Jýyrda oblystyq ákimdikte Investısııalar jáne damý mınıstrligi Avtomobıl joldary komıtetiniń tóraǵasy Mereke Pishenbaev pen oblys ákiminiń birinshi orynbasary Ulan Jazylbek joldarmen almasý týraly qujatqa qol qoıypty.
О́tken jyldary respýblıkalyq mańyzy bar «Lenın kenti – Aqsý – Úlken Aqjar – Kýrchatov», «Ýlıanovskıı – Kerneı – Baıanaýyl – Qalqaman» joldaryn qardyń kúrt erýi kezinde sý basqany belgili. О́ńirdegi «Aqsý – Degeleń» temir jolynyń 199 shaqyrymyndaǵy ýchaskeni sý shaıyp ketý saldarynan poıyz qozǵalysy da toqtaǵan-dy. Kýrchatov qalasy osy Degeleń stansasyna taıaý jerde. Qurylysy 2008 jyly bastalyp 2011 jyly aıaqtalýǵa tıis bolǵan, jyl saıyn qyrýar qarajat bólinetin Lenın kenti – Aqsý – Úlken Aqjar – Kýrchatov aralyǵyndaǵy respýblıkalyq jol áli jóndelýde. «QazAvtojol» AQ-tyń jergilikti fılıalynyń bizge bergen málimetterinde 2017 jyly ortasha jóndeý boıynsha óńirde quny 3251,1 mıllıon teńgege jalpy qashyqtyǵy 168,5 shaqyrym 12 avtojol ýchaskesi jóndeledi dep kórsetilgen. Sonyń ishinde Lenın – Aqsý – Kóktóbe – Aqjar – Kýrchatov joly boıynsha quny 345,3 mıllıon teńgege bıyl jalpy qashyqtyǵy 12,2 shaqyrym 2 ýchaske jóndelipti. Onyń merdigeri – «AZA» JShS. Jospar boıynsha bul aralyq bıyl qazan aıynda paıdalanýǵa berilýi kerek-ti.
Ekinshisi, qarapaıym halyqty ábden sharshatqan Qalqaman – Baıanaýyl – Úmitker – Ýlıanovskıı baǵytyndaǵy respýblıkalyq jol da jyl saıyn jóndeledi. Kóktem kelse tasqyn sý basady, qazir oı-shuńqyrǵa toly. Jergilikti bólimshe «merdiger bıyl quny 912,8 mıllıon teńgege 34,3 shaqyrym 5 ýchaskeni resaıklırovanıe ádisimen jóndeıdi» degen. Alaıda «QazAvtojoldyń» jergilikti ókili M.Darabaev Pavlodar – Baıanaýyl baǵytyndaǵy joldy jóndeýge jaýapty merdiger kompanııa «Anıs» JShS memleketten alǵan qarjysynan qaǵylǵaly tur. Tıisti jumystardy kesteden keshiktirgen kompanııaǵa 5 mıllıon teńge aıyppul salynǵan. Endi memlekettik konkýrs negizinde jeńip alǵan úsh lottyń biri keri qaıtarylmaq», deıdi. Iаǵnı merdiger kompanııa 13 mıllıon teńgeni bıýdjetke qaıtarýy qajet. Seriktestik basshylyǵy jumysqa qurylys materıaldary jetispedi dese, «QazAvtojol» ókilderi kompanııa jumysqa salǵyrt qaraıtynyn aıtýda.
Aqyry, óńirdegi respýblıkalyq mańyzdaǵy joldardy jóndeýge keletin merdiger kompanııalarmen «QazAvtojol» AQ-tyń jergilikti bólimsheleri arasyndaǵy osyndaı túsinispeýshilik aldaǵy ýaqytta da qaıtalana berýi múmkin ekenin eskergen oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasy oblys joldaryn saqtap, kútip ustaý úshin endi aýdandaǵy kásipkerler de qoldaý kórsetse dep otyr. Iаǵnı qajetti tehnıkamen qamtylǵan kásipkerler de endi memlekettik konkýrsqa qatysa alady.
Endi «joldardy nege aıyrbastaıdy» degen máseleniń mánisine keleıik. Baıanaýyl aýdanynyń ákimi Orazgeldi Qaıyrgeldınovtiń habarlaýynsha, 2018-2019 jyldary Qalqaman kentinen aýdan ortalyǵyna deıingi jol tolyq kúrdeli jóndeýden ótedi. Bul maqsatqa respýblıkalyq bıýdjetten 6,1 mlrd teńge qarjy jumsalady deıdi. Jol qurylysyna baılanysty jobalaý-smetalyq qujattama ázirlenipti. Bári de jaqsy-aq. Al Lenınnen bastalyp Kýrchatovqa áli jete qoımaǵan Lenın kenti – Aqsý – Úlken Aqjar – Kýrchatov joly da 2007 jyldary oblystyq mańyzy bar sanatynan alynyp, respýblıkalyq mańyzdy jol qataryna jatqyzylǵan-dy. Sodan beri jol qurylysynyń jumys barysy áli aýdan ortalyǵy Kóktóbe mańaıynda júr.
