«Uly Dala ulaǵattaryn» oqyǵannan keıin osy bir tujyrymǵa kelgen edik
El Táýelsizdigine – 25 jyl! Alaıda, jer tósiniń kindiginen kóterilgen zymyrannyń áp-sátte, tipti kózdi ashyp, jumǵansha ǵarysh keńistigine shyǵatyn búgingi shapshań zamany úshin bul jıyrma bes jyl da sol qas-qaǵymdyq sát. Alaıda tarıhtyń osy bir asa qysqa merziminde Qazaqstannyń halyqaralyq arenadaǵy orny, bedeli men abyroıy dúnıe qurylyǵyndaǵy talaıǵy bir ejelden qalyptasyp, erteden qýatty memleket bolyp ornyqqan elderden kem túsip otyrǵan joq. Elbasy Táýelsizdigimizdiń 25 jylynda Qazaq elin bir ǵasyrdyń enshisine de syıa qoımastaı tarıhı joldan alyp ótti. Qazaq eli dúnıeniń tórt buryshyna eń áýeli Nazarbaev esimimen, Nazarbaev kelbetimen tanyldy. Nazarbaev qazaq eli úshin Álemge, Ǵaryshqa, Bolashaqqa jol ashyp berdi! «Egemen Qazaqstan» gazetinde jarııalanǵan Elbasynyń «Uly Dala ulaǵattary» tolǵaýyn qazaqtyń Táýelsizdigin alyp bergen, sol Táýelsizdiktiń uly júgi el muratyn tarıhtyń asa bir kúrdeli kezeńiniń qaınap jatqan turlaýsyz saıasatynyń salqynyna uryndyryp almaı, daýyly men daýyna tútetpeı, oǵyna aldyrmaı, qasyn dos etip, jaýyn janynan tapqyzyp, ultyn ulyqtap, eńsesin kóterip, esikte qalǵan basyn tórge súırep, ólgenin tiriltip, óshkenin jaǵyp, sóngen sanany jańǵyrtyp, túletip Álemge, Ǵaryshqa, Bolashaqqa jol ashyp bergen jáne de óz halqynyń baǵyna bitken Nursultan Nazarbaev syndy adamzattyń asyp týǵan bir perzentiniń saıasatker retindegi ǵana emes, adamı parasattylyǵynyń ulaǵaty dep tanydyq ta, sol túıgen oıymyzdyń bir parasyn qaǵaz betine túsirdik.«Ýaqyttyń betine uıalmaı týra qaraı alamyz!»
Biraq eń úlken kúsh qarý emes – tatýlyq. Tatýlyqty surap ta, satyp ta ala almaısyń. Ony saıası kóregendikpen ǵana qalyptastyrýǵa bolady. Táýelsizdigin endi ǵana alyp, óshkeni janyp, ólgeni tirilip otyrǵan alageýim shaqta el ishindegi tynyshtyqty biz osylaı qalyptastyrdyq. Demek, biz tatýlyq, birlik atty biregeı jasampazdyqqa súıengen elmiz. Nursultan Nazarbaev, «Uly Dala ulaǵattary» oı tolǵaýynan. («Egemen Qazaqstan», 2 qarasha, 2016 jyl) Elbasy el Táýelsizdiginiń 25 jylynda kópetnosty memleket qalyptastyryp, qazaqstandyqtar bir maqsat, bir múdde úshin birlik pen yntymaqty jaǵdaıda ómir súrip, eńbek etýdi úırenip, álemge úlgi kórsetip otyrǵan elmiz! Oqytary men toqytary da bar, sonymen birge, ókinteri de bar kóne tarıhtyń eski qolamtasyn qaıyra úrleýdiń endi qajeti de bola qoımas. О́tkenge salaýat aıtyp, keler kúnderimizdiń qaıyry men jaqsylyǵyn tileıik te, uly isterge umtylaıyq. Qashan bolsyn óziniń jeke ómirinde de, memlekettik saıasatta da «ónbes daýdy óspes urpaq qana qýar» degen qazaqy danalyqty janyna serik etip kele jatqan Elbasynyń «Uly Dala ulaǵattaryndaǵy» jan men ar tazalyǵynyń arqaýyn jalǵap