Shapaǵaty mol sharalar

 Astana qalasynda 162 aýqymdy is-shara qaras­tyrylǵan. Sonyń 30-dan astamy qazirdiń ózinde oıdaǵydaı oryndalyp otyr. Is-sharalar tórt baǵyt – «Atameken», «Rýhanı qazyna», «Tárbıe jáne bilim», «Aqparattar tolqyny» boıynsha toptastyrylyp, josparly jumys júrgizilýde.

Astana halqy kúnnen-kúnge kóbeıip keledi. Jas otbasylar kóp. Jaryq dúnıe esigin ashqan  búldirshinderdiń sany da jyl ótken saıyn artyp kele jatqany baıqalady. Olar­dyń ata-analary úshin eń basty máseleniń biri – bala­baqsha. Sábılerin mektep jasy­na deıingi memlekettik mekemelerge orna­lastyryp, ózderi alańsyz jumys istep, turmystaryn jaqsartýdy oılaıdy. «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynda osy ózekti máselege erekshe mán berildi. Sátin salsa, memleket-jeke­menshik áriptestigi aıasyn­­da Astanada taǵy eki bala­ba­q­sha paıdalanylýǵa berile­tin kún alys emes. Bul «Qaz­atom­ónerkásip» jáne «Qazaq­telekom» aksıonerlik qoǵam­darynyń qoldaýymen júzege asyrylmaq.

Elordada áleýmettik ak­sııa­lar keń kólemde júrgi­zilip otyr. Ásirese, taby­sy az otbasylardy tegin azyq-túlik­pen qamtamasyz etýge jekelegen kásipker­lerden basqa iri saýda oryndary da tartyla bastady. Atap aıt­qan­da, «Bahýs-Astana» JShS, «5 mınýt» saýda jelisi, «Mıras-Astana» seriktestigi, «Sha­pa­ǵat» bazary jáne basqa da ir­ge­li mekemelerdiń úlesi úlken.

Az qamtamasyz etilgen otbasylar men balalar úı­lerine, jetim-jesirler men ata-ana­nyń qamqorlyǵynsyz qalǵan jetkinshekterge qazirgi ýaqytta qandaı kómek bolsa da aýadaı qajet. Kúndelikti azyq-túligi, kıim-keshegi men tur­mys­tyq zattary – bári kerek. Olarǵa qol ushyn sozyp, kómektesýge daıyn tura­tyn qaıyrymdy jandar az emes. Áleýmettik aksııa aıasyn­da Astanadaǵy iri saýda oryn­darynda turmysy tómen adam­dar men jetim balalarǵa kómek kórsetý úshin arnaıy kon­teı­nerler ornatyla basta­dy. Azyq-túlik, kıim-keshek, turmystyq zattar osy konteı­nerlerde jınalyp, tıisti adam­darǵa úlestiriledi. Bul da elor­dadaǵy shapaǵaty mol shara.

Astanadaǵy ardagerler úshin arnaıy ortalyqtar ashy­lyp, qarııalardyń jıi-jıi bas qosyp, shúıirkelesýine, dene shynyqtyrýmen jáne basqa da paıdaly istermen aına­lysýyna múmkindikter ja­sal­­ǵan. Jasy kelgen adam­dardyń úı-ja­ıyn jınas­tyryp, tazalaýǵa, otyn-sýyn daıyndap, aýlalaryn retke keltirýge sha­ma-sharqy jete bermeıdi. Birazy jeke úılerde turatyndyqtan, kúl-qoqys shyǵarý, tal-terekterdi kútip baptaý, aryq-atyzdardy tazalaý, qorshaýlardy retke keltirý sekildi jumystardyń bárine jasy kelgen adamnyń úlgere almaýy ábden múmkin. Osyny eskergen Astanadaǵy jastar uıymdarynyń múshe­leri ardagerlerdiń úı-jaılary men aýlalaryn tazalaýǵa belsene qatysyp otyr.  

