Nurlan Orazalın: «Táýelsizdik dáýiri» – bir dáýirdiń úni

Shyn mánindegi mem­le­ket­t­i­ligimizdi be­kitken dáýir, bul – Táýelsizdik dáýiri. Táýel­sizdiktiń qalaı kelgeni, almaǵaıyp alasapyrannyń arasynda júrip, tusaýynyń qalaı kesilgeni búgingi kóziqaraqty adam úshin kóp dáleldi kerek ete bermeıtin daýsyz-talassyz shyndyq. Sol dáýirdiń basty qaharmany da, osy dáýirdiń aýyr júgin ıyǵyna salyp kótergen nar tulǵasy da, tarıhı taǵdyrly kezeńnen halqymyzdy aman-esen alyp shyǵyp, el egemendigin qamtamasyz etken de Elbasymyz Nursultan Nazarbaev. Sondyqtan búgin artta qalǵanymen, aýyr júktiń taby áli kúnge deıin arqasynda qalǵan sol kezeń týraly qalaı tolǵasa da, aıtýǵa tolyq moraldyq haqy bar bir adam bolsa, ol bizdiń Prezıdentimiz. Dáýir týraly tolǵaqty sózdi, tııanaqty tujyrymdy aıtý tek dáýirdiń júgin ıyǵyna salyp kótergen tulǵalarǵa ǵana jarasady. Qazaq elin álemdik keńistikke alyp shyqqan dáýirlik tulǵa – Táýelsizdiktiń avtory de­gen sóz. Táýelsizdik týyn tikken bas qaharman retinde búkil jaýap­kershilikti moınyna alyp, syn saǵatynda senim artqan jur­tyn alǵa qaraı jeteleı otyryp, tyǵyryqtan jol izdegen jyl­dardaǵy túıindi, tolǵamdy oıyn el ıgiligine aınaldyryp otyrǵan ki­tapta Nursultan Ábishuly jeri­ne jetkizip aıtqan. Bul kitapty saıası sarapshylardyń ózi «el táýelsizdiginiń ensıklopedııasy», dep baǵalap jatyr. Beker emes.

Alǵashqy táýelsizdiktiń dámi qandaı edi, halyq qalaı qabyldady, qıyndyq qalaı eńserildi, kimdermen qandaı tarıhı baılanys ornatty, memleket qalaı qalyptasty – kóptiń kóz aldynda ótip jatqan býyrqanysqa toly oqıǵalar kitap betterinen aına-qatesiz tizbegin taýypty. Sol sebepti bolar, Prezıdentimiz baspa betin jańa kórip otyrǵan kitabynyń alǵashqy betterin eleń-alań ýaqytta ózine tireý bolǵan, arqa súıegen halqyna rahmet aıtýdan bastapty. Kishipeıildilikpen aıtylǵan jyly sóz ishińniń eń qaltarys-qarańǵy buryshyna da jaryǵyn túsiredi.

26 jyl ishindegi respýb­lıka­nyń jańa tarıhy týraly baıandalatyn kitap pýblısıs­tıka janrynda jazylǵa­nymen, Prezıdent jańa tarıhty, el bolashaǵyn óz kózqa­rasymen kórkem paıymdaıdy. Búgingi urpaqty, ásirese meniń jasymdaǵy býyndy sol kezeńdegi ár oqıǵa, ár sát jańǵyrtyp otyrady. Al 26 jastaǵy jigitter men qyzdar úshin kınolentadan ótip jatqan ǵajaıyp ertegi elesi sekildi qabyldanýy múmkin. Biraq Qazaqstan halqy úlken tarıhı synaqtan ótti. Urpaq osyny bilýi kerek. Egemendikke qol jetkizgen alǵashqy jyldardaǵy ár erekshe oqıǵany eskerýi, jetistik syryn sezinýi mańyzdy. Kitap búgingi urpaqqa arnalyp jazylyp otyr. Táýelsizdigimizdi damytatyn, ony ári qaraı óristetetin, memlekettilik sıpatymyzdy bederleı túsetin keıingi býyn balalardyń qolyna berilgen rýhanı kúshti qural. Sondyqtan Prezıdentimizdiń bul eńbeginiń rýhanı keńistigimizdegi orny alabóten erekshe qundylyq retinde qabyldanyp jatýy zańdy. «Táýelsizdik dáýiri» – bir dáýirdiń úni, kúretamyrynda búlkildep soǵyp jatqan derbestik dáýiriniń tynysy. Bizdiń ulttyq memleketimizdiń bolmysyn aıǵaqtaıtyn, shyn maǵynasyndaǵy tarıhty ta­nýǵa kómektesetin jáne bola­shaq urpaqqa sony qamtamasyz etýge jumyldyratyn irgeli eńbek ekeni aqıqat. Rýhanı aınalymǵa endire otyryp, kitaptyń nasıhaty arqyly tarıhty baǵalaý, otansúıgishtik pen ultjandylyq uǵymyn keńeıte túsý kózdelgeni durys. Kitaptyń sońynda «Uly ta­rıh uly bolashaqty týdyrady» degen sóılemder bar. Uly bola­shaqtyń taǵdyry ultyn súıetin jastarǵa baılaýly, al jas­tarymyzdyń jeńis pen jetistikti kózdegen táýelsizdiktiń keshegi, búgingi tarıhynan taǵylym alǵany durys dep oılaımyn.

Nurlan ORAZALIN,
aqyn-dramatýrg, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy