óris aldy. Shara shymyldyǵy Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen elordadaǵy Táýelsizdik saraıynda ótken saltanatty
jıynda ashyldy. Oǵan Ázerbaıjan Prezıdenti Ilham Alıev, Qyrǵyzstan Prezıdenti Almazbek Atambaev jáne Túrkııa Parlamentiniń Tóraǵasy Ismet Iylmaz qatysty.
Kúlli álemdi daǵdarys qyspaqqa alyp, onyń ekpini damyǵan elderdiń ózderin táltirektete bastaǵan ekonomıkalyq kúızelistiń tusynda bulaısha alys-jaqyn aǵaıyndy shaqyryp, Qazaq handyǵynyń 550 jyldyq ulan-asyr toıyn ótkizýdiń erekshe bir sebepteri de bar-tyn. Keshegi keńes zamanynda mundaı toı ótkizý turmaq han men sultandardyń, bı men bekterdiń esimin ataǵandardyń ózi jazaǵa kesilip jatatynyn halyq áli umyta qoıǵan joq. Bul shara osy kezdegi almaǵaıyp ýaqyttyń yrǵaǵynda eń aldymen o sheti men bul sheti alty aıshylyq jol bolatyn orasan zor atyrapty som bilektiń kúshimen, aq naızanyń ushymen qorǵap, saqtap qalǵan babalarymyzdyń bıik rýhtaryna taǵzym etip, umytylyp bara jatqan teńdessiz tarıhymyzdyń tunbasyna taǵy bir márte oı júgirtý úshin ótkizildi.
Keshegi Keńes Odaǵy kezeńinde Qazaqstandaǵy mektep oqýshylary óz eliniń tarıhyn jıyp qoıyp, ortaq Otan – «KSRO tarıhy» degen oqýlyqtan ǵana bilim aldy. Aıtýly aqyn Qadyr Myrzalıev kúıingennen sol zamannyń ózinde-aq: «Bizdiń tarıh – bul da bir qalyń tarıh, Oqýlyǵy jup-juqa biraq-taǵy!» degen astarly oımen jyr tolǵaǵan bolatyn. Bul toı, mine, sondaı olqylyqtardyń ornyn tolyqtyrýǵa da arnaldy. Munyń ústine, keńestik kezeńde Qazaq handyǵynyń shańyraǵyn shalqytyp, týyn kóterip, aıbynyn asqaqtatqan aıbatty handarymyz ben jaýjúrek batyrlarymyzdyń esimderi birtindep el jadynan óshirile bastady. «Ár zamannyń – óz surqyltaıyndaı» bolyp, osy ýaqyttary burynǵy ótken dańqty babalarymyzdy óz ishimizden shyqqan jandaıshap jamandaǵyshtar kóbeıip, solar jónsiz «qurmetke» bólendi. Qazaq handarynyń attary atala qalsa, olarǵa qanaýshy ústem tap ókili retinde qarap, jaǵymsyz baǵa berilý zańdylyqqa aınaldy. Osyǵan oraı, qazaqtyń daýylpaz aqyny Ǵafý Qaıyrbekov bir kezde: «Basqanyń patshasynyń bári jaqsy. Nelikten bizdiń handar jaman bolǵan?» dep te ashyna jazyp edi.
Toıdyń sharyqtaý shegi qazan aıynyń basynda eki myń jyldyq tarıhy bar Taraz qalasynda óziniń máresine jetti. Ol Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyna arnalǵan monýmenttiń ashylýymen kógen kerdi. «Biz bodandyq kezeńinde júrip, táýelsizdik almaı júrgen kezde óz tarıhynan ajyrap qalǵan halyqpyz. Bizdiń tarıhymyz tereń ekenin jastarǵa kórsetpesek, bizdiń onda «Máńgilik El» bolý degen ıdeıamyz oryndalmaıdy», dedi osynda sóılegen sózinde Elbasy. «Biz keshe ǵana bola qalǵan halyq emespiz, – dedi Nursultan Ábishuly taǵy da. – Sonaý saqtardan, ǵundardan, túrki memleketterinen, odan keıin Altyn Ordadan qalǵan. Kereı men Jánibek sońynan el ertip, Shýdyń jaǵasynda tý kótergen kezde, qazaq degen sóz sol kezde shyqqan bolatyn. Sony dúnıe júzine pash etý úshin, ásirese, ul-qyzdarymyz, kele jatqan urpaq tarıhymyzdyń tereń ekenin bilsin dep osyny jasap otyrmyz. Qazirgi qıyn-qystaý zamanǵa qaramaı osyndaı úlken keshen ashyp, eskertkish qoıdyq».
Osy oqıǵalardyń aldynda, tamyzdyń 20-sy kúni Qazaqstannyń Ulttyq banki jańa valıýtalyq saıasatty júzege asyratynyn málimdep, teńgeni erkin aınalymǵa jiberdi. Onyń sońyn ala aınalymǵa 20 myń teńgelik kýpıýra shyǵaryldy. Qazaqstan Úkimeti Atom energııasy jónindegi halyqaralyq agenttigimen (MAGATE) el terrıtorııasynda Tómen baıytylǵan ýran bankin ashý jónindegi kelisimge qol qoıdy. Osyǵan oraı Úkimet ıadrolyq bank onyń aınalasyna ornalasqan eldi mekender turǵyndary densaýlyǵyna zalalyn tıgizbeıtinin jetkizdi.
