Qazaqstan-Qyrǵyzstan yntymaqtastyǵy jańa beleske kóteriledi

Elbasy Nursultan Nazarbaev Qyrǵyzstan basshysynyń osy sapary eki eldiń dostyǵy men bolashaǵyna paıdaly bolatynyna senim bildirdi. Sondaı-aq Qazaqstanǵa resmı saparmen kelýge shaqyrýyn qabyl alǵany úshin S.Jeenbekovke rı­za­shylyq bildirip, Qyrǵyzstan Pre­­zıdentiniń alǵashqy sapary eki el arasynda ornyqqan dıp­lo­­matııalyq qarym-qatynas­tyń 25 jyldyǵymen tuspa-tus kelip otyrǵanyn atap ótti. Qazaq­stan men Qyrǵyzstan qarym-qatynastarynyń tarıhı turǵydan dostyq sıpaty bar ekenine de ekpin berdi.

«Qazaqstan men Qyrǵyzstan – baýyrlas ári odaqtas memleketter. Bizdiń aramyzdaǵy barlyq salada syndarly jáne senimdi dıalog ornaǵan», dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Odan ári Elbasy Qyrǵyzstan Prezıdentimen buǵan deıin bir ret kezdeskenin, Mınskide ót­ken Ujymdyq qaýipsizdik sharty uıy­my Ujymdyq qaýipsizdik keńesi­niń me­reıtoılyq sessııasy aıasyn­daǵy sol kezdesýde birqatar máse­lelerdiń sheshimi tabylǵanyn sóz etti.

«Bıylǵy kezdesýimiz eki el arasyndaǵy dıplomatııalyq qa­rym-qatynastyń ornaýyna 25 jyl tolýymen tuspa-tus kelip otyr. Qazaqstan men Qyrǵyzstan – ejel­den kele jatqan dos, baýyr­las, kórshi memleket. Eki el­diń ara­synda máńgilik dostyq já­ne stra­tegııalyq áriptestik deı­tin negizgi eki shart bar. Bú­gin­gi kez­desý dıplomatııalyq qa­rym-qa­ty­nastyń jańa paraǵy bo­la­ty­nyna senimdimin», dedi N.Nazarbaev.

Sondaı-aq Elbasy 25 jyl­dyń ishinde eki eldiń táýelsizdigi ny­ǵaıyp, qarym-qatynasy keńeıe tústi. Osy ýaqyt aralyǵynda 150 qu­jatqa qol qoıylǵan, deı kelip, qazaqtar men qyrǵyz­dar sheshe almaıtyn túıin joq ekenin erekshe atap ótti.

«Eki eldiń arasyndaǵy taýar aınalymy ótken jyly 13 paıyzǵa ósti. Qazaqstan – Qyrǵyzstannyń basty áriptesteriniń biri jáne ınvestorlardyń qatarynda. Qyrǵyz ekonomıkasyna osy ýaqyt aralyǵynda 650 mıllıon dollardan astam ınvestısııa quıdyq. Birlesken júzdegen ká­sip­oryndarymyz bar. Qazirgi tańda biz Eýrazııalyq ekono­mı­kalyq odaq aıasynda áriptestik ornat­tyq», dedi N.Nazarbaev.

Memleket basshysy qonaq­tardyń nazaryn kún tártibinde turǵan negizgi máselege aýdaryp, Mınskidegi kezdesýden keıin Qazaqstan Úkimetiniń tıimdi jumys istegenine, sonyń nátıjesinde mańyzdy máseleler sheshimin tapqanyna toqtaldy. Sondaı-aq Qyrǵyzstan Prezıdentin abyroıly qyzmetke saılanýymen taǵy bir márte quttyqtap, jumysyna sáttilik tiledi.

S.Jeen­bekov Astanaǵa resmı saparmen kelýge shaqyrǵany jáne ót­ken saılaýdaǵy jeńisimen quttyq­ta­ǵany úshin Elba­syna alǵysyn bildirdi. Onyń aı­týyn­sha, ushaqtan túskennen bastap qyrǵyz tarapy ystyq yqylas pen meımandostyqty sezin­gen.

«Qurmetti, Nursultan Ábish­uly! Meniń Qazaqstanǵa birin­shi saparym qos mereıtoı – dıp­lo­matııalyq qarym-qatynastardyń 25 jyldyǵy men Máńgilik dostyq týraly shartqa qol qoıylýynyń 20 jyldyǵy qarsańynda ótýde. Bizdiń tarıhymyz da, tilimiz de, dinimiz ben mádenıetimiz de bir. Men Prezıdent bolyp saılana sala siz habarlasyp quttyqtap, tilek bildirdińiz. Qazaqstanǵa shaqyryp, máselelerdi sheshýge talpynysyńyzǵa rahmet aıtamyn. Biz – ishken sýymyz da, jerimiz de, jolymyz da, bazarymyz ben mazarymyz da bir, baýyrlas elmiz», dedi S.Jeenbekov.

