Aýyrǵan balanyń jaǵdaıyn túsinetin anadan keıingi bala dárigeri der edik. Qostanaı oblystyq balalar aýrýhanasyndaǵy Travmatologııa jáne ortopedııa bóliminiń meńgerýshisi Dmıtrıı Gerasımov naq osyndaı jan.
Ol jaraqattanyp túsken balanyń jaǵdaıy aýyr bolsa, sol kúni úıine barmaýǵa, bólimshede qalýǵa daıyn. Sondaı kúnder men túnder jıi bolyp turady. Naýqas bala jaraqatyna jáne súıek, jalpy bala aǵzasynyń ishten týǵan kemistigine baılanysty bolǵandyqtan, kún qurǵatpaı túrli operasııalardyń jasalýy – bólimshe jumysynyń ereksheligi ári qıyndyǵy. Biz kelgen kúni Dmıtrıı Vladımırovıch segiz operasııa jasady. Qys aılarynda balanyń jaraqattanýy sıregenimen, jazǵy demalys kúnderinde kúıip qalǵan, bıikten qulaǵan, ıt qapqan balalardyń jaraqaty tolastamaıdy. Onyń ústine ishten kemis týǵan balalarǵa josparmen jasalatyn operasııa-
lar da barshylyq. Kabınetiniń aldynda balasyn jetektegen ata-analar kezegi taǵy bar.
– Ortopedııalyq problemalar, balanyń ishten kemis týýy sońǵy jyldary jıilep ketti. Ony der ýaqytynda operasııalyq jolmen túzeý kerek, – deıdi ol. Balalar medısınasyndaǵy osy másele ony kópten tolǵandyratyn. Tájirıbe jınaqtaı júrip, ǵylymmen aınalysty. Súıekti balanyń býyny qatpaı turyp, túzep jibergenge ne jetsin. Osy másele boıynsha «Vestnık hırýrgıı Kazahstana» jýrnalyna maqalalar jarııalady. 2012 jyly maqalalar jelisi Qazaqstan travmatologtary-ortopedteri sezine qatysýshylardyń úzdik tájirıbeleri qatarynda jaryq kórdi. 2010 jyly reseılik ǵalym, medısına ǵylymdarynyń kandıdaty, jaratylystaný akademıgi N.N.Smelyshevpen birlesip, «Rýkovodstvo po chrekostnomý osteosıntezý» atty kitap shyǵardy. Bul qazir Reseıde de, Qazaqstanda da ortopedter men hırýrgtar ústeliniń ústinde jatatyn ádistemelik qural sanalady. Tek teorııa emes, ózderiniń tájirıbesi arqyly kórsetetin emdik sharalar áriptester jumysyn jeńildetip qana qoımaıdy, eń bastysy, balany qatesiz emdeýge kómektesedi. Ol «Skolıoz emdeýdiń ınnovasııalyq ádisteri», «Balalar jaraqaty men ortopedııasy» taqyrybyndaǵy semınarlardan da qalǵan emes, úırenýge jalyqpaıdy, áriptesterine óziniń de aıtary az emes. Qatesiz demekshi, Dmıtrıı Vladımırovıchtiń tájirıbesinde balaǵa qate jasalǵan operasııanyń zardabynan aýrýhanaǵa qaıta túsken balalardy emdeý az kezdespeıdi.
– Qazaqstannyń medısınasy jaqsy damyp keledi. Ár hırýrgtiń, ortopedtiń óz isine berile, izdenispen qaraýy túpki nátıje beredi. Sonymen qatar, sońǵy jyldary medısınalyq quraldar jaqsardy, ozyq, ınnovasııalyq tehnologııany meńgerem deseń de kóldeneń turǵan eshkim joq. Al bizdiń ata-analar keıde jeke klınıkalarǵa, alys-jaqyn shet elderge óz betinshe ketip qalady, al olardyń qatelerin kelgen soń biz túzetemiz, – deıdi Dmıtrıı Vladımırovıch. Muny dáriger beker aıtpaǵan edi. «Túske deıin jasaǵan operasııalardyń arasynda kúrdelisi boldy ma?» degen suraqqa ol osylaı qınala otyryp jaýap bergen edi. Aıtýynsha, Reseı dárigerleriniń qate jasaǵan operasııasynan keıin meshel bala qansha jyl qıyndyq kórgen. Sol qateni bala úlkeıip qalǵanda búgin jóndeýdiń sáti túsipti.
