Qosymsha qarjy kózderi kommýnaldyq menshiktegi birqatar nysandardy jekeshelendirý jáne ákimshilik aıyppuldardan tústi. «Almaty 2020 damý» Baǵdarlamasynyń tujyrymdaryna saı qalany damytý men azamttardyń áleýmettik qajettilikterin qamtamasyz etýge qatysty ózgeris engizildi.
Búgingi kúni Almatyda negizgi kórsetkishter boıynsha ósim dınamıkasy qalyptasqan. 2017 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda IО́О́ aldyn ala jasalǵan málimet boıynsha 3%-dy quraıdy. Bólshek saýda 6,8%-ǵa, ónerkásip 4,7%-ǵa, baılanys 4,9%-ǵa, turǵyn úı salý 15,6%-ǵa artqan. О́tken jyldyń osy kezeńinde atalǵan salalar boıynsha kórsetkishter tómen bolǵan edi.
Respýblıkalyq bıýdjetke 7 aıdyń ishinde 705,3 mlrd. teńge tústi, bul ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 54,9 mlrd. teńgege kóp. Investısııa kólemi 235,7 mlrd. teńgege jetip, ósim 12,2% boldy.Negizgi ósim jeke ınvestısııa úlesiniń 84% bolýy arqasynda qamtamasyz etildi.Bıylǵy jyly ekonomıkaǵa tartylǵan memlekettik ınvestısııa kólemi 139 mıllardtan 160 mlrd. teńgege jetti, jergilikti bıýdjeti aýqymy artyp, 101 mlrd. teńgege ulǵaıdy.
Atap óterlik jaıt, Almatyda ótken jyly tabystar boıynsha jergilikti bıýdjet 12,2 mlrd. teńgege, respýblıkalyq bıýdjet 102,6 mlrd. teńgege artyǵymen oryndaldy. Degenmen, bıýdjet alymy jyldan jylǵa ósip otyrǵan. Almaty elimizdiń eń iri megapolısi ekenin ári kóp ınvestısııany qajet etetinin eskersek, 2017 jyly qalanyń bıýdjettik alymy birshama azaıdy.
Bilim salasyndaǵy negizgi problemalardyń biri synyptardyń tolymdylyǵy. Sondyqtan №198 mektep janynan qosalqy obekt salý úshin 28,4 mln. teńge bólindi. №138 gımnazııa janynan 600 oryndy nysan salý úshin 5 mln. teńge bólindi ári JSQ jasalýda. Almatydaǵy №2 gýmanıtarlyq-pedagogıkalyq kolledjde 500 oqýshyǵa arnalǵan qosalqy nysan salý úshin 4,8 mln teńge bólindi jáne JSQ daıyndalýda.
Balalardyń qaýipsizdigi úshin oqý oryndarynyń seısmıkalyq qýatyn arttyrýǵa jiti nazar aýdarylýda. Tili múkis balalar sabaq alatyn №9 mektep-ınternattyń seısmıkalyq qaýipsizdigin nyǵaıtý jáne JSQ daıyndaý úshin 8,5 mln. teńge bólinedi. Bıyl 42 bilim oshaǵynyń qurylysy men seısmıkalyq qaýipsizdigin júzege asyrý qarastyrylǵan. Bulardyń 29 obektisi bıyl iske qosylady.
Qala mektepteriniń oqý quraldaryn alý úshin 528,2 mln. teńge bólý josparlanǵan. Jeke bala baqshalarda baldyrǵandar sanynyń artýy barysynda memlekettik bilim tapsyrysy úshin 123 mln. teńge bólinedi.Buqaralyq kásipkerlik aıasynda jastar praktıkasyna qatysatyn 1,5 myń adamǵa 166,7 mln. teńge josparlanǵan.
Arnaıy áleýmettik qyzmet kórsetý otalyqtarynda qamqorlyqqa alýshylar qatarynyń 1130 deıin jetýine oraı azyq-túlik ónimderin alý úshin 51,1 mln. teńge, dári- dármek úshin 17,1 mln. teńge bólý qarastyrylǵan. Áleýmettik qoldaý jáne ony tutynýshylar sanynyń artýyna baılanysty 43,8 mln. teńgege 144 kreslo-arbalar, 3,8 mln. teńgege 57 estý apparattary alynyp, 14,4mln. teńgeniń Invataksı qyzmeti usynylady.
