Ekologııa jyly qorshaǵan ortany qorǵaýǵa kómektese me?

Ákimniń turǵyndarmen kez­desýi kezinde jergilikti «Ekom» qoǵam­dyq birlestiginiń jetekshisi Sve­tlana Mogılıýk turǵyndardyń den­saý­lyǵy men ekologııalyq jaǵdaı­dyń ara­syndaǵy baılanysty zert­teýdi nazarǵa alýdy surady. Onyń aıtýynsha, burnaǵy jyldarmen salystyrsaq, qazir óńirdegi kásip­oryndardan shyǵa­rylatyn qaldyq kólemi 20 paıyzǵa azaıǵan. Soǵan qaramastan, Pavlo­dar óńiri júrek-qan tamyrlary, onkologııa aýrýlary boıynsha respýb­lıkada 1-shi orynda. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy bul aýrýlar­dy qorshaǵan ortamen baılanystyrady. Jıynda ekologtardyń ótinishi boıynsha Bolat Baqaýov orynbasa­ry Meıram Begentaevqa 10 kúnniń ishin­de úkime­ttik emes uıymdarmen jıyn ótkizýdi tapsyratyndyǵyn aıtty.

Oblystyq jer qoınaýyn paıdalaný, qorshaǵan orta jáne sý resýrs­tary basqarmasynyń málimetinshe, aımaqta 11 kásiporyn aýmaǵyndaǵy atmo­sfera quramy tekseriledi. Kásip­oryn­dardyń segizi oblys orta­ly­ǵynda, bireýi Ekibastuzda, ekeýi Aqsý­da ornalasqan. Olardyń qorsha­ǵan ortaǵa zalaly kúndizgi jáne tún­gi ýaqyt­tarda tekserilip, 11 element bo­ıynsha 7520 synama alynady. Tústi jáne qara metallýrgııa, elektr, jylý energııasyn óndirý, mu­naı óńdeý óndirisi jáne basqalary ekolo­gııa­lyq jaǵdaıǵa keri áserin tıgizý­de. Elimizde qorshaǵan ortaǵa tastalatyn zııandy zattardyń tórtten bir bó­ligi oblystyń úsh qalasyna – Pav­lodar, Aqsý jáne Ekibastuz qala­lary­nyń úlesinde ekenin aıta keteıik. Sondyqtan atmosferanyń lastanýy mańyzdy másele.

Basqarma tarapynan ónerkásiptik aýmaqtaǵy aýanyń sapasyn baǵa­laý jumystary sońǵy úsh jyl boıy júrgiziledi. Turǵyndardyń shaǵymy keshki jáne túngi ýaqytta jıileıdi. Syna­malardy alý baǵdarlamasyna jyl saıyn ózgerister engizilip kele­di. Sondyqtan B.Baqaýov oblys jurt­­shylyǵy aýanyń tazalyǵyna alań­­daýly ekendigin aıtyp, barlyq iri kásip­oryndarmen ekologııalyq jaǵ­daı­dy jaqsartý jáne aýaǵa taraıtyn qaldyqtardyń mólsherin azaıtý bo­­ıyn­sha jumys júrgiziletinin atap ótti.

Osy jyldan bastap kásiporyn­dardy jańǵyrtýdan ótkizý kezinde ekolo­gııalyq júktemeni azaıtý máse­lesi basty orynda bolady, dedi Bolat Baqaýov. Oblystyń 7 iri kásip­ory­ny­men qorshaǵan ortany qorǵaý sala­syn­daǵy yntymaqtastyq týraly memo­­randýmǵa qol qoıylsa, aldaǵy ýa­qyt­ta taǵy da 8 memorandýmǵa qol qoıylady. Barlyq ekologııalyq problemalardy bir jylda sheshý múmkin emes. Biraq aldaǵy jylǵa naqty is-qımyldar jospary jasalady. Eko­logııa, qorshaǵan ortany qorǵaý úshin bul baǵyttaǵy birinshi qadam jasal­dy. Oblys ortalyǵynyń tórt bóligin­de ornatylǵan LED-dısp­leılerden qala turǵyndary aýanyń aǵym­daǵy jaǵdaıy týraly aqparatty kóre alady.

Oblys ákimi esepti kezdesý barysynda bıylǵy jyldy «Ekologııa jyly» dep jarııalady. Endigi másele osy ataýly jyldy atyna saı atqa­ryp, qordalaǵan máselelerdi naqty iske asyrýǵa tireledi. Kez kel­gen óndiristiń ekologııaǵa tıer zarda­byn bárimiz de jaqsy bilemiz. О́ńirdegi bir­neshe kásiporynǵa qor­shaǵan ortaǵa keltirgen zalaldary úshin aıyppul da salyndy.

Taǵy bir aıta keterlik másele, Ertis ózeniniń jaı-kúıine qatysty. Oblys ortalyǵy, kóptegen aýdan ortalyqtary men aýyldar osy ózen boıynda ornalasqan. Ertistiń lastanýy, jaıylymdaǵy shabyndyqtarǵa kóktemde jaıylǵan sýdyń qara kúzge deıin tartylmaýy, jaǵalaýdaǵy dı­qan­­dardyń sý tapshylyǵyna ushy­raýy sekildi túıtkilderdiń túıini tar­qaǵan emes. Bul ózendegi qalypty jaǵ­­daı­dyń buzylýy bolashaqta tabıǵ­ı apatqa ákelip soqtyrýy ábden múmkin.

Árıne oblys ortalyǵyndaǵy turmystyq qatty qaldyqtar polıgony, taý-taý bolyp úıilip jatqan qoqystyń ekologııaǵa tıgizetin zardaby da az emes. Osyǵan baılanysty B.Baqaýov bul úshin aldymen halyqty qorshaǵan ortany qorǵaýǵa birigip at­sa­lysýǵa shaqyrady.

Jergilikti máslıhat depýtat­tary­nyń, qoǵamdyq uıymdardyń, ekolog mamandardyń birlesken jumysy endi qyza túspek. Eń bastysy, «Ekologııa jyly» jalań daqpyrt, paıdasyz jıyn­darmen emes, naqty paıdasy bar, jos­par­lanǵan jobalarmen júzege assa ıgi.

Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan»

Pavlodar oblysy