turǵan danalyǵynyń bir para áńgimesin oıǵa saldyq, eledik, ekshedik, sabaq bolar kóp jaıdy kóńilge de túıdik. Daralap aıtar bolsaq, Tuńǵysh Prezıdentimiz «saıasattyń eń basty ustanymy – birlik» bola alatyndyǵyn zerdeli zeıinimen kókeıine toqı bildi de, Qazaqstannyń ishki saıasatyn yntymaqqa yńǵaılandyrdy. «Birligi jetken el ozady, birligi ketken el tozady» degen sózdiń sorabyn dóp basyp aıtqan halqymyz. Birlik – bizdiń barlyq jeńisterimizdiń qaınar kózi. Birlik bar jerde – tirlik bar. Osyny árdaıym jadymyzda ustaýymyz kerek. Ata tarıhymyzdyń tujyrymdaryn este ustap, shejire bolyp aıtylar ulttyq ulaǵatty, tarıhı aqıqatty jas urpaqtyń jadyna myqtap sińirýimiz qajet. Jas urpaq júregine sonda jol tabamyz, sonda ǵana bolashaǵyna baǵdar bere alamyz», – degen Nursultan Nazarbaevtyń («Uly Dala ulaǵattary («Egemen Qazaqstan», 2 qarasha, 2016 jyl) bul paıymynda bizdiń eldiń bolashaǵynyń taǵdyry ushtasyp jatyr der edik. «Meniń bar tilegim de, zar tilegim de eldiń birligi men tynyshtyǵy» dep Táýelsiz memleket qurýdyń alǵashqy kúninen bastap birlik atty adamı uǵymdy barlyq qazaqstandyqtardyń sanasyna sińire bilgen Elbasy sol birlikti alyn bas qamal dep tanydy. Solaıy solaı boldy. Bizdi búgingi bıigimizge de, búgingi abyroıymyzǵa da Elbasynyń osy birlik atty ustanymy jetkizdi. 1992-shi jyly Táýelsizdigimizdiń bir jyldyǵyna arnalyp ótkizilgen Qazaqstan halqy forýmynda Elbasy Qazaqstan halqy Assambleıasyn qurý máselesin aıta kelip, aıaǵyn endi-endi basa bastaǵan azattyǵymyzdyń taǵdyrsheshti bir qadamyn jasaǵan da bolatyn. Mine, sol Assambleıa Nursultan Nazarbaevtyń 1995-shi jylǵy 1 naýryzdaǵy Jarlyǵymen Prezıdent janyndaǵy keńes qurylyp, ol aqyldasýshy bir júıege aınaldy. Bul qazirgi ýaqytta kópetnosty memleket qurýdyń álemdik tájirıbesine aınalyp otyr jáne de Assambleıa qabyldaǵan «Qazaqstannyń el birligi» Doktrınasynyń tarıhı máni óziniń qundylyǵyn eshqashan joımaq ta emes. Almaty – Elbasynyń máńgilik júrek áni! Almaty – Elbasynyń árdaıym janyn jylytyp, kóńilin terbep turar tal besigi! О́zińniń týǵan eliń men týǵan jerińdi súıýdiń tamasha ǵıbratyndaı bolyp estiler «Biz Alataýdyń baýyryndaǵy Almatyǵa syıa almaı emes, Almatyny qııa almaı ketip baramyz» degen Elbasynyń («Eýrazııa júreginde», 19-bet.) osy bir aýyz sózinde el Táýelsizdiktiń tal besigine aınalǵan Almatyny ardaqtaýmen birge, san ǵasyrlar boıy arman bolǵan Táýelsizdigimizdiń búgingi jáne bolashaqtaǵy taǵdyry úshin astanany Saryarqanyń saıyn dalasyndaǵy Esildiń boıyna ákelý kerek edi. Táýelsizdiktiń taǵdyry halqymyzdyń taǵdyry! Alaıda, qırap ta kúırep qalǵan ekonomıkasy bar sol kezdegi Qazaqstannyń jaǵdaıynda el astanasyn kóshirýdiń ózi aqylǵa da syımaǵany anyq. Elbasy kóńil túısigine saldy. Oılandy, tolǵandy. Aqyry talasty