Kúzdiń birinshi aıynyń basynda Qazaqstan tarıhyndaǵy úshinshi ǵaryshker – Aıdyn Aıymbetov zeńgir aspanǵa jol tartty. Ol 2 qyrkúıekte halyqaralyq ekıpajdyń quramynda Halyqaralyq ǵarysh stansasyna attandy. Onyń janynda reseılik ǵaryshker Sergeı Volkov pen Eýropa agenttiginiń astronavy, dat Andreas Mogensen boldy. Bizdiń kosmonavt 10 qyrkúıekte danııalyq áriptesimen birge Jerge oraldy. Aıdyndy áriptesterimen birge áýejaıda kútip alýǵa Elbasynyń ózi bardy. Jerdiń tartylys kúshin jeńe almaı áltek-táltek basqan Aıdyndy Elbasy ákelik qamqorlyq, meıirimmen qoltyǵynan alyp demep júrýi óte bir tolqynysty kórinis boldy.
Ǵaryshqa bortınjener retinde sapar shekken Aıdyn Aıymbetov Aral teńizi sýynyń lastanýy men Kaspıı teńiziniń munaı óndirisi kezindegi búliný deńgeıin zerttep qaıtty. Ol, buǵan qosa, ǵaryshta Astanada ótetin EKSPO-2017 kórmesi men Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyna arnalǵan fılmge arnalǵan vıdeojoldaý da daıyndady. Sóıtip, óz tarıhynda úsh ǵaryshker, eki Jer serigin ushyrǵan Qazaq eli álemdegi ǵarysh derjavalarynyń qataryna qosyldy dep senimdi túrde aıta alamyz. Buryn Qazaqstan tek Baıqońyrymen belgili bolsa, endi elimizde tutas aeroǵarysh salasy qalyptasty.
Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev 30 qarasha kúni Táýelsizdik saraıynda «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» taqyrybynda kezekti Joldaýyn jarııa etti. Prezıdent ony el Táýelsizdigin shırek ǵasyrlyq merzimin laıyqty qorytyndylaý úshin alǵa zor mindet qoıatyn qujat esebinde baǵalady. «Bizdiń aldymyzda áli talaı asýlar bar. Árıne, osy kúnge biz ońaılyqpen jete qoımadyq. Bastan ótkergen qıyndyqtarymyzdan úlgi-ónege, sabaq ala otyryp, biz elimizdi jarqyn bolashaqqa jeteleýimiz qajet. Sońǵy kezderi álemde kórinis berip jatqan túrli jaǵdaılarmen ekonomıkalyq aýytqýshylyqtardan, quldyraýlardan Táýelsiz Qazaqstannyń keregesin qulatyp almaı alyp shyǵýymyz kerek. Ol úshin eń aldymen óz ishimizdegi aýyzbirshiligimizdi saqtaı otyryp, el ıgiligi úshin aıanbaı ter tógýimiz qajet», dedi Elbasy qundy qujatty halyqqa tanystyrý kezinde.
Jyl ishinde budan da basqa kóńilge qýanysh uıalatatyn birsypyra ornyqty oqıǵalar oryn aldy. Biz solardyń arasynan «Astana» fýtbol klýbynyń Qazaqstan komandalary arasynan birinshi bolyp ÝEFA Chempıondar lıgasynyń toptyq kezeńine shyqqanyn aldymen aıtar edik. Osynyń arqasynda stadıondarymyz kórermenge tola tústi. Astananyń sport arenasy alǵash ret 30 myń fýtbol kórermenin óziniń qaýyzyna jınaı aldy. Toptyq týrnır básekeleriniń barysynda astanalyq ujym Túrkııanyń «Galatasaraı», Portýgalııanyń «Benfıka», Ispanııanyń «Atletıko» sekildi qurlyqqa tanymal komandalarymen kezdesip, tartysqa toly oıyndarda jankúıerlerin keremet shattyqqa bóledi.
О́zine tán ózgeshe júk kótergen Qoı jyly osylaı arqyrap óte shyqty. Arqaly aqyn Tólegen Aıbergenov jyrlaǵandaı, «ǵulama jyldar paraǵyn sýdyrlatqanda» shejireniń onymen birge qaıyrylǵan betterindeı bolyp jabylǵan 2015 jyl qazir birte-birte sartap saǵynyshtyń saǵymyna aınalyp, osylaısha keıingi kúnderdiń keneresine súńgip barady. Biraq onyń eńseli elimizdiń damýyndaǵy kezekti bir bederli beles sulbasynda jadymyzda máńgi qalatyny anyq.
Erkin QYDYR,
Qazaqstan Respýblıkasynyń
eńbek sińirgen qaıratkeri
