Qajy jalańbas, bas kıimin sheship qolyna ustaǵan. Fotosynyń astynda oryssha «t.№ 37. Hrebet Chıngız. Verhovıa rechek. Na perednym plane kaz. poet ı pısatel Shakerım Qýdaıberdın» dep jazylǵan. Atalmysh jádigerdi tapqan adam Laýra Qadyrova atty qaryndasymyz degendi kóp estýshi edik.
О́tken aıda Semeıge barǵan saparymyzda qalalyq qazirgi zaman tarıhyn qujattandyrý ortalyǵy ǵylymı-anyqtamalyq jáne qujattardy paıdalaný bóliminiń basshysy Laýra Qabdylǵazyqyzyna jolyǵyp «Qajynyń fotosyn qalaı taptyńyz?» degen suraq qoıyp, máseleniń mán-jaıyna qanyqqan edik.
Qaryndasymyzdyń jaýabynan uqqanymyz, ol 2009 jyly Semeı qalasyndaǵy Qazirgi zaman tarıhı qujattama ortalyǵynyń oqý zalynda arheograf qyzmetin atqaryp júripti. Mindeti – arhıv qujattarymen tanysýǵa kelgen izdenýshilerge qajetti aqpar taýyp berý. Sol tusta ult tarıhyna qatysty arhıvtik qujattardy izdeýshiler de kóp bolypty. Deni ǵylym jolyn qýǵan jastar men baıyrǵy zertteýshiler eken. Birde Semeı-Ertis aýmaǵyn sýlandyrý máselesi boıynsha materıal qarastyryp júrgen zertteýshi-izdenýshi Kenjeǵazy Shúlenbaev deıtin azamat kelip, ólkeni sýlandyrý tarıhyna qatysty qujattarǵa tapsyrys beripti.
Bul kisige qajet papkalardy óz qolymmen ákelip berip edim, deıdi Laýra qaryndasymyz, azdan soń aǵaı «qyzym, myna qujattar maǵan qajet emes eken» dep eki papkany qaıtaryp berdi. Álgilerdi aldym da is-qujat retinde qorda tirkelgen meken-jaıy boıynsha ótkizýge alyp bara jatyp, kenet túısigime «osylardyń ishinde ne bar eken qarap shyǵaıynshy» degen oı uıalaı qalǵany. Sóıtip qolymdaǵy papkalardy aınaldyryp ákelip, ústeldiń tartpasyna salyp qoıyp, jumystyń sońyna taman qarap shyǵýǵa bekindim. Sonyń ishinde nazarymdy aıyryqsha aýdarǵan dúnıe 1925 jyly túsirilgen foto, qujattar toptamasy boldy. Jumystyń aıaǵynda papkany qolyma aldym da, ondaǵy árbir fotoǵa muqııat zer salyp úńildim. Kenet qyratty-adyrdyń ortasynda turǵan aqsaqaldyń beınesi kózime ottaı basyldy. Birden tanydym. «Mássaǵan, mynaý Shákárim ata ǵoı» dep fotony kókiregime basyp uzaq otyrdym. Osylaı qajy atamyzdyń úshinshi fotosyn taýyp alý baqyty buıyrdy...
Al foto tabylǵan arhıvtik qujattyń sıpatyna keler bolsaq, Qazaq avtonomııalyq sosıalıstik keńestik respýblıkasy Jer halyq komıssarıaty Semeı gýbernııalyq jer basqarmasynyń tapsyrmasymen 1924-1925 jyldary Shyńǵystaý ýezine qarasty Baqanas pen Baıqoshqar ózenderiniń boıyn jáne Shyńǵystaýdyń kúngeı jaǵyn sýlandyrý jumysyn zerttegen ekspedısııanyń atqarǵan jumysy jóninde qorytyndy esep eken.
Beken QAIRATULY,
«Egemen Qazaqstan»
Astana – Semeı – Astana