san alýan pikirlerge de qaramastan batyl qadam jasady. «Borany ulyǵan, aıazy qaqaǵan Arqaǵa barsyn, ózi de keıin qaıtyp keler» degen sáýegeılerdiń aıtqany kelmedi. Nazarbaevtyń aıtqany aına-qatesiz boldy da, búgingi Astana ornyqty, tórtkúl dúnıe súısinip otyrǵan búgingi jańa qala Astana salyndy. «Elordany Otanymyzdyń ortalyq bóligine kóshirýdiń asa mańyzdy strategııalyq, saıası-áleýmettik, qoǵamdyq-rýhanııattyq mańyzy daý týǵyzbaıtyn shyndyq edi» jáne de «Al astanany kóshirý – qalyptasqan tarıhty zaman talabyna saı jańasha jazyp, burynǵy ustanymǵa basqasha tyń paraqtar qosý degen sóz» («Uly Dala ulaǵattary. («Egemen Qazaqstan», 2 qarasha, 2016 jyl) Elbasynyń osy bir paıymdy pikirleri oılaǵan janǵa endi aıtý jeńilirek shyǵar. Al, astanany kóshirý men jańadan salý bastalǵan sonaý 1997 men 1998 jyldar el taǵdyry qyl ústinde turdy deıtindeı óte bir qıyn da aýyr kezeń bolǵandyǵy umytyla da qoımas. Elbasy kóregen de batyl, erik pen jigeri mol, qaıtpas qaısarlyǵymen Qazaqstannyń shynaıy qolbasshysy bola bildi. Tarıhtyń san aýdarylyp túsken shańynyń astyna kómilip, ǵasyrlar boıy úni shyqpaı kele jatqan qazaqty álemdik tarıh sahnasyna alyp shyqty. Astanany qur salyp qana qoımaı, Nursultan Nazarbaev táýelsiz Qazaqstannyń Astanasyn HHI ǵasyrdyń álemdik tarıhyn jasaýshy Astanaǵa aınaldyrdy! Oǵan kýá – 2010-shy jyl! Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynyń (EQYU) Astana Sammıti álemniń 56 damyǵan deıtin memleketteriniń basyn qossa, bul Táýelsiz Qazaqstannyń abyroıyn aspandatyp asqaqtatty. Árıne, álemde Cammıt ótkizýge ábden jarap ta turǵan nebir áıdik astanalar kóp te, nebir astanalar da bar! Biraq álemde Nazarbaev bireý ǵana! Ol – qazaqtyń mańdaıyna jazǵan, baǵyna bitken bizde ǵana bar Nazarbaev! Iá, álemde ózge de prezıdentter bar! Alaıda, Uly Dalanyń bir uly perzenti Nursultan Nazarbaev adamzattyń jańa dáýiriniń saıası dúnıesi men kelbetiniń túbirinen ózgerýine óz úlesin qosa kelgen jáne de Nursultan Nazarbaev bir ulttyń, bir memlekettiń múddeleri aıasynda ǵana shektelip qalmaı, jalpy adamzattyń múddesin oılaı kelgen óziniń adal nıetti danalyǵymen daralana kelgen planetarlyq Tulǵa bolatyn! Bir ǵana qazaq dalasyna qyryq jyl boıy qyrǵyn salǵan, búkil adamzatty úreı men qaýiptiń ýysynda ustap kelgen Semeı ıadrolyq atom polıgonyn jabýy jáne de Nazarbaevtyń ıadrolyq qarýsyz álem qurýdaǵy batyl ári adamı bastamasy qazir «Álem. XXI ǵasyr» manıfesine ulasyp, ol Birikken Ulttar Uıymynyń Qaýipsizdik Keńesiniń bas qujaty retinde basshylyqqa alynsa, Elbasynyń «Ýaqyttyń betine uıalmaı týra qaraı alamyz!» deýi ábden oryndy! Elimizdiń de, onyń búgingi de keler urpaqtarynyń da álem aldyndaǵy júzi ashyq ta jarqyn bolǵanǵa ne jetsin?! Elbasy álemge de, bolashaqqa da barar jolymyzdy sabyrly saıasatymen salyp berdi. Bizdiń árqaısymyz sol ýaqyttyń betine uıalmaı týra qaraı alatyndyǵymyzben baqyttymyz!«Alla – adal nıette, júregińdi taza usta!»
