Buǵan deıin «Abylaı han áýleti» (2013), «Baraq sultan áýleti» (2013), «Ábilmámbet han áýleti» (2015), «Dosaly sultan Bulqaıyruly» (2015), «Sámeke han áýleti» (2017) zertteý eńbek-monografııalarymen tanymal ǵalymnyń jańa kitabynda qazaq qoǵamyndaǵy sultandar ınstıtýtynyń qalyptasýy, ydyraýy jáne kúıreý kezeńderine sholý jasalǵan. «Sultan», «tóre» sózderiniń etımologııasynan bastap qazaq bıleýshileri áýletiniń geraldıkalyq belgileri, bala tárbıesi, tabys kózderi, negizgi ustanymdary sekildi kóptegen máseleler qamtylǵan zertteýdiń tanymdyq máni óte zor. Bul eńbek ǵalymnyń sońǵy on jyldan asa ýaqyt boıǵy izdenisiniń nátıjesi.
«Ult tarıhynda sultandar-tóreler áýletiniń orny bar ekendigi eshqandaı kúmán týdyrmasa kerek. Qazaq handyǵyn qalyptastyrý, sol negizde qazaq ultynyń uıýy isiniń júrgeni, osy prosesterdiń basy-qasynda tóreler áýletiniń júrgendigi dáleldeýge muqtaj emes aqıqat. Basqasha aıtqanda, sultandar áýleti qandaı qurmetke de laıyq. Arman Qııat daıarlaǵan zertteý sondaı qurmettiń kórinisi», deıdi osy eńbekke pikir jazǵan professor Mámbet Qoıgeldıev.
Atalmysh eńbekke UǴA akademıgi Hangeldi Ábjanov «Kitaptyń qurylymynan-aq zertteýshiniń taqyrypqa úlken daıarlyqpen kelgenin baıqaýǵa bolady. Munda sultandar ınstıtýtynyń paıda bolǵanynan kúıregenge deıingi taǵdyry, statıstıkalyq kelbeti, aýmaqtyq ornalasýy, saıası mıssııasy, etnografııalyq bolmys-bitimi, pedagogıkalyq ustanymdary, t.b. máseleler taldanǵan. Ǵylymı nátıjeleriniń qoldanbalyq mańyzy zor» degen baǵa beripti.
Qazbek QUTTYMURATULY,
«Egemen Qazaqstan»
ORAL