Jyldan-jylǵa qanat jaıyp, jańa turǵyn úıler men ǵımarattar qatary ar­typ otyrǵandyqtan, elor­­­da­­nyń qorshaǵan orta­sy men ekologııasyna baıla­nys­­ty alańdaýshylyq bildire bas­ta­ǵandar bar. Bul – elor­danyń erteńin oılaý degen sóz. О́ıtkeni, Astana – jas qala, bola­shaqtyń qalasy. Sondyq­tan taza aýasy men sýy, qorsha­ǵan ortasy keleshek urpaqqa búlinbeı jetkeni jón. 

Memleket basshysy N.Nazarbaev «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasynda «Týǵan jerge, onyń mádenıeti men salt-dástúrlerine aıryq­sha iń­kár­­likpen atsalysý – shy­na­ıy patrıotızmniń mańyzdy kórinisteriniń biri» degen bolatyn. Astana ákimdigi elor­dany kórkeıtý maqsatynda qala men aınalasyndaǵy aýmaq­ty kózdiń qarashyǵyndaı saqtaý jáne kógaldandyrý baǵytyndaǵy jumystardy júrgizýde. Máselen, Elbasy Astana men Kókshetaý arasyn ný ormanǵa aınaldyrý ne­giz­gi maqsat ekenin aıtqan bola­tyn. Astanalyqtar bul jobaǵa «Týǵan meken» ekolo­gııa­­lyq aksııasy arqyly bel­sendi úles qosýǵa nıetti. Qazir­diń ózinde osy aksııanyń sheń­berin­de turaqty túrde is-shara­lar uıym­dastyrý qolǵa alyndy. Oǵan uıytqy uıym – Astana avto­klýbtarynyń alıansy. Osy alıans­tyń 300-ge jýyq múshesi otbasymen birge aksııanyń bel­sendileri atandy. Olar sen­bilikter uıym­das­tyrýmen ǵana shekte­lip qalmaıdy, sonymen bir­ge aýmaqty kógaldan­dyrý men kórkeıtýge de atsalysa bas­­tady. Qazirdiń ózinde olar­dyń uıymdastyrýymen 3 dema­lys shatyry, 5 aqparattyq ban­ner ornatylyp, Vıacheslav sý qoımasyna 9 myń shabaq jiberildi. Keleshekte de qor­shaǵan ortany qorǵaý, taza ustaý maqsatynda birshama ju­mysty jalǵastyrýdy jos­­­par­­lap otyr. Sonyń bári oıdaǵy­daı júzege assa, Astana­nyń ekologııasyn jaqsartýǵa qosylǵan súbeli úles bolmaq.

Astanada dúnıege kelgen nárestelerge de «Rýhanı jań­ǵyrýdyń» shapaǵaty tıip otyr. Qalaı deısiz ǵoı? Elor­dad­a shyr etip dúnıe esigin ash­qan árbir sábıge arnap tal shybyq otyrǵyzylyp, onyń syzba-kartasy sábıdiń áke-sheshe­sine beriledi. Olar týǵan-týys­qan, jaqyndarymen bir­ge talshybyqty kútip, bap­taý­dy moıyndaryna ala­dy. Bul náresteniń týǵan kúni­ne ar­nalǵan jaqsy syılyq bolý­men birge týǵan mekendi kór­k­eıtýge qosylǵan úles. Ádet­te kóp jaǵdaıda jasyl-jelek­ke kútim jetkilikti bol­ma­ǵan­­dyq­tan, qýrap qalatyny jasy­­ryn emes. Al ata-ana bala­synyń týǵan kúnine oraı otyr­ǵyzylǵan talshybyqty sol­dyr­maı, jaqsy ósip-jaı­qalýy­na bas-kóz bolady.

Astanadaǵy shapaǵaty mol sharalar­dyń bir legi osyndaı.