Eýrazııalyq úkimetaralyq keńestiń bul bıyl úshinshi márte ótkizilip otyrǵan otyrysy. Buǵan deıin keńes otyrystary naýryz aıynda Qyrǵyzstannyń Bishkek qalasynda, al mamyrda Reseıdiń Qazan qalasynda ótken bolatyn. Bul jıyn da ádettegideı aldymen shaǵyn quramda ótip, keıin keń quramǵa kóshti. Shara aıasynda Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń sıfrly tehnologııaǵa kóshý kún tártibin iske asyrýdyń negizgi baǵyttaryn daıyndaý máseleleri, EýrAzEQ-qa múshe memleketterdiń eńbekshilerin zeınetaqymen qamtamasyz etý týraly shart jobasy talqylandy. Aıta ketsek, zeınetaqy jónindegi qujat zeınetkerlikti qamtý salasynda teń quqyqty qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Kelisim kúshine engennen keıin, EAEO-nyń kez kelgen elinde, ıaǵnı, EAEO-ǵa múshe basqa memlekettiń aýmaǵynda jumys isteý barysynda eńbek ótili men zeınetaqyny joǵaltpastan, jumys isteý múmkindigi iske asyrylmaq.
Otyrysta sonymen qatar, EýrAzEQ pen Iran Islam Respýblıkasy arasynda erkin saýda aımaǵyn qurýǵa baǵyttalǵan ýaqytsha kelisimge qol qoıý boıynsha kelissózder júrgizý barysy qaraldy. Sondaı-aq, EýrAzEQ-qa múshe memleketterge ákelinetin taýarlardy kedendik deklarasııalaýǵa júrgizilgen monıtorıng qorytyndysy shyǵaryldy jáne odaq aıasynda avıasııalyq oqıǵalardy zertteý komıssııasyn qurý máseleleri qaraldy. Budan ózge, odaqtyń aýmaǵynda kásipkerlik qyzmetti júzege asyrý úshin, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe bir memlekette berilgen ulttyq jáne halyqaralyq júrgizýshi kýáligin ózara moıyndaý máselesi qozǵaldy. Munymen qosa, Qazaqstan tarapynyń bastamasy boıynsha EAEO-ǵa múshe memleketter eksporttaýshylarynyń Reseı teńiz porttary ınfraqurylymy qyzmetine qoljetimdigi týraly másele talqylandy. Aıtqandaı, biryńǵaı kólik keńistigin qurý turǵysynda áýe kóligi salasynda «jol kartasy» qabyldanbaq. Bul óz kezeginde áýe saparlary men áýejaılarda tarıfterdi teńestirýge múmkindik ashýdy kózdegen.
Keń quramdaǵy otyrysta Úkimet basshylary kezek-kezegimen sóz sóılep, odaqqa ortaq máselelerdi ortaǵa saldy. Qazaqstan Premer-Mınıstri B.Saǵyntaev Úkimetaralyq keńestiń otyrysy Astanada ótip jatqan EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesine oraılastyrylǵanyn atap ótti, sondaı-aq, qatysýshylardyń qoldaýy men elderdiń sharaǵa belsendi atsalysyp jatqandaryna alǵysyn bildirdi.
B.Saǵyntaev EýrAzEQ aıasynda, sondaı-aq, úshinshi eldermen saýdadaǵy taýar aınalymy ósiminiń oń qarqynyn atap ótti. «Bizdiń birlesken jumysymyzdaǵy kórsetkishterdiń biri EAEO aıasynda taýar aınalymynyń ońtaıly ósim qarqynyna qatysty bolyp otyr. Sonymen qatar úshinshi eldermen de saýda-sattyqta oń kórsetkishter bar. Atap aıtqanda, úshinshi elderge EAEO eksportynyń jalpy kóleminde óńdelgen taýarlardyń úlesi artty», dedi Qazaqstan Premer-Mınıstri. Sondaı-aq, búginde Qazaqstanda EAEO elderimen birlesken 8 myńnan astam kásiporyn turaqty jumys istep jatqandyǵyn tilge tıek etti.
