Qazaqstan • 15 Tamyz, 2017

«Dúnıeniń quly bolma!»

980 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Erterekte áke-sheshemiz qula­ǵymyzǵa «Paıda oılama, ar oıla» degen sózdi únemi quıyp otyrýshy edi. Oǵan kezinde jastyqpen mán bermeppiz. Eseıe kele osy bir oıly aqyl sózdiń mánin uq­qandaı boldyq qoı.

«Dúnıeniń quly bolma!»

Tóle bı babamyzdyń atyn­daǵy kóshede turatyn bizdiń Sultanbaı atty kórshimiz bar. Seksenniń seńgirinen asqan qarııany aýyl-aımaǵy syılap, qurmet tutady. Bálkim, jastaıynan kóp qıyndyq kórip óskendikten de bolar, atamyz balalary men nemerelerine únemi aqyl-keńesin aıtyp, eńbekti súıýge, qolynan kelse adamdarǵa jaqsylyq jasap, úlkendi syı­laýǵa baýlyp otyrady. 
Taıaýda sol Sultekeń bizge oı salarlyq myna bir jaıdy aıtyp berdi.

Qart adam, onyń ústine tósek tartyp jatqan aýrý kempiri bolǵasyn, ol kisi kópshilik oryn­ǵa onsha shyǵa bermeıdi. Birde ortalyqta bir jumysy bolyp, úıinen shyqpaı ma. Kósheniń basynda jeke jeńil kóligimen bos ketip bara jatqan kórshisin kórip, «ala ketseıshi» dep qolyn kóteredi. Degenmen, kórshi bala muny kórse de kórmegen bolyp, janynan toqtamaı zý etip óte shyǵady. Kúnde kórip júrgen kórshisi, onyń ber jaǵynda kóligi bos ketip bara jatyr, ala ketse qaıtedi eken dep bul kisi renjip-aq qalady. «Jaraıdy, bir jaqqa asyǵyp bara jatqan shyǵar. Toqtap, jaǵdaıyn aıtsa renjimes edim ǵoı. Biraq sol balanyń dúnıege birtaban jaqyn ekenin árkim-árkimnen estip qalamyn. Dúnıeni kim jek kórýshi edi? Bir mezgil úlkenderdi de syılap, kóńilin aýlap turǵanǵa ne jetsin», deıdi Sultekeń bizge.

Ýájdi sózge ne aıtarsyń?
Oılanyp qaldyq.
Shynynda, qaı-qaısymyzdyń basymyzdan kóp bolmasa da, anda-sanda kezdesip qalyp júrgen jaı eken-aý. Kópke topyraq shashýǵa bolmas. Alaıda keıbir jastarymyzdyń arasynda dúnıeqońyzdyq peıil tanytyp, úlkendi syılaýdy umytyp ketip jatatyn jaılardyń ara-tura bolsa da kezdesip qalatynyn nesine jasyraıyq.

Sońǵy kezderi maǵan adamdar arasynda meıirim, shapaǵat azaıyp bara jatqan sııaqty kórinedi de turady.
Bálkim, meniń bul pikirim durys emes te shyǵar. Qa­laı bolǵanda da, zamandy tur­mys bılegen myna kúıbeń tirshi­likte úlkendi syılap, qarııalarymyzdy qurmettep, tıyndy kóbirek oılaǵannan góri, aza­mattyq ardyń odan da qymbat, qundy ekendigin esten shyǵarmaı júrgenge ne jetsin, shirkin.

Bir mezgil paıda oılaǵa­nymyz da durys shyǵar. Alaı­da, dúnıeniń quly bolmaı, qazaqylyq qalpymyzdy saqtap, úlkenge izet, kishige jol kórsetip, ardy da oılaı bilsek, kánekı...

Káribaı ÁMZEULY,
zeınetker
Ońtústik Qazaqstan oblysy, 
Sozaq aýdany