Jazýshynyń zaıyby Márııam Nurlanqyzy jasy seksen jetige kelse de áli kúnge sergek, shıraq, baqýatty kúıde eken. Ol kisi kenje qyzy Gúljan men kúıeý balasy Erbolattyń qolynda, solardan týǵan kishkentaı jıen nemerelerine es bolyp, tirlik keship jatyr. Meniń bul úıge tap bolǵanym da sol Erbolattyń, Kúrshim aýdandyq mádenıet bólimin 18 jyl basqarǵan belgili óner ardageri Qabdolla Turarovtyń kenje ulynyń arqasy edi. Kúrshimge bir kelgeninde Erekeńniń: «Aǵa, Astana jaqqa jolyńyz tússe, soqpaı ketpeńiz!», – dep qatty tapsyrǵany bar-tyn. Sol tapsyrmanyń aıaǵy osyndaı qyzyqty da qadirmendi adamdarmen tanystyqqa ulasty. Erbolattyń jary Gúljan Zeıinqyzy belgili ǵalym, Bilim jáne ǵylym mınıstrligi janyndaǵy qadaǵalaý jáne attestasııalaý jónindegi komıtettiń bas sarapshysy, fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty. Al onyń anasy Márııam apamyzdyń áńgimesin tyńdaǵanda ýaqyttyń qalaı ótkenin baıqamaı qalǵanymyz da shyndyq. Qyzyqty hıkaıaǵa bar yntammen berilip otyrǵan meniń nazarymdy qabyrǵaǵa ilingen sýrettegi dańqty balýan Qajymuqannyń janynda turǵan eki adam aýdarǵan bolatyn.
− Bul meniń ákem Nurlan men onyń inisi Abdolla, − dep jymıdy Márııam apaı sýretke bir qarap qoıyp. – Ekeýi de Semeıdegi belgili kópester bolǵan. Muhtar Áýezovtiń «Abaı joly» epopeıasyndaǵy ataqty kıizshi Beıseke degen baı bar emes pe, sol meniń atam. Onyń balalary da ózine tartyp, kásipkerlikpen aınalysty.
1914 jyldyń jazynda ákem inisimen birge Reseıdiń Nıjnıı Novgorod qalasynda ótken aıtýly jármeńkege qatysady. Osy jármeńkege Shmıdt degen nemistiń balýany óz sırkimen kelip, neshe kún boıy óner kórsetip jatsa kerek. Úırenshikti qarsylastarynyń biri kelgenin estigen Qajymuqan da at arytyp jetipti bul tamashaǵa. Biraq, baı Shmıdt Qajekeńmen kúresýden qashqaqtap, qıyndaý shart qoıypty. О́zi sórege júz som (selkovyı) tastaǵan nemis Qajymuqannyń da osynsha aqsha tigýin talap etipti. Ol tusta bir jylqynyń quny úsh som eken. Otyz úsh jylqynyń quny Qajekeńniń qaltasynda qaıdan bolsyn, ashýlanǵan balýan arenaǵa júgirip shyǵyp:
− Áı, halaıyq! Maǵan júz som tigip, mynaýmen kúrestiretin bir musylman bar ma, aralaryńda, joq álde jigerimiz qum bolyp, qala beremiz be?! – dep aıǵaı salypty.
Sol kezde zalda otyrǵan aǵaıyndy eki jigit qatar shyǵyp, Qajekeńniń qolyna eki júz som aqsha ustatqan eken. Osydan keıin aıbar bitip, kúreske arqasy qozyp shyqqan Qajymuqan nemisti áp-sátte alyp uryp, júldeni qanjyǵasyna baılaıdy. El taraı bastaǵanda sol kúres kıimimen júgirip shyǵyp, ózine qoldaý kórsetken eki baýyryn taýyp alǵan balýan olarǵa shynaıy rızashylyǵyn bildirip, ol ýaqytta árkimniń qoly jete bermeıtin fotosýretke túsýge shaqyrǵan eken.
Keıinnen balýan aǵalary Semeıge ádeıilep kelip, Beıseke baıdyń balalaryna arnaıy qonaq bolyp júripti. Sóıtip, aǵaıyndy kásipkerlerdiń arqasynda halqymyzdyń maqtanyshyna aınalǵan dańqty balýan óz ónerin jat jurttyń aldynda taǵy bir márte kórsetý múmkindigine ıe bolǵan eken.
Hasen ZÁKÁRIIа
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Kúrshim aýdany
