Bul saýapty isti Qostanaı qalasynda turatyn zeınetker Baqyt Nurmuhambetovanyń bastamasymen jáne demeýshiligimen jergilikti turǵyn Ádilhan Edresov atqardy. Oǵan aýyldasy Saǵyndyq Esmentaev kómekke keldi.
.jpg)
«Qalada turatyn qarııa bir kúni telefon shalyp, kelip ketýimdi ótindi. Maǵan bala kezinde osy aýylda óskenin, ashtan qyrylǵan adamdar beıitin biletindigin, soǵan belgi qoıý kerektigin aıtyp, kómek berýimdi ótindi. Mundaı saýapty isti qalaı atqarmaısyń? Aýyldas aǵamyz Saǵyndyq ekeýmiz qorshaıtyn qubyrlar, temir taýyp, ony dánekerlep, jáne qoıylatyn belgige besik pen shańyshaqtyń beınesin jasadyq. Qoldan uıymdastyrǵan ashtyqtan talaı qazaqtyń shańyraǵy ortasyna túsip, besigi bos qaldy ǵoı degen oıdy aıtqymyz keldi» deıdi Ádilhan.
.jpg)
Oqıǵa bylaı bolǵan eken. Baqyt ájeıdiń bala kezinde aýyl syrtyna mal qaıtarýǵa shyqqanda, ákesiniń beıitine quran oqyp kelýge anasymen birge barǵanda taýdyń basyna shyǵamyz dep, kishkentaı balalar álgi bıik bop úıilip turatyn beıittiń basyna shyǵyp oınaıdy eken. Ony kórgen anasy Sara olarǵa úıindiniń astynda ashtan ólgen adamdardyń súıegi jatqanyn, onyń ústine shyǵýǵa bolmaıtynyn aıtyp túsindiredi. Ol kisi úıge kelgen soń da qyzyna túsindirip, adamdardyń qalaı ashtan ólgenin aıtyp beredi. Anasynyń sózi 76 jastaǵy qarııanyń esinen búginge deıin shyqpapty.
«Sol alapat jyldan beri 86 jyl ótse de, ashtan ólgen adamdardy bir úıindi etip kómgen beıit jermen taptalyp ketken joq, áli dóńes bolyp jatyr. Árıne meniń bala kezimde bıik bolatyn. Biz de jas emespiz, kópir aýzyna kelip qaldyq. Árýaqtar rıza bolsyn, keıingi balalar bilip júrsin degen oımen osy beıitti qorshatýǵa bel býdym, anamnyń ósıetindeı bolyp, oıymnan shyqpaı júretin edi» deıdi Baqyt Salyqqyzy ájeı. Beıitti qorshap bolǵan soń, Baqyt ájeı bir qoı soıyp, aýyl meshitine ákelip, oraza ustaǵandarǵa aýyz ashtyryp, ashtan ólgen adamdardyń arýaǵyna quran baǵyshtatty.
«Aýyl shetinde ashtan ólgen adamdardy kómgen beıittiń bar ekenin úlken kisilerdiń barlyǵy da biletin. Aýylda ony kózi kórgender de erterekte boldy. 1932 jyly ash adamdar Qostanaıǵa barsa aman qalady degendi estip, 420 shaqyrym bolatyn Batpaqqaradan (qazirgi Amangeldi aýdany) jaıaý-jalpylap jetken. Osy aýylǵa jetken soń ábden ashyqqan balalar da, úlkender de áıteýir tiri qalý úshin qoldaryna túskenin jegen, shóp, asqabaq, kapýsta jep, ishi ketip, keıbiri ýlanyp, aýyldyń shetine kelip óle bergen. О́lgenderin olardyń kómýge shamasy bolmaǵan, birte-birte qurttap, sasyp bara jatqan soń, qalanyń basshylyǵy kelip, or qazdyryp, álgi qolǵa ustaýǵa jaramaǵan máıitterdi jergilikti adamdarǵa kúrekpen, aıyrmen jınatyp, shuńqyrǵa tastatqan. Osyny kózkórgender aıtyp otyratyn. Ash adamdardy arbamen aýyldan 18 shaqyrym Toz degen jerge aparyp, úlken qazanǵa kóje qaınatyp, bir-bir ojaýdan berip, aman alyp qalǵan. О́lgenderin bir shuńqyrǵa kóme bergen» deıdi aýyldyń quımaqulaq qarııalarynyń biri Jamal Otasheva ájeı.
Keńes Odaǵy kezinde aýyl syrtyndaǵy osy beıit turǵan jerden aýyl zıraty túsken. Biraq osy beıitke bir belgi qoıý eshkimniń oıyna kelmepti. Saýapty istiń sáti endi túsken. Baqyt ájeı qarjyny balalaryna da aıtpaı, óz zeınetaqysynan jınapty.
Názıra Járimbetova,
«Egemen Qazaqstan»
Qostanaı oblysy,
Qostanaı aýdany