Alla da, ıman da – júrekte. Eń aldymen, jastar júregin taza ustaýy qajet... Jastarymyzǵa aıtarymyz: óz dinińdi qadir tut, ógeı dinge bas urma. Árıne jas kezde elikteý basym bolady. Biraq jat dinı aǵymǵa elikteý, eligý qaýipti ekenin umytpaǵan jón! Nursultan Nazarbaev, «Uly Dala ulaǵattary» («Egemen Qazaqstan», 5 qarasha, 2016 jyl) Elbasy el Táýelsizdiginiń 25 jylynda Astana qalasynda 2003-shi jyldan bastap bes ret adam balasynyń ózi de, onyń dini de jaralǵaly sol álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń forýmyn ótkizip, órkenıetter toǵysy kezinde jahandyq jańa qaterler boı kótere bastaǵan tusta túrli dinderdiń izgiligi men jasampazdyǵyn, ǵasyrlar boıǵy Qudaı sózin bitimgershilik pen kelisimniń pármendi de yqpaldy quraly retinde paıdalanýǵa jasaǵan saýapty isi adamzat tarıhynyń uly oqıǵalarynyń biri edi. Alasapyrandy zamannyń ókpek jeli bizdi de betimizden qaqpaı qalyp turǵan joq. Álemniń ár túkpirin úreıde ustap otyrǵan túrli radıkaldy dinı jat aǵymdardyń yqpaly bizge de kelip jetkendeı bolyp tur. Tipti, lańkestik áreketter jasaýǵa baryp ta qalǵandar kezdesti. Muny dinnen emes, sol dindi bilmestikten kórý kerek. Elbasy bizge osyny aıtýmen, osyny uǵyndyrýmen keledi. Dinı nanym men senim bostandyǵy bizge Táýelsizdikpen keldi. Bul oraıdaǵy árkimniń erikti quqy Konstıtýsııamyzda kórinis tapty. Keshegi kommýnıstik júıe Qudaıǵa syıynýǵa tyıym salyp tastaǵan bolatyn. Alaıda, soǵan qaramastan, ózimiz kórgen jaryqtyq atalarymyz ben ájelerimiz jasyrynyp júrip namazdaryn oqydy, orazalaryn ustady, ımandylyqty júrekterinde saqtady. «Keńestik kezeńdegi qyzyl terrordyń halyqtardy qýǵyn-súrginge ushyratýdaǵy zorlyq-zombylyǵyn óz ómirindegi turmystyq taýqymettermen birge bólisken qazaq halqynyń sol kezdegi jan dúnıesindegi únsiz qarsylyǵy bolatyn. Qazaqtardyń bosyp kelgen halyqtardy panalatýy men adamgershilik qolyn sozýy sol náýbetke ishteı qarsylyǵy bolǵan shyǵar? Qara kúshke qarsy qarapaıym aqyl-parasatty qoldaný uly kúres, ımanı maıdan. Demek, bizdiń halqymyz – zaıyrly jıhadtyń úzdik úlgisin kórsetken jurt. Bul bizdiń búgingi urpaq úshin máńgilik maqtan, ómirlik ónege bolsa kerek», – degen Elbasynyń bul aıtqandarynda («Uly Dala ulaǵattary», «Egemen Qazaqstan», 5 qarasha, 2016 jyl) adam balasyna jaqsylyq jasaý jıhadtyń ımandysy degen uǵymdy alǵa tartady. Dindi bilmestikten adasyp jatqandaımyz. Bul úshin keshegi qudaısyz qoǵamnan shyqqandardy jazǵyra berýge de bolmas. Táýelsizdik alǵannan keıin meshitter ashylyp, jańadan salyna da bastady. Jastarymyz da, tipti mektep oqýshylaryna deıin meshitterge bara