Din men dástúrdi jańǵyrtý – qasıetti borysh

Konferensııa maqsaty – qazaq topyraǵynan shyqqan tanymal tulǵalardyń eńbegin nasıhattaý, rýhanı birtutas qoǵam qurýǵa úles qosý, jastardyń dinı kózqarasynyń radıkaldanýy­na jol bermeý, túrki ju­rt­­­shy­lyǵynyń rýhanııatyna­ erekshe yqpal etken Iаsaýı shyǵar­malaryn ós­keleń urpaqqa óne­ge etý, din men dástúrdi jań­ǵyrtý.

Konferensııaǵa Ońtústik Qazaqstan oblysy ákiminiń birinshi oryn­basary Əlipbek О́serbaev, Bas múftı Serikbaı qajy Oraz, QMDB Ǵula­malar keńesiniń mú­sheleri, oblys­tar­dyń bas ımam­da­ry, qoǵam qaı­ratkerleri, teolog-ǵalymdar qa­tysty.

Oblys ákiminiń orynbasary Əlipbek О́serbaev aımaq basshysy Janseıit Túımebaevtyń konferensııa qonaqtaryna joldaǵan quttyqtaý sózin jetkizip, aıtýly basqosýǵa sáttilik tiledi.

Sóz alǵan Bas múf­tı Serikbaı qajy Oraz qazaq hal­qynyń dəstúrimen sabaqtas orta­a­zııalyq dinı mekteptiń rólin arttyrý qajettigin aıryqsha atap ótti.

«Biz osydan 3 jyl buryn bu­qa­ralyq aqparat quraldarynda dástúrimizge, bolmysymyzǵa, dinı saladaǵy jolymyzǵa jaqyn keletin ortaazııalyq dinı mek­teptiń rólin qaıta jańǵyrtý týraly bastama kóterdik. Qazaq­stan jáne Ortalyq Azııada bir­tutas musylman úmbetin qa­lyp­tastyrý ıdeıasynan týǵan bul bastama kórshi elderdegi din qaıratkerleri men ózimizdiń ǵu­lama-ǵalymdarymyz tarapynan qoldaýǵa ıe boldy. Qazaq musylmandyǵynda burynnan qalyptasyp, dala halqynyń bolmysymen, tabıǵatymen bite­qaı­nasyp ketken mektep ejelgi Maýrennahr musylmandaryn or­taq maqsatqa úndedi. Dinniń túp ne­gizine súıengen dinı erejelerdi berik ustanýymyz birligimizdiń nyǵaıa túsýine jańa múmkindikter týǵyzady dep esepteımin. Búgingi qa­zaq qoǵamynda din jaıly tú­sinik pen pikir ekige jarylǵany jasyryn emes. Biri – Islam arab­tanýdyń alǵysharty, qazaqty joıý dese, ekinshisi, dinı senimdi kórsoqyrlyq dep baǵalaıdy. Osy eki taraptyń oıyndaǵy saýalǵa ortaq jaýapty ortaazııalyq dinı mekteptiń joly men jón-jo­ral­ǵy­lary dál bere alady dep tu­jyrymdaımyn. Allaǵa shúkir, biz álmısaqtan musylmanbyz. О́zgeniń mádenıeti men dinı jolymen júrýge mindetti emespiz. О́zimizdiń dúnıe tanym men tur­mys saltymyzben ádemi úıles­ken dinı jolymyz, Haqty taný daǵdymyz bar. Ony osy qasıet­ter­den ajyratýǵa, basqa arnaǵa burýǵa eshkimniń qaqysy joq, – dedi Bas múftı.

Mədenıetter men dinderdiń halyqaralyq ortalyǵynyń dırektory Aıdar Əbýov Dinı basqarmanyń Túrkistan qalasy boı­ynsha ókildik jumysyn je­tildirip, kıeli shahardyń kel­betin aıshyqtaıtyn ǵylymı jobalardy júzege asyryp, tyń eńbekter shyǵarýdy usyndy.

Konferensııaǵa Almaty men Astanadan arnaıy kelgen ǵa­lym­­dar, tarıhshylar, din­ta­ný­shylar kıeli Túrkistan tórin­de ótken bas­qosýda ulttyq ta­bı­ǵatymyzben sabaqtas sha­rı­ǵat­taǵy mazhabymyz ben ta­nym­­­dyq mektebimizdi tuǵyr­lap, úzil­­ge­nimizdi jalǵap, joǵal­tqa­ny­myz­dy qaıta túgendep alý máse­leleri tóńi­reginde baıandama jasady. Sonymen qatar Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Rýhanı jańǵyrý» bastamasynyń máni men mańyzy, halqymyzdyń rýhanı ómirindegi ózgerister sóz boldy.

Konferensııaǵa qatysqan ǵalym­dar múftııattyń bastamasymen jaryq kórgen salt pen dinı sa­na­synyń úılesimdiligin pash etetin «Din men dástúr» kitap­ta­ry men tarıhı-dinı jolymyzdy aıshyqtaıtyn «Dástúrli Islam jaýharlary» eńbegin mektep pen joǵary oqý oryndarynda qosymsha pán nemese tárbıe saǵaty retinde oqytý týraly usynysqa qoldaý bildirdi.

Aıta keter jaıt, Dinı basqar­ma ǵalymdary bul izdenis­termen toq­tap qalmaı, jýyq arada «Uly dala tósindegi Islam» at­ty aý­qym­­­dy eńbekti shyǵarýǵa kirisip ket­ti. Ǵalym­dar osy ıgi bastamaǵa at­­sa­lysýǵa nıet bil­dirdi. Atalǵan di­nı hám rýhanı baǵyttaǵy eńbek­ter­di jastardyń sanasyna sińirý – barshaǵa ortaq saýapty is.

Konferensııa sońynda dele­gat­­tar basqosýdyń negizgi ıdeıa­syna aınalǵan dinı tanym men sal-dástúrimizben úılesken or­ta­azııalyq dinı mektebimizdi jań­ǵyrtyp, birtutas musylman úm­be­tin qalyptastyrý bastamasyn qup­tap, barsha musylman qaýymdy dindi ozbyrlyq áre­ketter men saıası jáne jeke múd­deler úshin paıdalanýdy kózdeıtinderge ilespeýge, jal­pyǵa ortaq adam­ger­shilik qun­dylyqtardy nasıhat­taý­ǵa sha­qyryp, úndeý joldady.

Aǵabek QONARBAIULY,

jýrnalıst

Túrkistan