Toıǵa deıingi áńgime:
– Erkejan baýyryń taban astynda úılenemin dep qıǵylyqty salyp jatyr.
– Oý, qaıta qýanbaısyz ba?!. Uzaǵynan bolsyn qýanyshyńyz.
– Qarsy emespiz ǵoı úılengenine. Biraq bir shetinen qarajattyń joqtyǵy qınap, ekinshi jaǵynan toı ótkizetin meıramhana tabýdyń ózi qııamet eken ǵoı Astanada. Osyny aqyldasaıyn dep keldim ózińmen.
– Astanada attap bassań meıramhana emes pe? Sony da sóz etip...
– Sol qaptaǵan meıramhanalaryńnyń kóbi tamyz aıynyń senbi kúnderinde bos bolmaı turǵan joq pa?
Iá, aǵamyzdyń sóziniń jany bar. Tamyz – toı-dýman aıy. Jurttyń kóbi jadyraǵan jaz aılarynda toı jasaǵandy jón kóredi. Sol sebepti erte bastan qamdanatyny anyq. Tipti meıramhananyń tólemin aldyn-ala júz paıyz tólep qoıýǵa da keıbir ata-ana peıildi. О́ıtkeni qýanyshtaryn jaqsy meıramhanada dúrkiretip ótkizgendi qosh kóredi emes pe? Bul kez kelgen otbasyna tán jaǵdaı.
Ne kerek, aǵamyz tabanynan taýsylyp júrip toı ótkizetin meıramhanany da tapty-aý. Nesıe alyp, 250 adamǵa ár oryn úshin orta eseppen 10 myń teńgeden 2,5 mıllıon teńgesin aldyn ala tólep te tastady. Onymen de tynysh tapqan joq, syrǵa salý men qudalyqqa, betasharǵa kerek-jaraqtaryn izdep, Almaty bardy, Bishkek bardy. Oǵan biraz shashyldy. Alǵashqy úlken toıy bolǵan soń aıanyp qalǵan joq, tapqan-taıanǵanynyń barlyǵyn osy qyzyq-qýanyshy úshin tókti.
Toıdan keıingi áńgime:
– «Toıdyń bolǵanynan boladysy qyzyq» degen ras eken-aý. Alty aı boıy alashapqyn bolyp, uıqy-kúlki kórmeı daıyndalǵan toıymyz áp-sátte, tórt-bes saǵattyń ishinde óte shyqty ǵoı.
– Iá, kúni buryn tııanaqty ázirlengendikten bolar, toı jaqsy ótti.
– Balalardyń baqyty úshin jasap jatyrmyz ǵoı bárin.
Toı óter-ótpes aǵamyz taǵy da bir habarlasyp, jastardy bólek shyǵarmaq bolyp jatqanyn aıtty. О́zderiniń qalaýy osy bolsa, eshkim qarsy kele qoımas. «Ekeýi birdeı jumys isteıdi, tapqan tabystary jaldyq páter men kúnkórisine jetetin shyǵar. Biz de qarap qalmaspyz, kómektesemiz ǵoı», dedi aǵamyz. «E-e, jón eken» dedik.
Úsh aıdan keıingi áńgime:
– Toı ústinde aıtylǵan aq tilekterdiń bári ádire qaldy ǵoı... Aı saıyn bala-shaǵanyń aýzynan jyryp tóleıtin 120 myń teńge nesıe de qaltamyzdy qaǵyp barady.
– Ne boldy, aǵasy?
– Ana Erkejan men kelin ajyrasamyz dep jatyr.
– Nege? Sebep?
– Minezderimiz jaraspaıdy, kishkentaıymyz bolmaı turǵanda ajyrasqanymyz durys dep sheshipti.
– ?!.
Sońǵy ýaqytta jas otbasylardyń úılenbeı jatyp ajyrasýy jıilep bara jatqandaı. Ásirese qalalyq jas juptar nekesiniń buzylýy kóp. Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń málimetine qaraǵanda, 2017 jyldyń qańtar aıy men tamyzy aralyǵynda respýblıka boıynsha 76 myńǵa jýyq jup shańyraq kótergen. Nekege turý boıynsha Ońtústik Qazaqstan oblysy alda. Bul óńirde osy jyldyń qańtar-tamyz aralyǵynda 11279 jas shańyraq tirkelse, onan keıingi kórsetkish Almaty qalasy men oblysyna jáne Astana qalasyna tıesili.
Al qarastyryp otyrǵan aralyqta 31 500 otbasy ajyrasqan. Bul kóp, árıne. Ajyrasqandardyń kóbi Ońtústik Qazaqstan, Aqmola oblystarynda. Tipti toılary óter-ótpes, qýanyshtary basylar-basylmas ýaqytta jas jubaılardyń nekesi buzylýy oılandyrmaı qoımaıdy. Sonda ajyrasýlardyń kóp bolýynyń túptórkini nede? Otbasylyq ómirge daıyn bolmaǵany ma? Álde, birin-biri tolyq tanı bilmegeni me? Joq álde basqadaı sebep-saldary bar ma? Kóbiniń aıtatyny: «Minezimiz úılespedi,sáıkes kelmedi». Sonda olar otbasyn qurar aldynda bir-birin «barynsha zerttep» alýǵa bolmas pa edi? Ábden tanyp-bilip bolǵan soń ǵana shańyraq kóterýge bel baılasa qaıter edi?
«Úılený ońaı, úı bolý qıyn» deıdi atam qazaq. О́mirden alynǵan qaǵıda. Biraq qazir úılený de ońaı emes. Jastar úshin túk emes shyǵar, biraq ata-ana úshin óte qıyn. Basqasyn aıtpaǵanda, toı jasaımyn dep kóptegen ata-ana qaryzǵa belshesinen batady. Al jastar «Aǵattyq jiberdik-aý» dep qysylýdy da bilmeıdi, esesine áke-sheshesiniń aǵaıynǵa qaraýǵa beti bolmaı, uıattan órtenip, qordalanǵan bereshekterin qaıtarý .úshin kúndiz-túni bel jazbaı jumys jasaýyna týra keledi. Balalarynyń kórsetken «rahaty» osyndaı.
Oılanǵandaryńyz jón, jas jubaılar! Otbasylyq ómirge júrdim-bardym, selsoq qaraýǵa áste bolmaıdy. Otan otbasydan quralady. Sony umytpaıyq.
Ǵalym OMARHAN,
«Egemen Qazaqstan»
