«Alakól qysy-jazy kóz aldymyzda ǵoı. Biraq kólge bıylǵydaı kóp adam kelgenin kórgen emespiz. Buǵan kól jaǵalaýynyń retke keltirilip, kólge deıingi joldyń jóndelgeni áser etkeni anyq. Eń bastysy, qanshama aýyl turǵyny eki qolǵa bir kúrek taýyp, jumyspen qamtyldy».
Alakóldiń dál irgesindegi Qabanbaı aýylynyń turǵyny Álıaqyn Dáýletbaevtyń sózinen maqtanysh lebi esedi. Aıtsa aıtqandaı, Alakóldiń jaǵalaýy bıyl adam tanymastaı ózgergen eken. Aınadaı jarqyraǵan kóldiń jaǵasynda yǵy-jyǵy halyq. Quddy qus bazary sekildi. Demalýshylardyń barlyǵynyń kóńil kúıi kóterińki. Dáýlet Aǵybaev esimdi jigit aǵasy sonaý Tarazdan kelipti. «Alakólge osymen úshinshi márte kelip turmyn. Bıyl halyq tym kóp eken. Kóldiń jaǵalaýy da uzatylar qyzdaı qulpyryp, jaınap ketipti. Alakól degen Táńirdiń nazary aýǵan qut meken ǵoı. Bul – shyǵystyń ǵana emes, búkil eldiń maqtanyshy. Sondyqtan, mundaı jerdiń qamqorlyqqa alynyp, demalýshylarǵa tıisti jaǵdaı jasalyp jatqany qýantady», deıdi eki myń jyldan astam tarıhy bar shahardan kelgen demalýshy. «Biz Almatyda tursaq ta, Alakóldiń Shyǵys Qazaqstanǵa qaraıtyn jaǵalaýynda demalǵandy unatamyz. Sebebi, bul jerdiń sýy da, jeri de ózgeshe. Sońǵy jyldary mundaǵy demalys bazalary jóndelip, qalashyqtyń kelbeti ózgerdi. Jaǵajaıda da aıtarlyqtaı jóndeý, tazartý jumystary júrgizilgen eken. Endi káriz sýlaryn jaǵalaýda qaldyrmaı, ózge baǵyttarǵa áketetin júıe salynsa degen tilegim bar. Jalpy alǵanda, munda atqarylyp jatqan sharýalarǵa kóńilim tolady. Alakól jaǵalaýyna keler jyly taǵy da kelemiz dep úmittenemin», deıdi kólge Almatydan arnaıy kelgen demalýshylardyń biri Gúljan Nurǵalıeva.
Demalýshylar sany 400 myńnan asty
Jaqynda oblys ákimi Danıal Ahmetov Alakóldiń jaǵalaýymen, ondaǵy atqarylǵan jumystarmen arnaıy tanysý úshin Úrjar aýdanyna barǵanda, kól jaǵasyndaǵy demalýshylar aımaq basshysyn ystyq yqylaspen qarsy alyp, alǵystaryn jetkizdi. Keıbir demalýshylar tarapynan katerler men skýterlerge arnalǵan ońasha sý ýchaskesi bolsa, qutqarýshylar sany artsa, kólikter turaqtary kóbeıse degen sekildi usynystar aıtyldy. Bıyl Alakólde demalýshylar qatary jyldaǵydan bir jarym esege deıin artyp, 400 myńnan asypty. Maýsym sońyna deıin bul kórsetkish 600 myńǵa deıin jetýi múmkin. Adam sany ǵana emes, mundaǵy qyzmet kórsetý sapasynyń da áldeqaıda arta túskenin ańǵarǵandaı boldyq bul jolǵy saparymyzda. Burynǵy eski lashyqtar men vagondardyń ornyna kórkemdigi kóz tartar tamasha qonaqúıler jaıǵasypty. Ortalyq kósheniń biri kúrdeli jóndeýden ótip, jurt seıil-serýen quratyn orynǵa aınalypty. Oqys oqıǵalardyń aldyn alý maqsatynda sýda da, jaǵalaýda da qaýipsizdik sharalary kúsheıtilip, 80 beınebaqylaý kamerasy ornatylypty. Demalys bazalary qalashyǵyndaǵy qoǵamdyq tynyshtyqty 4 polısııa pýnkti táýlik boıy kúzetedi eken. Medısınalyq pýnkt te kúni-túni jumys istep tur. Alakólge munsha kóp adam keledi dep oılamaǵanyn aıtqan óńir basshysy jaǵalaýda demalýshylarmen emen-jarqyn áńgimelesip, kóldi damytýǵa qatysty josparlarymen bólisti. Bıyl kúrdeli jóndeý jumystary nátıjesinde jańa keıipke engen jaǵajaıdy taǵy 500 metrge uzartyp, bul jerge zamanaýı saýda pavılondaryn salý qajet. «Bul saý-da pavılondary memleket tarapynan bólingen qarjy esebinen turǵyzylyp, keıin kásipkerlerge jalǵa beriledi. Sonymen qatar, qalashyqta meıramhana bıznesin jandandyrǵan jón. Munda kez kelgen kelýshiniń qaltasy kóteretin dámhanalar bolýy tıis. Jaǵalaýdy jónge keltirý maqsatynda oblystyq bıýdjetten 550 mıllıon teńge, joldy jóndeýge 1,5 mıllıard teńge bóldik. Bul qarajatqa jańa avtoturaqtar salyp, feldsherlik pýnkt ashtyq. Jańa saıabaq pen avtovokzaldy paıdalanýǵa berdik. Degenmen, biz munymen toqtalyp qalmaımyz. Birer jylda Alakóldi shyǵystyń ǵana emes, búkil elimizdiń maqtanyshy bolatyn demalys ornyna aınaldyramyz», dedi oblys ákimi.
