Shynynda da, mundaı dertke ushyraǵan jetkinshekterdiń sany jetip artylady eken. Bul jaǵdaı kórshiles Reseı men Qytaı elinde de beleń alyp turǵan kórinedi. Mamandar bul ekologııalyq jaǵdaıdyń áserinen týyndaıtyn kesel degen jalpylama ja-
ýaptan ári asa almaǵan. Sondyqtan atalǵan másele áli de tolyqqandy zertteýdi qajet etetin sekildi. «Mıkrotııa jáne atrezııa» dertine shaldyqqan balalardyń ata-analarymen baılanysqa shyǵýdyń reti keldi. Perzentiniń taǵdyryna alańdaǵan ata-analar qaýymy Whatsapp áleýmettik jelisinde arnaıy top ashyp, tipti osy ortaq problemanyń sheshimin tabý maqsatynda ótken jyly arnaıy qoǵamdyq birlestik qurǵan. Báriniń tilegi bir – perzentiniń saýyǵyp qatarǵa qosylýy. Almaty qalasynyń turǵyny Arnýra Bármenınovanyń qyzy úsh jasar Ińkár týa bitti osy dertke shaldyqqan. Ińkárdiń bir qulaǵy jartylaı estimeıdi. «Qyzymnyń taǵdyryna qatty alańdaımyn. Ota jasatýǵa qorqamyn. О́ıtkeni osyǵan deıin daýa izdep ota jasatqan talaı naýqas balanyń dertine dert qosylyp, jaǵdaıy burynǵydan da keri ketti. Dárigerler tolyqtaı aıyǵyp ketýine kepildik bere almaımyz degendi aıtady. Sondyqtan táýekelge bel baılaı almaımyn», deıdi ol. Basqa da ata-analarmen sóıleskenimizde Arnýranyń qorqynyshy oryndy ma dep qaldyq. Máselen, astanalyq Saıana Smaǵulova Almatyǵa arnaıy kelip, jalǵyz perzenti alty jasar Táttimge osy otany jasatqanyn jáne otadan keıin balanyń densaýlyǵyna aıtarlyqtaı zııan kelgenin alǵa tartady.
– Týmysynan qyzymnyń bir qulaǵynyń tesigi de, qalqany da bolmady. Daýa izdep barmaǵan jerim joq. Surastyra kele, bilikti dáriger dep estigen soń Almatyǵa keldik. 2016 jyldyń shilde aıynda oǵan kanaloplastıkalyq ota jasalyp, sılıkondy ımplant qoıyldy. Ota aldynda dárigerler júz paıyz estip ketedi, eshqandaı qorqynysh joq dep sendirgen bolatyn. Otadan keıin segiz aı boıy tańyp júrdik. Nátıje bolmady, jıi qanap tesigi biteldi. Ota jasar aldynda qulaǵynyń estý múmkindigi ekinshi deńgeıdegi qyzym tórtinshi deńgeıge bir-aq túsip, oń jaq qulaǵy múldem estimeı qaldy. Keıinnen qaıta ota jasap, ımplantty alyp tastaýǵa týra keldi. Bul jalǵyz bizdiń basymyzdaǵy jaǵdaı emes. Dál osyndaı jaıttar «mıkrotııa jáne atrezııamen» naýqastanǵan balasy bar qanshama ata-anany alańdatyp otyr. Kópshiliginiń dárigerlerge degen senimi azaıǵan. Tyǵyryqtan shyǵýdyń jolyn izdep arnaıy ruqsatpen «mıkrotııa jáne atrezııa» qoǵamdyq qoryn qurdyq. Talaı basqosýlar ótkizip, osy saýaldarymyzdy tıisti vedomstvo ókilderine de joldadyq. Byltyr Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń ókilderi arnaıy komıssııa quryp, bul jaǵdaıdy baqylaýda ustaımyz degen bolatyn. Odan beri pálendeı ózgeris boldy dep aıta almaımyn, – deıdi Saıana Smaǵulova.
Densaýlyq saqtaý mınıstrligi bergen aqparat boıynsha, ótken jyly bıýdjet qarajaty esebinen AQSh-taǵy Global hearing, California Ear Institute mekemesine ekijaqty mıkrotııa jáne atrezııa dıagnozymen, ýaqtyly áleýmettik beıimdeý maqsatynda 1 pasıent emdelýge jiberildi. Sonymen qatar sheberlik sabaǵy sheńberinde «Aqsaı» respýblıkalyq klınıkalyq bazasynda sheteldik maman Hasan Dıab 2 naýqasqa, «Ana men bala ulttyq ǵylymı ortalyǵy» «University Medical Center» korporatıvtik qory fılıalynyń bazasynda úndistandyq tájirıbeli maman Ashesh Bhýmkar 8 balaǵa operasııa jasady.