– Ǵylymmen aınalysý árıne, jaqsy. Biraq qazir eshqandaı ýaqytym joq, mine, kórip otyrsyz, jańa ǵana operasııa jasap shyqtym, endi aýrýlardy qabyldaý kerek, esiktiń syrtynda qansha ata-ana balasymen turǵanyn kórdińiz. Tústen keıin operasııalar qaıta jalǵasady. Aıyna aýrýhananyń osy bólimshesinen 130-140 balany emdep shyǵaramyz. Al bul san jaz aılarynda 160-qa deıin jetedi, – deıdi Dmıtrıı Vladımırovıch.
Ol qyzmet isteıtin bólimshede barlyǵy tórt dáriger ǵana bar. Mamannyń jetispeıtindigin, qıyn salaǵa jastardyń kóńili aýa bermeıtindigin de qynjylyspen aıtyp qaldy. Qaraǵandy medısına ınstıtýtyn 1995 jyly bitirgen onyń balalar dárigeri mamandyǵy júrek qalaýy bolatyn. Ol da ustaz kórdi, jas dáriger retinde bar nıetin sala izdendi. Balany jaqsy kórýdi isimen dáleldep júrgen azamat bólimshede apta boıy jumys isteıdi dese artyq aıtqandyq emes. О́ıtkeni, demalys kúnderi jaraqatpen shuǵyl túsetin aýrýlar bolady. Ol aýrýhanaǵa jetkenshe ár mınýtyn sanaıdy.
– Qazir balalar aýyr jaraqattanady. Baıaǵydaı olar tek attan nemese bıik taldan ǵana qulamaıdy ǵoı, qazir tehnıka da kóp, qurylys, tas, ot pen sý bar, adam sanamalap taýysa almaıdy. Bala ıtke, mysyqqa áýes keledi, bir betin túgel ıt julyp alǵan oqıǵalar da kezdesti. Aldymen bala aman qalýy kerek, ekinshiden múgedek bolyp qalmaýy tıis. Aýrýhanadan osyndaı tótenshe shaqyrý túskende uıqyń shaıdaı ashylady, eki ókpeńdi qolyńa alyp júgiresiń. Janym balamen birdeı shyrqyrap bara jatqandaı sezinemin ózimdi. Bir balanyń artynda qansha taǵdyr turǵanyn bilesiz be? – dep tebirendi dáriger.
Osy aýrýhanada qyzmet etken 22 jylǵa jýyq ýaqytta aldynan júzdegen bala jazylyp shyǵypty. Olardyń aldy aıaq-qoly balǵadaı azamat bolyp, densaýlyqtyń arqasynda bilim alyp, eńbekke, ómirge aralasa bastady. «Dáriger Gerasımov» dese tanymaıtyn ata-ana joqtyń qasy. О́ıtkeni, bir balany ólimnen, múgedektikten alyp qalǵan dárigerdiń aty júz adamǵa jaıylady. Balasynyń aman-saý úıine oralǵanynan keıin ata-ananyń aýzynan Gerasımovtyń aty uzaq ýaqyt túspeıdi. Sondyqtan bolar, Qazaqstannyń ár shalǵaıynan, tipti kórshi elden naýqas balasyn kórsetip alý úshin onyń aldyna keletinder az emes. Bilikti dáriger oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń Qurmet qaǵazymen áldeneshe ret marapattalǵan. Alaıda Dmıtrıı Vladımırovıch úshin aýyr jaǵdaıda túsken balanyń aýrýhanadan oınap, kúlip shyqqany – basty marapat. Táýir bolǵan ulyn nemese qyzyn alyp keterde ata-analar da Gerasımovty perzentiniń jebeýshisindeı kórip, alǵysyn jaýdyryp jatady. Sonymen qatar, bólimshege kelgen jas mamandardy qolynan jetektep júrip, túsindirip, travmotologııa men ortopedııanyń qyr-syryn tájirıbe júzinde jalyqpaı úıretýi onyń azamattyq beınesin asha túskendeı bolady.
Názıra Járimbetova,
«Egemen Qazaqstan»
Qostanaı