Budan keıin Qyrǵyzstan basshysy kezdesýdiń eki elge beretin múmkindigi mol ekenine toqtalyp, Elbasynyń aıtqan sózderin joǵary baǵalaıtynyn jetkizdi.

«Sizben shaǵyn quramdaǵy áńgime barysynda talaı nár­seniń basyn ashtyq. Kóp máse­leni týǵan baýyrlar sekildi tal­­qy­­ladyq. Qyrǵyzstan tarapy dos­­ty­ǵymyzdy, baýyr­las­tyǵymyzdy nyǵaıtý úshin bar kúsh-jigerin salady», dedi S.Jeenbekov.

Ekijaqty kezdesýden soń Memleket basshylary jýrnalısterge arnalǵan baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Birinshi kezekte sóz alǵan Elbasy N.Nazar­baev kez­­desýdiń keıbir tustary tóńi­reginde áńgime qozǵady.

«Búginde qazaq-qyrǵyz ara­syn­daǵy tarıhı ári myzǵymas dos­tyq baılanys saqtalyp qoı­maı, odan ári nyǵaıa túsedi. Eki el arasyndaǵy tyǵyz ynty­maq­tastyq, tatý kórshilik qarym-qatynastyń berik irgetasy bolyp qala bermek. Bizdiń tarıhymyz da, tilimiz de, mádenıetimiz de uqsas. Ata-babalarymyzdyń tatý­lyǵy jarasqany jyrǵa qosy­lyp, yntymaqty el bolǵany tarıh­tan belgili», dedi Elbasy.

N.Nazarbaev eki el úkimetteri qol qoıǵan «Jol kartasy» keli­simi tóńireginde áńgime qozǵady.

«Biz Eýrazııalyq eko­no­mı­kalyq odaq aıasynda áriptes­tik ornattyq. Qazaqstan men Qyr­ǵyz­stan arasynda sheshilmeıtin qıyn másele bolǵan emes. Bul joly da ortaq kelisimge keldik. Kelissózder barysynda kún tárti­binde turǵan ekonomıkalyq máseleni talqyladyq. Qyrǵyz­stan Prezıdentimen alǵash ret Mınskide kezdeskennen beri kóp ýaqyt ótken joq. Biraq, osy qys­qa merzimde kedendik, kóliktik, fıtosanıtarlyq, salyqtyq baqylaýdaǵy ózara áriptestik máseleleri jóninde kóptegen jumys atqaryldy. Qazirgi tańda jaǵdaı turaqtaldy. Qazaqstan tarapynyń áreketi Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aıasyndaǵy kelisimge saı júrgizildi», dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Memleket basshysynyń aıtýynsha, búginde shekaradaǵy jaǵdaı turaqtalǵan. Burynǵydaı uzyn-sonar kólik keptelisi joq. Elbasy «Jol kartasynyń» qysqa merzimdi jedel sharalardan ǵana emes, belgili merzimdi qajet ete­tin júıelik jumysty talap ete­ti­nin jetkizdi.

«Shaǵyn quramda ótken jeke kezdesýde atalǵan qujattyń búkil tarmaqtaryn laıyqty deńgeı­de oryndaý tapsyryldy. Eki­jaq­ty saýda-sattyqqa erekshe toqtaldyq. Bıylǵy jyldyń 8 aıynda taýar aınalymynyń 13 paıyzǵa óskenine qaramastan, qolda bar múmkinshiliktiń bárin qarastyrý qajet. Ol úshin, bizdegi saýda-sat­tyq aıasyn keńeıtýdi qolǵa alý kerek. Bizdiń basty maqsatymyz – 2020 jyly eki el arasyndaǵy taýar aınalymynyń kólemin 1 mıl­lıard dollarǵa jetkizý», dedi Elbasy.

Prezıdent Qazaqstannyń qyr­ǵyz ekonomıkasyndaǵy ne­gizgi ınvestor ekenin basa aı­ta otyryp, elde sheteldik ın­ves­­tor­larǵa qolaıly jaǵdaılar jasaýdyń ma­ńyzdylyǵyn sóz etti.

