Bedeldi jıynǵa álemniń 70-ten astam elinen 240-qa jýyq delegat jınaldy. Elordasyna jetekshi eksporttyq-kredıttik agenttikterdiń, eksımbankterdiń, halyqaralyq qarjy ınstıtýttarynyń, jahandyq saqtandyrý korporasııalarynyń basshylary keldi.
Forýmnyń ashylýynda Premer-mınıstr Oljas Bektenov eldiń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn arttyrý máselesi halyqaralyq saýda, kólik-logıstıka jáne eksporttyq áleýetti damytý úderisterimen tyǵyz baılanysty ekenin aıtty. Onyń aıtýynsha, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen elde saıası ári ekonomıkalyq jańǵyrýdyń keshendi baǵdarlamasy júzege júıeli asyp jatyr.
«Memleket basshysy iskerlik ahýaldy jaqsartýǵa únemi erekshe kóńil bólip keledi. Búginde elimiz Ortalyq Azııa aımaǵyndaǵy iri ekonomıka retinde óziniń ulttyq ekonomıkasyn qurylymdyq transformasııalaýdy jalǵastyryp otyr. Tikeleı sheteldik ınvestısııalar 14,4%-ǵa ósip, 20,5 mlrd dollardy qurady, al negizgi kapıtalǵa ınvestısııalar 13%-ǵa artyp, 43,5 mlrd dollar rekordtyq kórsetkishke jetti. Elimizdiń syrtqy saýda aınalymy ótken jyly 144 mlrd dollarǵa deıin ósti. Qazaqstandyq ónimdi jetkizý geografııasy men nomenklatýrasy keńeıip keledi. Búginde bizdiń taýarlar álemniń 127 eline eksporttalady, belsendi ónim túrleriniń tizimi 4 myńǵa jaqyndady», dedi Oljas Bektenov.
Qazaqstan 2030 jylǵa deıin shıkizattyq emes eksport kólemin 52 mlrd dollarǵa jetkizýdi kózdep otyr. Osy baǵytta halyqaralyq erkin saýda keńistigin keńeıtý jumysy jalǵasyp jatyr. Vetnam, Serbııa elderimen jasalǵan kelisimder qataryna Birikken Arab Ámirlikteri, Mońǵolııa men Indonezııa qosyldy.
Forýmda Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytynyń strategııalyq mańyzyna da erekshe nazar aýdaryldy. Sarapshylardyń pikirinshe, bul baǵyt Eýropa men Azııa arasyndaǵy jańa ekonomıkalyq dálizderdiń negizgi býynyna aınalyp keledi. Infraqurylymdyq jobalardyń júzege asýy óńirlik saýda kólemin ulǵaıtyp qana qoımaı, halyqtyń ál-aýqatyn arttyrýǵa da yqpal etedi.
Memleket sheteldik sapaly adamı kapıtal tartýǵa da basymdyq berip otyr. Prezıdent tapsyrmasymen kóshi-qon saıasaty jańartylyp, ınvestorlar men joǵary bilikti mamandarǵa arnalǵan «Altyn vıza» rejimi engizilip otyr. Qazaqstannyń sheteldegi saýda ókilderi men eksporttyq-kredıttik agenttik keńseleri halyqaralyq naryqtaǵy kásipkerlerge jedel qoldaý kórsetýge baǵyttalǵan.
«Báıterek» ulttyq ınvestısııalyq holdıngi» AQ basqarma tóraǵasy Rýstam Qaraǵoıshın Úkimetpen birlesip 2032 jylǵa deıin jalpy quny 170 mlrd dollarǵa jýyq perspektıvaly jobalar pýly jasaqtalǵanyn aıtty. Onyń pikirinshe, mundaı iri strategııany júzege asyrýda Bern odaǵy músheleriniń saqtandyrý jáne birlesken qarjylandyrý quraldary aıryqsha mańyzǵa ıe.
Bern odaǵynyń prezıdenti Iýıchıro Akıta Astananyń kóktemgi sessııany qabyldaýy kezdeısoq sheshim emes ekenin jetkizdi. Ol Qazaqstannyń tarıhı turǵydan Shyǵys pen Batysty jalǵaǵan mańyzdy torap ekenin atap ótti.
«Uly Jibek joly dáýirinen beri Qazaqstan álemdik saýda, ınvestısııalar men ıdeıalardyń strategııalyq torabynda ornalasqan memleket retinde tanylyp keledi. Búginde bul mártebe jahandyq qarjy aǵyndarynyń túbegeıli transformasııasy jaǵdaıynda erekshe mańyzǵa ıe bolyp otyr», dedi Iýıchıro Akıta.
Forýmnyń salmaǵy jahandyq kórsetkishterden de ańǵarylady. Bern odaǵyna múshe uıymdardyń saqtandyrý qorǵanysynyń jıyntyq kólemi jyl saıyn shamamen 3,7 trln AQSh dollaryna jetedi. Bul álemdik transshekaralyq saýda aınalymynyń shamamen 13 paıyzyna teń.
Plenarlyq otyrystar aıasynda jahandyq ekonomıkadaǵy ózgerister, Ortalyq Azııadaǵy ınvestısııalyq damý strategııasy, qarjylandyrý men ınnovasııa máseleleri talqylandy. «Crossroads» atty negizgi taqyryp tóńireginde qarjy sektoryn sıfrlandyrý, jasandy ıntellektini engizý, táýekelderdi baǵalaý júıesin jetildirý, uzaqmerzimdi eksporttyq qarjylandyrý máseleleri sóz boldy.
Qazaqstannyń eksporttyq-kredıttik agenttigi basqarmasynyń tóraǵasy Allen Chaıjúnisov agenttik shıkizattyq emes eksportty qoldaý baǵytynda jańa tásilderdi engizip jatqanyn aıtty. Onyń ishinde ESG qaǵıdattaryn anderraıtıng júıesine engizý máselesi de bar.
Forým aıasynda Qazaqstannyń eksporttyq-kredıttik agenttigi men Türk Exim, Saudi EXIM, BAEZ, ASHRA sekildi halyqaralyq qarjy ınstıtýttary arasynda strategııalyq kelisimderge qol qoıyldy. Bul qujattar eksporttyq táýekelderdi qaıta saqtandyrý, ınvestısııalyq jobalardy birlesip qarjylandyrý, qazaqstandyq ónimdi Taıaý Shyǵys pen Eýropa naryqtaryna ilgeriletýge baǵyttalǵan.
Sarapshylar mundaı kelisimder otandyq eksporttaýshylardyń múmkindigin keńeıtip, syrtqy saýda operasııalarynyń turaqtylyǵyn kúsheıtedi dep esepteıdi.
Buǵan qosa Qazaqstannyń eksporttyq-kredıttik agenttigi Bern odaǵynyń Qysqamerzimdi saqtandyrý komıtetiniń quramyna kirýge úmitker atandy. Bul Qazaqstannyń halyqaralyq qarjy júıesindegi yqpaly artyp kele jatqanyn kórsetedi.
Forým jumysy salalyq komıtetter men Praga klýbynyń otyrystarymen jalǵasady. Al kelesi Bern odaǵy otyrysyn Tokıo qalasy qabyldaıtyny resmı jarııalandy.