Medısınalyq qyzment sapasyn arttyrýǵa aıryqsha nazar aýdarylady, osyǵan oraı bul salaǵa qosymsha 1,2 mlrd. teńge bólinedi. Dárigerlerdiń biliktiligin arttyrýǵa jete mán beriledi. 83 medısınalyq jabdyq pen patologoanatomııalyq bıýroǵa 1 júk lıftin alý úshin 893,1 mln. teńge bólinedi. Densaýlyq saqtaý nysandarynyń seısmıkalyq qýattylyǵyn arttyrýǵa jáne 3 nysandaǵy jumysty aıaqtaýǵa 22,9 mln. teńge jumsalady. Bıyl 18 densaýlyq saqtaý nysany salynýda ári jóndelýde, olardyń 10 obektisi jyl aıaǵyna deıin iske qosylady.
Turǵyn úı- kommýnaldyq qyzmetti jaqsartýǵa 3,8 mlrd. teńge qarastyrylǵan. Qazirgi kezde jylý júıelerin, sý qubyrlaryn jóndeý jumystary qarqyndy júrýde. Qalaǵa qosylǵan eldi mekenderdi jaryqpen qamtamasyz etýdi jaqsartý jáne qalanyń Ońtústik- Batys bóligindegi 153 ga jerge ornalasqan aýmaqty elektrmen qamtamasyz etý úshin 2,8 mlrd. teńge qarastyrylǵan. Qalaǵa qosylǵan eldi mekenderde elektr jelisin salý úshin JSQ daıyndaýǵa 6 mln. teńge bólinedi.
«О́ńirlerdi damytý-2020» baǵdarlamasy aıasynda 3,4 km ınjenerlik ınfraqurylym, sý qubyrlary jóndeledi, kárizder jasalady. Dostyk yqsham aýdanynda osyndaı aýqymdy jumystardy júrgizý úshin 130,4 mln. teńge, Kalkaman-1,4 yqsham aýdanyna 53,3 mln. teńge bólinedi, arnaıy medqamtamasyz etýdiń qoıma bazasynyń qazandyǵyn salýǵa 30 mln. teńge qarastyrylǵan.
TÚKSh modernızasııalaý baǵdarlamasy aıasynda 58 úı keshendi jóndeledi, 43 úıdiń shatyryn jóndeýge 745 mln. teńge bólinedi. «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha «Saıaly-2» kópqabatty úı úshin ınjenerlik jeliler salýǵa 104 mln.teńge bólinedi.
Qalany abattandyrýǵa 593,4 mln. teńge jumsalady. Aryq jelilerin jaqsartýǵa basa nazar aýdarylady. 5,9 km aryq jelisi men jaýyndy kanalızasııa qurylysyna 243,8 mln. teńge qarastyrylǵan. «AJK» AQ syrtqy jaryq kózderin qamtamasyz etýge 100 mln. teńge bólinedi.Qalanyń magıstraldi kóshelerindegi 5 jer asty ótpeli joldar jóndeledi.
Bıyl bıýdetti naqtylaý barysynda 43,2 myń jańa jumys ornyn qurý qarastyrylǵan.
Jalpy, Almaty ákimdigi qala turnydary men qonaqtary úshin jaılylyq jumystaryn odan ári jalǵastyrady. Bıyl jol aıryqtaryn, qurylys nysandaryn, Ýnıversıada obektilerin, áleýmettik nysandardy salý men ashý sharalaryn ońtaılandyrý, túri qurylys jumystaryna MJÁ keńinen tartý, memlekettik satyp alý sharalaryn únemdeý barysynda túsken qarjy qala ekonomıkasyn arttyrýǵa jumsaldy.
Qalada turǵyndar úshin barlyq jaǵdaılar jasalýda,parkter men skverler abattandyrylýda, jaıaý júrginshi jáne velojoldar jasalyp, qorshaýlar alynýda, qoǵamdyq keńistik keńeıýde.