Kásipkerlerge 6-8 paıyzdyq nesıe beriledi
Turǵyndarmen kezdesýde aıtylǵan jaǵymdy jańalyq – kelesi jyldan bastap Alakólge kelýshilerge arnalǵan jolaýshylar poıyzynyń qatynaı bastaıtyndyǵy. Iаǵnı, 2018 jyldyń shomylý maýsymyna deıin óńirde О́skemen – Shar – Jalańashkól baǵytyndaǵy temir jol qatynasy paıda bolady. Sonymen qatar, Jalańashkól stansasynan Alakólge deıingi avtomobıl joly kúrdeli jóndeýden ótip, paıdalanýǵa beriledi. Aptasyna alty ret qatynaıtyn Astana – Úrjar, Almaty –Úrjar baǵyttaryndaǵy áýe reısterinde shyǵysqazaqstandyqtarǵa jeńildikter qarastyrylýy da múmkin.
Esterińizge sala keteıik, byltyr kúzde oblys ákimi Úrjar aýdanyna arnaıy kelip, Alakólge baılanysty jıyn ótkizip, sol jıynda kólge abattandyrý jumystaryn durys júrgizbeıtin, sanıtarlyq talaptardy durys saqtamaıtyn kásipkerlerdiń demalys bazasyn iske qosýǵa 2017 jyly ruqsat berilmeıtinin qadap turyp aıtqan-dy. Osy jolǵy saparynda da aımaq basshysy mundaǵy 150-ge jýyq demalys bazasynyń ıelerimen kezdesip, kól jaǵasyn odan ári damytý máselelerin talqylady. Jıynda baıandama jasaǵan Úrjar aýdanynyń ákimi Serik Zaınýldın búginde jaǵalaýdaǵy 147 demalys nysanynyń 113-i barlyq talapqa saı jumys istep turǵanyn, 10 nysanda anyqtalǵan zań buzýshylyqtar retke keltirilip jatqanyn, qalǵan 24 jer ıesi áli de bolsa kemshilikti joıýǵa asyqpaı otyrǵanyn atap ótti. О́ńir basshysy kemshilikti joıýǵa asyqpaıtyn kásipkerlerge budan bylaı keńshilik jasalmaıtynyn, kól jaǵalaýynda jumys isteýge ruqsat berilmeıtinin jetkizdi. «Bul – bir, ekinshi másele, zań buzýshylyqty qysqa merzimniń ishinde joıýǵa ýáde berip otyrǵan kásipkerlerge qatysty. Biz sizderge qalyptasqan qıyn jaǵdaıdan shyǵýdyń ońaı jolyn usynyp otyrmyz. Sizderge «Damý» qory arqyly segiz jylǵa deıingi mólsherlemesi 6-8 paıyzdyq nesıe beriletin bolady. Mundaı jeńildikterdi sizder eshbir bankten tappaısyzdar», dedi oblys ákimi.
Úrjar aýdanyna jumys sapary aıasynda Danıal Ahmetov Qabanbaı aýylyndaǵy 20 jyl boıy qańyrap turǵan burynǵy mádenıet úıiniń ǵımaratyn kórip, jergilikti turǵyndarǵa rýhanı ordany qalpyna keltirýge kómektesýge ýáde berdi.
Azamat QASYM,
«Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Úrjar aýdany
Sýretterdi túsirgen
Vladımır PETÝHOV