bastady, namazǵa jyǵyldy. Quran súrelerin jattaı bastady. Qýandyq! «Ana kósheniń burysh-buryshynda qaptap turǵan syrahanalarǵa barmasa boldy», – dep maskúnemdikten yǵyr bola bastaǵandyqtan, «balalarymyz meshitke baryp júrse, áıteýir araq ishpes» dep oıladyq. Dinniń de jat pıǵyldysy bolatynyn bilmedik. Onyń ústine shet elderden ıslam dinin ýaǵyzdaýshylar kelip, sharıǵatqa sýsap qalǵan halqymyz olardyń aıtqandaryna ımandaı sendi, uıydy, ılandy. Olar ǵasyrlar boıǵy halyqtyq keıbir saltymyz ben qalpymyzdan sharıǵatqa qarsy jaılardy taýyp, solardy aıta bastady. Tipti dombyra tartyp, án aıtýǵa da bolmaıdy eken! Dúnıeden ótken ata-babalarymyzdyń arýaǵyna arnap quran da oqýǵa bolmaıdy eken! Sóıtip, eń áýeli dinbuzarlar kóbeıip ketti de, munyń sońy basbuzarlyqqa ákele bastady. Elbasynyń «Uly Dala ulaǵattary» oı-tolǵaýynyń «Din men dástúr» dep atalatyn bir parasyndaǵy aıtylatyn pikrler men ósıetterdi bizdiń Qazaqstan musylmandarynyń dinı basqarmasy óz ýaǵyzdaryna engizýleri kerek bolar. Memleket basshysynyń din men dástúr sabaqtastyǵyna qatysty oılary, ásirese, jastar arasynda keńinen nasıhattalýy qajet. О́ıtkeni, Prezıdentimiz aıtyp otyrǵan bizdiń qoǵamnyń «dinı saýattyń azdyǵy, dinı oryndardyń taza dindi jalǵan dinnen ajyratý baǵytyndaǵy dármensiz jumystaryna» jetekshi ári kómekshi qural bola alary daýsyz másele. – Arýaqty qurmetteý, beıit basyna baryp duǵa baǵyshtaýdyń, Naýryzdy qýana qarsy alyp, jańa týǵan aımen amandasýdyń din aldynda eshqandaı da aıyby joq, – dep otyrǵan Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń osy bir ataly sózine toqtaǵanymyz jón ǵoı dep oılaımyz. Elbasynyń osy atalyq pikirin ata-babamyzdyń san ǵasyrlyq salty men dástúrin, ádeti men ǵurpyn mansuq etip júrgenderge sabyrmen jetkizip, sanasyna sińirý mindet bolsa kerek. Islam dininiń qasıeti men izgiligin qorǵaýǵa kelgende Nazarbaevtaı belsene kirisip, Nazarbaevtaı kesimdi oıy men pikirin aıtyp júrgen álem memleketteriniń de, tipti Arab elderi basshylarynyń arasynan da eshkim shyǵa qoıǵan joq. 2011-shi jyldyń 11-shi qyrkúıegindegi Amerıkadaǵy saýda úıi men Pentagonǵa jasalǵan shabýyldan keıingi ıslam fýndamentalızmi dúnıege qater tóndire bastady dep daýryǵýlar bastalǵan kezde Nursultan Nazarbaevtyń «Islam álemge emes, álem ıslam álemine qaýip tóndirip tur», – deýi jáne de Elbasynyń 2006 jyldyń qyrkúıek aıynyń 12-13-teri aralyǵynda Astanada ótken Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń II sezinde: «Qudaıdy izdeý» perdesin jamylyp barsha uly ustazdar aıyptaıtyn shyn mánindegi úreıli áreketter jasalýda. Ekinshi jaǵynan, belgili bir dindi agressııashyl dep aıyptaýdyń birjaqty ádeti aıqyn álpetke kóshti», – deı kelip, osy zamanǵy saıası jáne ekonomıkalyq múddeler dinı qaǵıdattardan