Azamattyq qoǵam bir mezette ózdiginen qalyptasatyn qoǵam emes. Batys elderiniń tarıhyna úńiler bolsaq, azamattyq qoǵam eki jolmen qalyptasqan: memlekettiń qatysýymen jáne qatysýynsyz. Memlekettiń qatysýymen zańdar jarııalanyp, demokratııalyq júıe damıdy. Memlekettiń qatysýynsyz qoǵamdyq-saıası qozǵalystar men buqaralyq aqparat quraldary azamattyq qoǵam qalyptastyrý isine jumyla kirisedi. Azamattyq qoǵamda jeke tulǵalar ózin-ózi tanytý múmkindigine ıe bolyp, «adam – qoǵam – memleket» úshtiginiń proporsıonaldy túrde damý úrdisin jyldamdata túsedi.
Mundaı úrdis eldiń ekonomıkalyq-saıası damýy men halyqtyń ál-aýqatynyń, mádenıeti men sana-sezim deńgeıiniń artýymen birge ornaıtyn qubylys. «Adam – qoǵam – memleket» úshtiginiń damýy azamattardyń óz júris-turysyn jeke múddelerine negizdep, árbir áreketine jaýapkershilikpen qaraý sanasyn kemeldendire túsedi. Azamattyq qoǵamnyń qalyptasyp damýynyń alǵysharttaryna jeke tulǵalardyń menshik ıesine aınalýy, azamattardyń teń quqyqtylyǵynyń ornaýy, jeke tulǵalardyń quqyqtary men bostandyqtarynyń qamtamasyz etilýi jatady.
Al azamattyq qoǵamnyń damýy barysynda ekonomıka salasyndaǵy memlekettik emes kásiporyndar men birlestikter, jaýapkershiligi shekteýli seriktestikter men ujymdyq sharýashylyqtar erikti túrde birigý men básekelestik jolyna aıaq basyp, erkin naryqtyq qatynastarǵa kiredi, sondaı-aq, áleýmettik salada otbasylar, qoǵamdyq uıymdar men qozǵalystar, memlekettik emes BAQ-tar men ózin-ózi basqarý organdary qoǵam múddesin órkenıetti jolmen ashyq túrde bildire bastaıdy. Sonymen qatar, saıası salada partııalar men qoǵamdyq-saıası uıymdar demokratııalyq qaǵıdattar men ult dástúri úshin kúreske kirisedi, al rýhanı salada shyǵarmashylyq top ókilderi men basqa da azamattyq birlestikter memleketten jáne ózge de saıası qurylymdardan táýelsiz túrde oı erkindigin, ar-ojdan men sóz bostandyǵyn paıdalana bastaıdy.
Azamattyq qoǵamdy qalyptastyratyn da, saqtap, qorǵaıtyn da ult bolyp tabylady. Ult qana ulttyq dástúrdiń saqtalýyn talap etý erkine ıe kúsh. Sondyqtan «ult» uǵymyn durys túsingenimiz jón.
Ǵylymı ádebıetterge súıener bolsaq, zamanaýı «ult» sózin túrli maǵynada qoldanatyn ǵalymdardyń eki toby kezdesedi. Ǵalymdardyń birinshi toby bir memleket azamattarynyń jıyntyǵyn «ult» dep ataıdy. Mundaı kózqarasqa negizdelgen saıası baǵyt «memlekettik nemese azamattyq ultjandylyq» dep atalady. Ǵalymdardyń ekinshi toby bolsa, «ult» uǵymyn shyǵý-tegi, mekenjaıy, dini, shekarasy men qundylyqtary ortaq adamdardyń saıası jáne mádenı qaýymdastyǵy retinde qarastyrady. Tarıhta mundaı saıası ıdeologııa «etnıkalyq nemese etnostyq ultshyldyq» dep atalady.
Qazaq halqynyń etnostyq ultshyldyǵy 1991 jyly Qazaqstan Respýblıkasyn qurdy. Qazaqstan halqynyń azamattyq ultshyldyǵy kópvektorly saıasat aıasynda kópetnostyq jáne kópkonfessııaly Ortalyq Azııa aımaǵyn kelisim men beıbitshilik alańyna aınaldyrdy.
Búginde álem kóz tikken Qazaqstan jahandyq qaýipsizdik pen yntymaqtastyqty damytýda ózindik orny bar memleket. Qazaqstandyqtardyń azamattyq ultshyldyǵy bodandyq pen separatızmniń kez kelgen túrine, onyń ishinde ult qaýipsizdigine qaýip tóndirýdi kózdeıtin destrýktıvti aǵymdarǵa úzildi-kesildi qarsy.
О́zderińizge belgili, Elbasy Nursultan Nazarbaev alda turǵan maqsattarǵa jetý úshin 2015 jyly memlekettiń bolashaǵyna negizdelgen «100 naqty qadam» Ult josparyn jarııalady. Ult josparynyń negizgi maqsaty qoǵam men memleketti túbegeıli qaıta ózgertýge negiz qalap, jahandyq jáne ishki syn-qaterlerge jaýap bere otyryp, jańa tarıhı jaǵdaılarda ulttyń damyǵan memleketterdiń otyzdyǵyna kirýin qamtamasyz etý dep belgilendi.
Ult jospary otandyq jáne sheteldik sarapshylardan turatyn, bes jumys tobynan jasaqtalǵan Ulttyq komıssııa tarapynan kezeń-kezeńimen oryndalyp keledi. Onda kórsetilgen naqty qadamdardyń júzege asyrylýy qazaqstandyqtardyń birtektiligin nyǵaıtyp, azamattyq qoǵamnyń bútindigin qalyptastyrý úshin jaǵdaı týǵyzatynyna senim bildirilýde.
Búgingi tańda Ult jospary aıasynda qazaqstandyqtar «kásibı memlekettik apparat qurý», «zańnyń ústemdigin qamtamasyz etý», «ındýstrııalandyrý jəne ekonomıkalyq ósim», «birtektilik pen birlikti qamtamasyz etý», «esep beretin memleket qalyptastyrý» jolynda tabandy eńbek etip keledi. Qazirgi býyn ókilderiniń qolyna Ult josparyn júzege asyrýǵa atsalysýmen qatar, aıtarlyqtaı damyǵan Qazaqstandy qalyptastyryp, jańarǵan elimizdi jańa býyn ókilderine tabystaý múmkindigi tıip otyr. Atalǵan úrdiske qoǵamnyń barlyq músheleri «adam – qoǵam – memleket» pishimi sheńberinde jumyldyrylǵan jaǵdaıda Ult jospary óz maqsatyna jetip, azamattyq qoǵamnyń bútindigin qalyptastyrý joly keńeıe túspek.