Otandyq dárigerler tarapynan jasalǵan otalardyń barlyǵy birdeı sátsiz aıaqtaldy dep aıtýǵa taǵy bolmas. Dertinen qulan taza aıyǵyp ketpese de jaǵdaıy birshama túzelgen jetkinshekter de joq emes. Degenmen tap osy dertke kelgende otandyq dárigerlerdiń biliktiligin arttyrý qajet ekeni aıtylmaı júrgen másele emes. «Mıkrotııa-atrezııa» qoǵamdyq birlestigindegi ata-analar sheteldik mamandar jasaǵan otalardyń barlyǵy sátti aıaqtalǵanyn, alaıda nebary 10-12 balaǵa jasalǵan ota azdyq etetinin, qanshama jetkinshek kómekke zárý ekenin aıtady. Dál osyndaı operasııalardy shetelderde jasatý qyrýar qarjyny qajet etedi. Máselen, AQSh-ta 85-93 myń, al Úndistanda bul otanyń quny keminde 40-50 myń dollardy quraıdy. Mundaı baǵany kez kelgenniń qaltasy kótermeıtini anyq. Kópshilikti mazalaǵan osy saýaldardy mınıstrlik ókilderine joldadyq.
– «Aqsaı» respýblıkalyq klınıkalyq balalar aýrýhanasynyń aqparatyna sáıkes, elimizde qulaqtyń týa bitken kemistikteri bar 489 bala tirkelgen. Jetekshi otorınolarıngolog mamandarmen halyqaralyq tájirıbeni eskerip, elimizdegi mıkrotııa jáne atrezııa dıagnozy bar balalardy dıagnostıkalaý, estý buzylysy bar balalarǵa qajetti operasııa túrlerin aıqyndaý úshin qazaqstandyq klassıfıkasııa jasaldy. Atalǵan dıagnozy bar 18 jasqa deıingi balalarǵa medısınalyq kómek uıymdastyrý maqsatynda hırýrgııalyq kómekke qajettilikti anyqtaý úshin skrınıng júrgizilýde. Sonyń nátıjesinde qansha balaǵa operasııalyq em qajet ekeni anyqtalatyn bolady. Bıylǵy bıýdjet qarajaty esebinen elimizdiń otorınolarıngolog dárigerlerin aldyńǵy qatarly shetel klınıkalarynda syrtqy jáne ishki qulaq rekonstrýksııasy, qulaq qalqanynyń plastıkasy ádisteri boıynsha oqytý josparlanyp otyr, deıdi Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń bas sarapshysy Qaısar Abdalıev.
Ata-analardy alańdatyp otyrǵan taǵy bir másele – bir qulaǵy joq balalar múgedekter sanatyna jatpaıtyndyqtan áleýmettik járdemaqy ala almaıdy. Bul kómek tek eki qulaǵy birdeı estimeıtin naýqastarǵa qarastyrylǵan. Talǵar qalasynyń turǵyny Raýshan Ámireeva alty aılyq qyzy Amıranyń bir qulaǵy biteý bolyp dúnıege kelgenin aıtyp, «mundaı dertke tap bolǵan balalar aýrýǵa beıim keletindikten olarǵa antıbıotık qabyldaýǵa, tumaýmen jıi aýrýǵa bolmaıdy. Sondyqtan qyzyma kóp kútim kerek. Qyzyma áleýmettik járdemaqy berilse, biz úshin úlken kómek bolatyn edi», degen tilegin jetkizdi. «Qazir bir qulaǵy týabitti joq balalardyń ata-analary úshin eń ózekti máseleniń biri osy. Bul balalar bir kózi joq adammen birdeı. Osy sebepti olarǵa da járdemaqy taǵaıyndaý qajet. Al bizdiń dárigerler bul aýrýdy emdeı almaıdy. Sondyqtan biz sheteldik mamandarǵa júginemiz», – deıdi «Mıkrotııa jáne atrezııa» qoǵamdyq qorynyń dırektory Malıka Sultan.
«Atrezııa máselesine keler bolsaq, eger de sol aýrýdyń nátıjesinde balanyń sóıleý, adamdarmen qarym-qatynas jasaý, estý qabiletteri shektelse ǵana múgedektik taǵaıyndalady. Jalpy emdeý, kvota berý, ota jasaý máseleleri Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń quziretine kiredi», deıdi tilshilerge bergen suhbatynda Eńbek, áleýmettik qorǵaý jáne kóshi-qon komıtetiniń bas sarapshysy Aıgúl Kemerova.
Mınıstrlik ókilderi ýáde etken is-sharalar tizbegi oıdaǵydaı iske asyp, otandyq dárigerlerdiń biliktiligin arttyrýǵa, jol kartasy boıynsha shetelde emdelýge kvota berý múmkindikterine kóbirek kóńil bólinse degen nıet bar. Qanshama ata-anany alańdatyp otyrǵan másele kóp uzamaı oń sheshimin tabady degen senimdemiz.
Arman OKTIаBR,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