joǵary qoıylyp otyrǵandyǵyna alańdaýshylyq bildirgeni de esimizde. Mine, Elbasynyń ıslam jáne ózge de dástúrli barlyq uly dinderdiń «rýhsyzdyq pen qanaǵatsyzdyqtyń aldyna qoıylǵan eń berik qamaldardyń biri» dep tujyrym jasaýy jáne de qasıetti qazaq topyraǵynda, Astana qalasynda 2003 jyldan bastap, ár úsh jyl saıyn, 2006, 2009, 2012, 2015 jyldary bes ret ótkizilgen sharany «dinder arasyndaǵy dıplomatııanyń tili izgilik pen ımandylyq ekenin túsindirýge barynsha áreket jasadyq» dep baılamdy oı aıtýy adam balasynyń nıetin túzeý men júregin izgilendirýge jasalǵan saýapty bir qadam bolatyn. – Qazaqstan óziniń Ata Zańynda ashyq jazylǵanyndaı, zaıyrly memleket. Din men memleket bir-birinen táýelsiz. Biraq qandaı din bolmasyn, ol sol aımaqtaǵy memlekettiń damýyna óziniń teris áserin tıgizetin bolsa, biz buǵan jol bere almaımyz. Biz úshin memlekettiń turaqtylyǵy, tynyshtyǵy, bereke-birligi eń basty qundylyq», – dedi Elbasy osy «Uly Dala ulaǵattarynda». Memlekettik múddeni, táýelsizdigimizdiń taǵdyryn bárinen joǵary qoıyp otyr. El taǵdyry men táýelsizdik taǵdyry jolynda birlik pen yntymaq bárinen de joǵary, bárinen de qasıetti bolýy kerek degen Nursultan Nazarbaevtyń ustanymy qazaqstandyqtardyń basty ustanymy bolsa etti dep oılaımyz. Jáne de aqyl men parasatqa júgineıik. Tirshiligimizdegi saýapty isimiz kóp bolsyn, sol tirshilikke qııanat jasap, obalǵa qalyp júrmeıik. Elbasynyń bizge aıtar ǵıbraty da osy! Júregińdi taza usta!..«О́z Otanyna óz balasy renjı me eken?!.»
El tirligi, kópultty Qazaqstannyń birligi men tynyshtyǵy jatsam-tursam kókeıimnen ketpeıtin maǵan jalǵasyp jatqan qazaq kóshiniń taǵdyry tipti de ońaı sezilip turmaǵanyn aıtqym keledi. Jyraqtaǵy jurtyń týǵan jerge jaýtańdap qarap otyrsa, kisiniń jany qalaı jaı tabady?! Nursultan Nazarbaev, «Uly Dala ulaǵattary» oı tolǵaýynan («Egemen Qazaqstan», 8 qarasha, 2016 jyl.) Elbasy el Táýelsizdiginiń 25 jylynda taǵdyrdyń qıly-qıly kezeńderinde kózderinen qandy jastaryn syǵa otyryp, óz týǵan jerlerinen aýa kóship, qıyr jaılap, tarydaı shashylyp, ketken óz baýyrlarymyzdy óz atajurtymyzǵa qonystandyryp, qazaqtyń qaıyrly uly kóshin bastady! Bul Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń qudaıy bir saýapty isi bolatyn! Olaı deýimizdiń negizgi bir sebebi, uly kóshtiń alǵashqy legimen kelgen aq saqaldy aǵalarymyzdyń áýejaıdan túse salyp, kózderine parlaǵan jastaryn tyıa almaı, qazaq jeriniń topyraǵyna mańdaılaryn tıgizip, sol qasıetti topyraqty súıgenderin de, tabandarynyń óz atajurtyna tıgendikteri úshin bir Allaǵa shúkirshilik aıtyp, Elbasy Nursultan Nazarbaevqa jan júrekterinen shyqqan aq alǵystaryn aıtyp, aq batalaryn bergen adam janyn tolǵanysqa salar jaıdy da kózimiz kórgen bolatyn. «Elge el qosylsa – qut» dep