Saılaýdyń nátıjesi shyǵyp, táýelsizdikti jaqtaýshy úsh partııa jıyntyq esepte 135-oryndyq zań shyǵarýshy organnyń 70 ornyn jeńip aldy.
Saılaýǵa Katalonııanyń azattyǵyn qoldaıtyn partııalarmen qatar, avtonomııa retinde Ispanııa quramynda qalýda jaqtaıtyn partııalar da qatysty.
Bir qyzyǵy, saılaý nátıjesi azattyqty ańsaýshylarǵa qýanysh ákelgenimen, Ispanııa quramynda qalýdy durys dep sanaıtyn «Azamattar» partııasy ózgelerden oq boıy ozyp, 37 mandatqa qol jetkizgen. Alaıda, Madrıdtiń ókinishine qaraı, bul – bar bolǵany parlamenttegi mandattardyń 27 paıyzy ǵana. Jeke-dara sheshim qabyldap, basym partııa bolýy úshin eń kemi 68 mandat qajet.
Kelisimge kelip, koalısııa qura alǵan jaǵdaıda, táýelsizdikti jaqtaýshy úsh partııa parlamenttegi basym kúshke ıe bola alady. «Bárimiz birge Katalonııa úshin» 34 oryn, «Katalonııanyń solshyl respýblıkalyqtary» 32 oryn jáne «Halyq birliginiń kandıdatýrasy» 4 oryn jeńip, birlese 70 depýtattyq mandatty ıgermek.
Saılaýdy kezekten tys ótkizýge ne túrtki boldy?
Sońǵy bes jyl boıy Katalonııada bólinýshilik ıdeıasy beleń alyp, táýelsizdik qozǵalystary kúsheıdi. Bıylǵy maýsymda Ispanııa quramynan shyǵýǵa degen talpynys eselenip, referendým ótkizý jaıly urandar tastaldy. Madrıdtiń qarsylyǵyna qaramastan, Katalonııa úkimeti 1 qazan kúni «Katalonııanyń táýelsiz respýblıka bolýyn qalaısyz ba?» degen suraqpen referendým ótkizdi. Ispanııa úkimeti avtonomııalyq aımaqqa polısııa qyzmetkerlerinen turatyn arnaıy jasaq jiberip, referendýmnyń ótýine meılinshe tosqaýyl qoıýǵa tyrysty. Ortalyqtan kelgen polıseıler saılaý ýchaskelerine joldy bógep, jergilikti turǵyndarǵa kúsh qoldandy. Nátıjesinde, saılaýshylardyń bar-joǵy 43 paıyzy daýys berse, onyń 90 paıyzy táýelsizdikke «ıá» dep jaýap berdi. Shıelenis kúsheıip, Ispanııa bıligi katalonııa úkimetin separatızm úshin aıyptasa, avtonomııalyq aımaq basshysy referendým nátıjesi oǵan Katalonııany táýelsiz el retinde jarııalaýǵa múmkindik beretinin, alaıda bul isti keıinge qaldyratynyn jetkizdi. Talas-tartystyń sońy Katalonııa Parlamentiniń 70 te 10 araqatynasymen táýelsizdik úshin daýys berýimen aıaqtaldy. Ispanııa premer-mınıstri Marıano Rahoı, aldyn ala eskertkendeı, el konstıtýsııasynyń 155-babyna súıenip, avtonomııalyq aımaqty basqarýdy óz qolyna aldy da, Katalonııanyń sol kezdegi basshylaryn zańsyz referendým ótkizgeni úshin túrmege otyrǵyzbaq boldy. Katalonııa prezıdenti Karles Pýchdemon qamaýdan qashyp, Belgııany panalasa, onyń vıse-prezıdenti Orıol Jýnkeras Ispanııa túrmesine tústi.
Ispanııa úkimeti Katalonııa parlamentin taratyp, kezekten tys jańa saılaý taǵaıyndady. Katalonııanyń burynǵy prezıdenti, «Bárimiz birge Katalonııa úshin» partııasynyń kóshbasshysy úgit-nasıhat jumystaryn Belgııadan júrgizdi. Saılaý nátıje belgili bolǵanda, ol «Katalonııa Respýblıkasy jeńdi, Ispanııa úkimeti jeńildi» dep málimdedi.
Osylaısha, Katalonııanyń táýelsizdik alý máselesi 1 qazanǵa deıingi statýs-kýoǵa qaıta oraldy. Endigi kezekte, kóp nárse táýelsizdikti jaqtaýshy úsh partııanyń kelisimge kele alýyna táýeldi bolmaq. Partııalar ózara aqyldasyp, bir sheshimge kelse, taǵy da azattyqty jaqtaıtyn aımaq basshysyn saılaı alady. Belgııada júrgen Karles Pýchdemonnyń aldynda dıllemalyq suraq tur: Elge kelip bılikti qaıta qolǵa ala ma? Álde Ispanııa úkimetiniń qamaýynan qorqyp, Brıýsselde qala bere me? Bárin ýaqyt kórsetedi.
Darhan О́MIRBEK,
«Egemen Qazaqstan»