Qazir Kýrchatovqa qaraı Aqsý qalasy, Maı aýdanynyń aýyldary arqyly ótetin «Aqsý–Degeleń» temir joly bar. Semeıge, О́skemenge baratyn joldar jańarýda. Al Kýrchatovqa deıin kóktemde sý astynda qalmaıtyn respýblıkalyq dárejedegi jol salý úshin de qanshama qarajat, úlken jumys kúshi, qanshama tehnıka kerektigi belgili.
– Sońǵy 10 jyl ishinde oblystyq menshikten respýblıkalyq menshikke qabyldanǵan joldyń alǵashqysy «Lenın kenti – Úlken Aqjar – Kýrchatov» tas joly. Oblystyq kommýnaldyq menshikte bolǵanda bul joldyń jaǵdaıy óte nashar. Sońǵy 5-7 jyldyń ishinde biz bul jolǵa kúrdeli jóndeý jumystaryn júrgizdik, deıdi Mereke Pishenbaev.
Eger kúrdeli jóndeý jumystary bólingen qyrýar qarajatqa saı ýaqytymen jasalǵanda, 2011 jyldan bergi 7 jylda «Lenın kenti – Aqsý – Kóktóbe – Aqjar – Kýrchatov» aralyǵyndaǵy almasýǵa túsken 234 shaqyrym joldy der kezinde paıdalanýǵa berýge bolar edi. Oblystyq menshikte bolǵanda jaǵdaıy nashar edi dep barlyq joldy respýblıkalyq sanatqa bere berýge bolmas. Oblys ózi qadaǵalaıtyn joldardy nazarǵa alýǵa tıis. Qyrýar qarajat bólinetin respýblıkalyq mańyzdaǵy joldardyń búgingi jaǵdaıynyń ońyp turmaǵany taǵy málim. Endi kelip respýblıkalyq jol jasaımyz degenge halyq sene qoısa ıgi.
Aıyrbasqa túsken taǵy bir respýblıkalyq dárejedegi jol Qashyr jáne Jelezınka aýdandaryn oblys ortalyǵymen jáne Reseıdiń Novosibir oblysymen baılanystyrady.
– Qashyr men Mıhaılovka arqyly Reseıge aparatyn tas joldy oblystyq menshikke berý óńirdiń jol jelisin ári qaraı damytady. Buryn bul jol arqyly Novosibir oblysyna baratyn bolsa, qazir bul baǵytta kólik qatynasy sonshalyqty tyǵyz emes, – deıdi oblys ákimi Bolat Baqaýov.
Biraq, Novosibir oblysynyń aýmaǵyndaǵy turǵyndar men Pavlodar oblysynyń halqyn, aǵaıyn-týystardy, stýdentterdi, basqa da jolaýshylardy kúndelikti tasıtyn avtobýstar eki el arasyna osy jolmen júredi. Novosibir jaqtyń joly jaqsy. Bizdiń joldyń ábden tozyp bitkeni kórinip tur. Sondyqtan qandaı mańyzdaǵy jol bolsyn, jolaýshylar qaýipsizdigi úshin jóndelýi asa qajet. Bul másele aıtylǵaly da talaı jyl ótti.
Bizdińshe, oblystyq joldardyń ıesi oblys, aýdan bolýy qajet. Qazir aýdandarǵa barǵanda «Joldy nege jóndemeısizder?» degen suraqqa ákimdiktegiler «Bul jol bizdiki emes» dep jaýap beredi. Jaýapkershilik joq. Respýblıkalyq jol bólikterin jergilikti jerdegiler bóliske salyp, «sen salarda men salar» dep júrgende osylaı baqylaýsyz qala beredi.
Oblystaǵy respýblıkalyq mańyzy bar avtomobıl joldarynyń jalpy uzyndyǵy 1 510 shaqyrym bolsa, oblystyq jáne aýdandyq avtomobıl joldary 4148,3 shaqyrymdy quraıdy. Oblystyq jol basqarmasynyń málimetinshe, ótken jyly jergilikti mańyzy bar avtomobıl joldaryn jóndeý jáne kútip ustaý jumystaryna 3366,016 mıllıon teńge, sonyń ishinde respýblıkalyq bıýdjetten – 149,6 mıllıon teńge, oblystyq bıýdjetten 3216,416 mıllıon teńge bólinipti.
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan»
Pavlodar oblysy