«Bul kásipkerler tarapynan ıntegrasııany qoldaýdyń jaqsy kórsetkishi dep esepteımin. Birlesken kásiporyndar qatarynyń artýy qýantarlyq jaıt», dedi Premer-Mınıstr. Sonymen qatar, Úkimet basshysy 2015 jyldyń mamyrynda qol qoıylǵan EAEO-nyń Vetnammen erkin saýda aımaǵyn qurý týraly birinshi kelisimi ózindik artyqshylyqtarǵa ıe ekenin atap ótti. Osy baǵyttaǵy alǵashqy ońtaıly tájirıbe shet memleketterimen saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyǵy úshin berik negizdi qurap otyrǵandyǵyn jetkizdi. «О́tken jyly birqatar eldermen erkin saýda aımaǵy týraly kelissózder bastaý jóninde Joǵary Eýrazııalyq ekonomıkalyq keńestiń sheshimi qabyldandy. Bul turǵyda Iran, Úndistan, Sıngapýr qamtylyp otyr. Iran boıynsha bizde qosymsha kelissózder ótip, osy oraıda kelissózder ustanymyn baılanystardy nyǵaıtý jaǵyna qaraı pysyqtaýǵa tapsyrma berdik», dedi B.Saǵyntaev.
Qazaqstan Premer-Mınıstri Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń ishindegi kedergilerdi joıý jumystaryna erekshe mán berý kerektigin basa aıtty. Bul úshin saýda-sattyqty ári qaraı damytý úshin Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń ishki naryǵynda kedergisiz ortany qurý boıynsha jumystardy jalǵastyrý qajettigin alǵa tartty. Búginde saýda-sattyq barysynda kezdesetin 60-tan astam tosqaýyl tizimi taraptarmen aıqyndalǵan. Osy oraıda olardy joıý boıynsha jol kartalaryn daıarlaý turǵysynda jumystar júrip jatqany aıtyldy. Atalǵan jol kartalaryn úkimetaralyq keńestiń kelesi otyrysynda qarastyrý kerektigin jetkizdi.
Budan ózge, qazaqstandyq tarap kótergen máselelerdiń ishinde ortaq qarjy naryǵyn qalyptastyrý tujyrymdamasynyń jobasyn talqylaý, keme qatynasy týraly, sondaı-aq, eńbek resýrstarynyń ortaq naryǵyn qurý máseleleri boldy. Oǵan qosa, ónerkásip salalaryn odan ári damytý, agroónerkásip kesheni jáne ǵylymı ázirlemelerdi kommersııalaý salalaryn odan ári damytý máseleleri qaraldy. Sondaı-aq, eksporttaýshynyń EýrAzEQ-qa múshe memleketterdiń qaısysyna jatatynyna qaramastan, teńiz porttaryna shyǵýǵa teń quqyqty qamtamasyz etý qajettigi týraly usynys jasaldy.
Otyrys qorytyndysynda birqatar kópjaqty qujattarǵa qol qoıyldy. Onyń ishinde «2016 jyly EýrAzEQ-qa múshe memleketterdiń bıýdjetteriniń arasynda kedendik ákelim bajdarynyń somasyn esepteý jáne bólý týraly», «EýrAzEQ ortaq elektr energetıkalyq naryǵy aıasynda ortalyqtandyrylǵan saýdany uıymdastyrý úshin saýda alańdaryn paıdalanýdyń jáne EýrAzEQ ortaq elektr energetıkalyq naryǵyn qalyptastyrý boıynsha is-sharalardy qarjylandyrýdyń keıbir máseleleri týraly», «Eýrazııalyq úkimetaralyq keńestiń kezekti otyrysyn ótkizý ýaqyty jáne orny týraly» Úkimetaralyq keńestiń ókimderi bar.
Qatysýshylar EÚAK-tiń kezekti otyrysyn bıyl qazanda Armenııanyń astanasy Erevanda ótkizý týraly ortaq sheshim qabyldady.
Dınara BITIK,
«Egemen Qazaqstan»