Jibek Joly, Panfılov, Gogol, Qabanbaı batyr kósheleri men «Astana» alańy qaıta jasalyp, bularda jaıaý júrginshige basymdyq berilýde, alleıalar, jasyl landshaftar, velosıped joldary, balalardyń oıyn alańdary, ótpeli joldar jasalýda.
Jyl aıaǵyna deıin qaladaǵy 500 aýla jóndeledi, ár aýdanda 16 jaıaý júrginshi aımaǵy abattandyrylady.
146 km jol jóndeledi, 97 myń sharshy metr trotýar abattandyrylady, uzyndyǵy 15 km jol jáne 57 kóshedegi 42 km aryq jelisi qaıta jasalady, 32 km jylý júıesi jańǵyrtylady. 20 myń úıge 380 km sý qubyry men káriz jelisi tartylýda, Fýrmanov, Abaı kósheleri úńgilenip, úsh jol aıryǵynyń qurylysy men jańa aýdandadaǵy joldar jasalýda.
Aýqymdy kólik reformasy júzege asýda. «Onaı» jol kartasy jasalyp, 1 mln. 300 myń karta satyldy. 2016 jyly 137 jańa avtobýs satyp alyndy. Bıyl satyp alynǵan 60 jańa avtobýsqa qosymsha jyl aıaǵyna deıin taǵy da 300 jańa avtobýs alynady. Avtobýstar men trolleıbýstar úshin arnaıy jolaqtar 100 km. deıin jetedi. Aqyly kólik turaǵy 10 myń oryn bolady. Metronyń eki beketiniń, BRT jelisiniń qurylystary jalǵasyp, LRT engizýge daıyndyqtar júrýde.Qalada Orbıta yqsham aýdanynan Kók bazarǵa deıin velodáliz jasalady, velostansııalar sany 200 deıin barady, bularda 1700 velosıped bolady. Jyl aıaǵyna deıin 102 ótpeli joldy túnde jaryqpen qamtamasyz etý júzege asady.
Qalaǵa qosylǵan Naýryzbaı aýdanynda 188 km jolǵa asfalt tóseledi, 64 páterli turǵyn úı ortalyq jylýmen qamtylady. MJÁ esebinen 2 mektep, 3 emhana, 33 bala baqsha, 17 sport jáne balalar alańdary salyndy. Jyl aıaǵyna deıin 123 km sý qubyry, 80 km káriz jelisi júzege asady, 2018 jyly 135 km elektr jelisi jaryq beretin bolady. Aýdan 100 paıyz gazben qamtylǵan.
2015 jylǵy sel zardaptaryn joıý úshin Qarǵaly ózeniniń arnasy qaıta jasaldy, jaǵalaýlar myqty bekitildi,aýdan turyndary úshin jańa demalys oryndary ashyldy.
Memleket basshysynyń tapsyrmasyna saı Naýryzbaı aýdanyn kezeń boıynsha damytý barysynda aýdan ákimdigi men IIB ǵımaraty iske qosyldy. «Týǵanjer» baǵdarlamasy boıynsha shilde aıynyń basynda «Zavod Elektrokabel» JShS bólgen 1,2 mlrd. teńge qarjyǵa salynǵan 500 adam qatynaıtyn kópfýnksıonaldy emhana iske qosyldy. 1 qyrkúıekte «Sábı» jeke qaıyrymdylyq qory bólgen 1,4 mlrd. teńgege salynǵan 1200 oryndy mektep ashylady.
Tamyz aıynyń sońyna deıin memlekettik tabystar basqarmasynyń, sot, prokýratýra, Qazposhta,bank, zeınetaqy tóleý ortalyǵy, táýligine myń adamǵa qyzmet kórsetetin HQKO-nyń ǵımaraty paıdalanýǵa beriledi. «Nurly Jer» baǵdarlamasy boıynsha 1,5 myń páterli 21 turǵyn úıdiń qurylysy bastalady. Bıylǵy jyldyń qyrkúıek aıynda 4967 turǵyn úı paıdalanýǵa beriledi.
