Jersindirý jumystary úsh jyl ishinde iske asyrylatyn bolady. Osy kúzde alǵashqy 15 bas qulan kóshirilmek. Atalǵan jumystar Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıtetiniń qulandardy jersindirý jobasy aıasynda iske asyrylmaq.
2016 jylyǵy esep boıynsha, Qazaqstanda 3700-ge jýyq qulan bar, onyń ishinde 3250 bas qulan «Altyn-Emel» tabıǵı parkinde. Shekteýli park aýmaǵynyń qulan úıirine tarlyq keltirýi jem-shóp qorynyń azaıýyna, túrli ınfeksııalyq aýrýlardyń taralýyna ákep soqtyrýy múmkin. Osyny esepke ala otyryp, Qazaqstandaǵy dala ekojúıesin qalpyna keltirý ári jańa qulan úıirin qurý maqsatynda qulandar jańa mekenge kóshirilmek. «Altyn dala» rezervatyndaǵy Torǵaı jáne Ýly Jylanshyq ózenderi men biregeı kólder júıesi, onyń ishinde óńirdegi eń iri bulaqtyq ornıtologııalyq aýmaq – Saryqopa kóliniń tushy sýly júıesi qulandardy jersindirýge qaı jaǵynan da qolaıly bolyp otyr.
Bastapqyda janýarlar bıoalýantúrlilikti saqtaý qaýymdastyǵynyń reıntrodýksııa ortalyǵy aýmaǵyna jiberiletin bolady. Arnaıy mamandanǵan veterınarlar men zoologtar qulandardy baqylaýǵa alady. Qazirgi ýaqytta bıoalýantúrlilikti saqtaý qaýymdastyǵynyń mamany Nıýrnberg zoobaǵynda arnaıy oqý-tájirıbeden ótýde. Atalǵan jobaǵa Nıýrnberg zoobaǵynyń Segre qory qarjylaı demeý kórsetip otyr.
Kózkórgenderdiń aıtýynsha, jıyrmasynshy ǵasyrdyń alǵashqy jartysyna deıin qulan Qazaqstannyń jazyq dalasynda úıir-úıirimen toptanyp júrgen. Qysta Kaspıı teńizinen shyǵysqa Ile oıpatyn mekendese, jazda Qaraǵandy Aqtóbe, Qostanaı oblystarynyń jerin jaılaǵan. Dámdi eti jáne juqa da, jeńil terisi úshin qulandardy esepsiz aýlaýdan olardyń sany kúrt tómendedi.
Elimizde qulandy jersindirý jumysy 1953 jyldan bastaldy. Qulannyń sany dúnıejúzinde jyldan-jylǵa azaıýyna baılanysty qorǵaýǵa alynyp, Halyqaralyq tabıǵat qorǵaý odaǵynyń jáne Qazaqstannyń «Qyzyl kitabyna» engizilgen.
Aıa О́MIRTAI,
«Egemen Qazaqstan»
