Qaıyrmadaǵy:
«Qyzdarda da qyzdar bar,
Jarylmaǵan qaýyzdaı,
Jigitte de jigit bar,
Tonnyń ishki baýyndaı»,
deıtin shýmaǵy:
«Qyzdarda da qyzdar bar,
Jarylmaǵan qaýyndaı,
Jigitte de jigit bar, Bazar tonnyń (keıde, qamqa tonnyń) baýyndaı» delinip aıtylyp júr.
Bul jerde qaıyrmanyń birinshi tarmaǵy qazaqtyń qyzǵa baılanysty aıtatyn «on ekide bir gúli ashylmaǵan» deıtin sózin eske túsirip turǵan joq pa?! Jarylmaǵan qaýyzdaı qyz dep osy negizde aıtyp otyr. Ony endi ári qaraı taldap jatpaıyq. Al jigittiń jigitine baılanysty arnaıy aıtýǵa bazar tonnyń nemese qamqa tonnyń baýynyń qandaı keremeti bar? Aıta almaımyz. Endeshe, mátindegi tonnyń ishki baýy týraly aıtalyq.
Qatal tabıǵatta mal baǵyp at ústinde júrgen qazaqtyń tonynyń ishki baýynyń rahatyn kórmegeni kemde-kem shyǵar.Tonnyń ishki baýy – tonnyń ishinen, qoltyqtyń astynan súıem, ıá, qarys tómen taǵylatyn baý. Qaryn tustan sál joǵary baılanyp tondy arqaǵa jabystyryp turady. Ony basqasha da taǵýǵa bolady. Tonnyń ishki baýy baılanǵannan keıin jelbegeı salyp ta júre berýge bolady. Qazirgi kúnde de jedel járdem jáne ózge de osyndaı qyzmetterdegi kıimderdiń barlyǵy ishki baýmen baılanady. Al, «qamqa tonnyń baýyndaı» delinip aıtylyp ketýiniń bir sebebin «ishki baý kóbinese qamqa tonǵa taǵylady» delinetin derektermen ushtastyrýǵa bolatyn shyǵar. Endi máni týraly aıtalyq.
Istegen ıgi isi kózden góri, kóńilge kóbirek bilinip turatyn jigitter bolady. Syrt kózge kóbirek dos sekildi kórinip, janyńa jylý qajet sátte jaqyndamaı joǵalatyn jaltaqtyqtan aýlaq, ishki tileýlestigi orasan. Jasaǵan qyzmeti de arzan ataq nemese baqaı esep úshin emes, qaıyrymyn Qudaıdan kútken izgi tilekti, úlken júrekti erler olar. Mine, JANYŃA О́TE JAQYN, naǵyz (tánińe de óte jaqyn turatyn) tonnyń ishki baýyndaı dostyqta bolatyn jigit dep osylardy aıtsa bolady. Bul – ánniń mátini bolyp bizge jetken naǵyz jigittiń syny, dostyqtyń sıpaty bolatyn.
Ularbek NURǴALYMULY,
«Egemen Qazaqstan»
Ánshi Álııa Ábikenovanyń oryndaýynda «Gúl-gúl jaına» áni