bilgen halqymyzdyń qasıetti qaǵıdasyn jáne qazaqtyń qasıetti topyraǵyn basqyzbaı qoıǵan zulym saıasattyń qurbany bolyp, ishqusa bolyp júrgen qazaqtardyń sheri men muńyn uǵa bilgen Elbasy tipti Táýelsizdigimizdiń eleń-alań sátiniń ózinde, ıaǵnı 1991 jyldyń 31 jeltoqsany kúni Qazaq radıosy arqyly shet elderdegi qandastarymyzǵa ún qatyp, sóz sóıledi. «Ol sóz jan júregimnen qaınap shyqqan edi» degen Elbasynyń týǵan halqyna degen taza da meıirimdi júreginiń aınasy bolatyn. Sonan soń ile 1992 jyly Dúnıe júzi qazaqtarynyń birinshi quryltaıy ótkizilip, sol Uly jıynda Nursultan Nazarbaev taǵy da tebirenisti sóz sóılep: – Táýelsiz Qazaqstan dáýletine sáýleti saı qýatty memleketke aınalar. Qazaq halqy álemdik órkenıetke qazirgiden góri qomaqty úles qosar. Dalamyzda da, qalamyzda da shadyman turmys, shat tirlik ornar. Buıyrtsa, búgingi quryltaıǵa qatysqan qadirmendi qonaqtarymyzdyń ózi týǵan Qazaqstanymyzdyń ósip-órkendegenine taıaý jyldarda-aq kýá bolady dep kámil senemin!, – degendi aıtyp edi. Elbasynyń dýaly aýzynan shyqqan osy bir aýyz sózdiń tarıhı aqıqatqa aınalǵandyǵyn endi kóz kórip, kóńil ılana bildi. Táýelsizdiktiń 25 jylynda Qazaqstanǵa 1 mıllıonǵa jýyq baýyrlarymyz oraldy. El ishinde «ózimiz jarymaı otyrǵanda baýyrsynyp, solardy shaqyryp nemiz bar edi?» degen qańqý sóz de aıtylmaı qalmady. Alaıda, Elbasy qandastarymyzdy óz atajurttaryna ornalastyrýdy memlekettik saıasat deńgeıine kóterip, shynaıy qamqorlyq pen janashyrlyq jasady áli de jasap keledi. «Árıne, jańadan jersiný, beıtanys ortaǵa birden beıimdelý ońaı bolmas. Keıde qıyrdan kelgen qandastarymyzdy jaıly ornalastyrýda jekelegen jaýapty adamdardyń tarapynan bolyp jatatyn boıkúıezdik pen toǵysharlyq, janyashymastyq pen jaǵdaıdy baǵalaı almaýshylyq kezdesip qalatynyn jasyrýǵa bolmaıdy. Mundaǵy túıtkilder –memlekettiń qatesi emes, keıbir sheneýnikterdiń tóreshildigine baılanysty jaǵdaılar. Biz bulardyń bárine syn kózben qarap, túzetip, kóńilge túsken qaıaýdy joıýǵa kúsh salatyn bolamyz», – degen Elbasynyń («Uly Dala ulaǵattary», «Egemen Qazaqstan», 8 qarasha, 2016 jyl.) osy aıtqandaryn zerdeli kóńilmen saralaı bileıik. «Kóńilge túsken qaıaýdy», – deıdi Elbasy! Muny kim aıta alar?! Muny kim jáne de ne úshin aıtyp otyr?! Atasy men dini basqalardy baýyrymyzǵa basyp jylyta bilsek te, ózimizdiń qandastarymyzǵa kelgende tarylyp, tasbúırek bola qalǵanymyz da kezdespeı qalǵan joq. Kezdesti, boldy. Sonda da alystan aryp-ashyp, atajurtym dep kelgenderdiń kóńiline qaıaý túsirdik-aý degendi oıladyq pa?! Elbasy sol biz túsirgen qaıaýdy bilip, soǵan jany aýyryp otyr. «Kóńilge túsken qaıaýdy joıýǵa kúsh salatyn bolamyz», – deıdi taǵy da! Osyndaı óz elińnen, osyny aıtqan óz Elbasyńnan aınalsań bolmaı ma?! «Adaldyq – jan tazalyǵy! Bizdiń