«Biz ınvestısııalyq yn­ty­maqtastyqty jaqsartý jáne saýda-ekonomıkalyq qarym-qatynasty jandandyrý maq­satymen Qa­zaq­stan men Qyrǵyz­stan­nyń Iskerlik keńesin qurý múmkin­digin talqyladyq. Mundaı alań sharýashylyq júrgizýshi sýbek­tileri arasyndaǵy tikeleı baı­lanysty nyǵaıtýǵa múmkindik berip, iskerlik seriktestikti kú­sheı­tedi. Kásiporyndar arasyn­daǵy daýly sátterdi retteýge oń septigin tıgizedi», dedi Elbasy.

Budan bólek, N.Nazarbaev sıfr­ly tehnologııa almasý, sý-ener­getıkalyq yntymaqtastyq, Aral teńizin qutqarý halyqaralyq qorynyń jumysyn jandandyrý máseleleri qozǵalǵanyn aıtty. Sony­men qatar shaǵyn já­ne keńeıtilgen quramdaǵy kelis­sózder barysynda óńirlik, ja­handyq kún tártibindegi ózekti máseleler, mádenı-gýmanıtarlyq saladaǵy yntymaqtastyqty odan ári jandandyrý qajettigi sóz bolǵanyn jetkizdi.

«Ortalyq Azııadaǵy trans­she­karalyq ózenderdegi sý resýrstary óńirdegi barlyq elder úshin ortaq bolyp sanalatyny taǵy da maquldandy. Bizdiń qarym-qatynasymyzǵa keleshekte kedergi keltirýi múmkin, aıtylmaı qalǵan máseleler qalǵan joq», dedi N.Nazarbaev.

Sapar aıasynda ekijaqty ynty­maq­tastyqty jańa sapaly deń­geıge kóterýge jáne mem­lekettik she­karanyń halyq­aralyq-quqyq­tyq resimdelýin aıaq­taýǵa baǵyt­­talǵan birqatar mańyzdy qujat­tarǵa qol qoıyldy. Atap aıtar bolsaq, Qazaqstan Respýblıkasy Pre­zı­denti men Qyrǵyz Res­pýb­lı­ka­sy Prezıdentiniń birlesken má­lim­demesi, memlekettik shekarany belgileý týraly shart jáne memlekettik shekara rejimi týraly kelisim jasaldy. Elbasy N.Nazarbaev atalǵan qu­jattardyń mańyzdylyǵyn atap ótti.

«Búgin qazaq-qyrǵyz yn­ty­maq­tastyǵyn odan ári nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan mańyzdy ekijaqty qujattarǵa qol qoıyldy. Bul máseleni qolǵa alǵan Sooronbaı Sháripulyna rızashylyǵymdy bil­diremin. Atalǵan qujattar biz­diń shekaramyzdaǵy mem­le­ketaralyq quqyqty rásimdeýdi aıaqtaıdy», dedi Elbasy.

О́z kezeginde S.Jeenbekov Qazaqstan Prezıdenti N.Nazar­baev­qa alǵys bildirip, Qyr­­­­ǵyz Res­pýblıkasyna resmı sa­par­­­men kelýge shaqyryp, eki eldiń jo­ǵarǵy memleketaralyq keńe­si­niń kezekti otyrysyn ótki­zý jos­par­lanatynyn aıtty. So­ny­men qatar S.Jeenbekov Qazaq­stan Pre­­zıdentin 2018 jyl­ǵy qyr­kúıekte Ystyqkól jaǵa­laýyn­da ótetin úshinshi Dúnıejú­zilik kósh­pendiler oıynynyń ashylý saltanatyna shaqyrdy.

«Qazaqstan Qyrǵyzstannyń negizgi saýda seriktesteriniń biri bolyp sanalady. Osyǵan oraı, biz ekijaqty ekonomıkalyq ynty­maq­tastyq, sondaı-aq shekara, kólik, fıtosanıtarııa, vete­rı­narlyq baqylaý, ke­den jáne sa­lyq ákim­shiligi sala­syn­daǵy óza­ra is-qımyl máse­le­leri jónindegi jol kartasynyń is­ke asyrylýyna zor mán bere­miz», dedi Qyrǵyzstan Prezı­denti.

Sonymen birge S.Jeenbekov Qazaqstannyń BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi bolyp saılanýymen quttyqtap, bul mańyzdy halyqaralyq or­ganǵa aldaǵy ýaqytta tóraǵalyq etýimizge oraı tabys tiledi.

Jýrnalıster aldynda sóz sóılegen taraptar ótken kelis­sózderdiń qorytyndylaryna qa­naǵattanatynyn aıtyp, bul sapar elderimiz arasyndaǵy jan-jaqty ózara is-qımyl úshin jańa jol ashatynyna senim bildiristi.

Abaı ASANKELDIULY,
«Egemen Qazaqstan»