30 Qarasha, 2016

Qundylyqtardy tarıhı tulǵalar jasaıdy

172 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin
_mgm3544«Til joq jerde ult joq!» О́ıtkeni til – ulttyń jan dúnıesi. Muny aıtqan Alash ardaqtysy Ahmet Baıtursynov! Biraq, qazaq tili HH ǵasyrda qandaı kúıge túsip, solaqaı saıasattyń saldarynan dár­mensiz halge ushyraǵanyn aǵa ur­paq ta, basqalar da jaqsy biledi. Tek el táýelsizdiginiń arqasynda ǵana qazaq tili – memlekettik til bo­lyp, saıasat sahnasynda, qoǵam­dyq ornyn­da óz tuǵyryna qona bastady. Elbasy álemde qazaq tili mem­lekettik til retinde ómir súre­tin, qyzmet etetin bir ǵana el bar, ol – Qazaq­­stan, al Qazaqstannyń memlekettik til saıa­saty­­nyń durys júrgizilýi, ol eldigimizdiń, ult­­tyq damýymyzdyń, bolashaǵymyzdyń asa mańyz­dy máselesi ekenin shegelep aıtyp, bar­sha qazaq­standyqtardyń saıası erik-jigerine zor kúsh berdi, memlekettik baǵdarlamalar­dyń márte­besin kóterdi. Ult kóshbasshysy Nursultan Nazarbaev «Qazaqstannyń bolashaǵy – qazaq tilinde», «Ana tilimiz – bárimizdiń ana­myz, óıtkeni ol – ultymyzdyń anasy!» dep aıt­qan árbir sózi qazaq tiliniń baǵyn ashyp, baıtaq eldiń máńgi tili ekenin kórsetti. El táýelsizdigimen birge el mereıi ǵasyrǵa bergisiz bıikke kóterilse, sonyń biri – memleke­ti­mizdiń mártebeli tili de tórge shyqty. Al Qazaqstannyń tutastaı qabyrǵaly memleket bolýy úshin Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń sińirgen eńbegi ushan-teńiz. Jahandaný zamanynda Qazaq elin osynshama órkenıet bıigine jetkizgen Elbasyna árbir qazaqstandyqtar sheksiz alǵysyn bildiredi. Bir ǵana máseleni aıta keteıik. N.Nazarbaevtyń jahandyq bastamalary, máselen, ıadrolyq qarýdan bas tartý jónindegi bas­tama­sy – álemdik qaýipsiz­dik­ke qosqan zor úlesi. Qazir óz­der­i­ńiz qarańyzdar­shy, Qazaq­­stan órkenıetara­lyq dıa­log­­tyń mańyzdy ortalyǵy­na aı­nal­­dy. Bul ne degen sóz! Bul – ha­lyq­­aralyq abyroı-bedel, zor senim men qurmet degen­di bil­di­re­di. Mundaı dúnıe­júzi­lik deń­geı bizde qashan bolyp edi? Jaqynda Taraz qalasynda «Jahandaný zamanyndaǵy til jáne onomastıkalyq úrdist­er» degen taqyrypta respýb­lıkalyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa boldy. Bul alqaly jıynǵa elimizge keńinen tanymal ǵalymdar men zııaly qaýym ókilderi qatysyp, el qamyn, urpaq bolashaǵyn oılaǵan danalar bul máselege aıryqsha mán bergeni, sol jolda kúreskeni aıtyldy. Ulttyń saqtalýyna da, joǵalýyna da sebep bolatyn nárseniń eń qýattysy – til ekenin taǵy bir márte eske túsirdi. «Bizdiń elimiz táýelsizdik jyldary qol jetkizgen uly ıgilikteriniń biri de, biregeıi de – qazaq tiliniń memlekettik til mártebesine ıe bolýy. Osy bir qundy ıgilikti saqtaý – árbir azamattyń asyl boryshy» degen toqtam jasady. Bul – memlekettik til saıasatynyń altyn dińgegi. Qaı zamanda bolmasyn, týǵan Otanymyz úshin baǵa jetkizgisiz qundylyqtardy tarıhı uly tul­­ǵa­lar ǵana jasaı alatynyna ózimiz kýá­miz. Son­­dyq­tan, El mereıin baǵalaı bilýimiz kerek. Meırambek TО́LEPBERGEN, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Jambyl oblystyq máslıhatynyń depýtaty TARAZ