Prezıdentimizdiń týǵan halqy men qazaq jerin mekendep otyrǵan barsha ulttar men ulystarǵa degen jan tazalyǵy, adal sóıleıtin peıili men adal kóńili – eldiń baǵy», – degen budan biraz jyl buryn aıtqan bir pikirimizdiń qaıyradan bir oıǵa oralǵany boldy. Jasyratyny joq, ishki jáne syrtqy keıbir áserlerden kóshtiń birazyraq toqtap qala jazdaǵan sáti de boldy. Muny da jasyrmaımyz. Atajurtqa oralǵandarǵa Qazaqstan azamattyǵyn berýdiń de merzimin sozyp aldyq. Áıteýir bógesinniń bola bergeni de anyq. Keıin Elbasynyń aıtýymen Parlament depýtattary bul máseleni zańdy túrde rettedi. Qazir azamattyq alýda esh bógesin bolyp otyrǵan joq. Bir túsken qaıaý túzetildi, tigisi jatqyzyldy. Sondaı bir kezeńderde, naqtylap aıtar bolsaq 2014 jyly Kókshetaýda Baıat Janatuly degen asa qadirli jazýshy aqsaqalymyz qaıtys bolyp, marqumdy jerleýge Monǵolııadaǵy aǵaıyndary men jekjattary keldi. Qarsy aldyq, kúttik. Alystaǵy qandastarymyzdyń jaǵdaılaryn surastyryp, áńgime-dúken qurdyq. – Shettegi aǵaıyndar Qazaqstan kóshti toqtatyp tastady dep renjip jatqan joqsyzdar ma? – dedi sol arada áldekim. – Joq shyraǵym! Ol ne degeniń? О́z Otanyna óz balasy renjı me eken?! – degen salıqaly aqsaqaldyń ataly sózine rıza boldym. Keńinen tanysyp, nyspysyn surap, qoıyn dápterime aty-jónin de, «óz Otanyna óz balasy renjı me eken?» – degen sózin de jazyp qoıǵan edim. Osy bir ataly sózdi aıtqan adam – Mońǵolııa azamaty, qazaq Qyzmet Ońǵyshuly! «Aǵaıynǵa arnap kóp nárseni aıtqym-aq keledi. Alaıda, ishteginiń bári syrtqa shyǵa bermeıdi ǵoı», – degen Elbasynyń osy bir júrek túkpirindegi jan syryn ózimiz saralaıtyn, ózimiz zerdeleıtin, ózimiz túsine alatyn jasqa jettik. El Táýelsizdiginiń 25 jylynda jaqsyny da, jamandy da tanydyq, kózimiz ashyldy, kóńilge kóp jaıdy túıdik. Ol eń áýeli el birligin saqtaý! Jerdiń tutastyǵyn saqtaý! Alaýyzdyqty qoıyp, biraýyzdy bolyp Máńgilik El bolýdy oılaý! Ulymyz namyssyz, qyzymyz qylyqsyz qalmasyndy oılaý! Tilimiz ben dinimizdi taza ustaý! Erinbeı eńbek etip, bilim men ǵylymdy meńgerý jáne de Qazaqstandy álemniń damyǵan otyz memleketiniń qataryna turǵyzý! Bul dúnıeniń tórt buryshynda júrgen ár qazaq perzentiniń oılaıtyny bolýy kerek. Álemdegi bar qazaq – bir qazaq! Elbasy Nursultan Nazarbaev «Uly Dala ulaǵattarynda» aıtqan osy bir aýyz sózi ulttyń urany, Máńgilik El bolýdy murat etip otyrǵan halqymyzdyń búgingi de, keler urpaqtarynyń da sanalarynda saırap, júrekterinde jazylyp turýǵa tıisti bolmaq kerek! «Álemdegi bar qazaq – bir qazaq!..» Elbasynyń bul ulaǵaty dóńgelengen dúnıeniń jumyr jerin basyp júrgen ár qazaq balasynyń sanasynda saırap turar sózi bolýy kerek. Jabal ERǴALIEV, jazýshy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Parlament Senatynyń depýtaty ASTANA
