Úkimet otyrysynda mal sharýashylyǵyn damytý jaıy qaraldy

Mal sharýashylyǵyna mańyz beriledi

Etti mal sharýashylyǵyn damytýdyń 2018-2027 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasynyń tujyrymdamasymen Aýyl sharýashylyǵy birinshi vıse-mınıstri Arman Evnıev tanys­tyrdy. Onyń aıtýynsha, aýyl sharýashylyǵy salasynyń stra­tegııalyq damý baǵyttaryna tal­daý júrgizilip, nátıjesinde aýyl­sharýashylyq ónimderin eks­portqa baǵyttaý jáne ımportty almastyrýǵa baǵyttalǵan 15 basym baǵyttar anyqtalǵan.
Mınıstrliktiń málimetine súıen­sek, baǵdarlamany jú­ze­­ge asyrý jańa mal ósirý­shi-fer­merler klasyn qurý­ǵa múm­kin­dik beredi. Baǵdar­lama aıasynda fermerlik sharýa­shy­lyqtar sa­nynyń 20 myńnan 100 myńǵa deıin ósýine, aýyl turǵyndaryna jumys oryndaryn 100 myńnan 500 myńǵa deıin ulǵaıtýǵa, sondaı-aq IQM sanyn 7 mln-nan 15 mln basqa deıin kóbeıtýge, sıyr jáne qoı eti óndirisin 600 myń tonna­dan 1,6 mln tonnaǵa deıin arttyrýǵa, eksporttan túsetin paıda kólemin $2,4 mlrd deıin ulǵaıtýǵa, bir jumysshyǵa eńbek ónimdiligin $1000-dan $8000-ǵa deıin ósirýge jol ashyl­maq.

Aýyl sharýashylyǵy mınıs­tr­­ligi etti mal sharýashy­lyǵyn damytý baǵdarlamasyn júzege asyrýdyń naqty mindetteri men merzimderi kórsetilgen egjeı-tegjeıli jol kartasyn ázirlegen. Jol kartasyn AО́K-ti damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasyna engizý usynylǵan. 

Al «QazAgro» UBH» AQ bas­qarma tóraǵasy Nurlybek Mále­lov óz baıandamasynda Qaz­Agro qurylymy arqyly jańa baǵ­dar­lamanyń joba­syn iske asyrý aıasynda fermerlik sharýa­shy­lyqtardy – shaǵyn bıznes sýbek­tilerin qarjylandyrý jos­par­lanǵanyn atap ótti. Osy­laısha fermerler maldardy odan ári kóbeıtip ósirý úshin tóldeıtin mal satyp alýǵa, aýyl­sharýashylyq tehnıkasyn jáne mal azyǵy óndirisine jabdyqtar satyp alýǵa, mal ustaıtyn oryndardy salýǵa, aınalym qarajattaryn tolyqtyrýǵa jáne bıznes júrgizýge qajetti ózge de maqsattarǵa 15 jyl merzimge paıyzdyq mólsherlemeni sýbsıdııalaýdy eskere otyryp, jylyna 4%-ǵa nesıe ala alady. Bıyl fermerlerdi qarjylandyrýǵa barlyǵy shamamen 50 mlrd teńge baǵyttaý josparlanǵan.

Baǵdarlamanyń tujy­rym­damasy Dúnıejúzilik bank, Azııa damý banki sııaqty halyqaralyq uıymdar sarapshylarynyń qaty­sýymen ázirlendi, olar óz qara­jattaryn tartý arqyly baǵ­darlamany iske asyrýǵa bel­sendi túrde atsalysatyn bolady. Máselen, Dúnıejúzilik banktiń Qazaqstandaǵy ókili Ato Braýn óz sózinde bul baǵdarlama Qazaqstannyń ekonomıkany ár­ta­raptandyrý turǵysynan tań­daǵan ósý úlgisi úshin óte mańyzdy ekenin aıtty. Aýyl sharýashylyǵyndaǵy saýdany damytýdyń mańyzdylyǵy atalyp ótti, sebebi qazaqstandyq ónimder Reseı, Qytaı jáne Ortalyq Azııa naryqtarynda joǵary suranysqa ıe. 

Sondaı-aq jıynda «At­a­me­ken» UKP basqarma tóraǵasy Abylaı Myrzahmetov óz keze­ginde jańa baǵdarlama mal sharýa­shylyǵyn damytýǵa oń áserin tıgizetinin atap ótti. «Bul baǵ­darlama tek etti mal sharýa­shylyǵy máselelerin ǵana emes, sondaı-aq jaıylymdardy tıim­di paıdalaný, sýarmaly jaıy­lymdardyń kólemin arttyrý sekildi mańyzdy máselelerdi de qozǵaıdy. Baǵdarlama jem-shóp óndirisin damytýǵa baǵyt­talǵanyn erekshe atap ótkim keledi», dedi A. Myrzahmetov.

Sonymen qatar ol Inalca Eurasia kompanııasy jobany qýattylyǵy jylyna 180 myń mal soıatyn et kombınatynyń qurylysy boıynsha iske asyrýdy mamyr aıynyń sońynda bastaýdy josparlap otyrǵanyn aıtty. Al «Astyq ındýstrııasy» AQ dırektorlar keńesiniń múshesi Áljan Habıev ulttyq baǵdarlama et ındýstrııasynda bıznesin damytý úshin ne qajet ekenin anyq túsinetin ınvestor tilinde jazylǵanyn atap ótti. 

 Jıynda sondaı-aq birqatar oblys ákimderi jáne Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Aýyl sharýashylyǵy mınıstri О́.Shó­keev sóz sóıledi. Máseleni qaraý qorytyndysy boıynsha Baqytjan Saǵyntaev Memleket basshysy bıylǵy Joldaýynda agrarlyq sektor ekonomıkanyń jańa draıveri bolýy kerek degen mindet qoıǵanyn eske saldy.

Kedendik úderister avtomattandyryldy

Úkimet otyrysynda kedendik ákimshilendirýdi jetildirý máseleleri boıynsha «Astana-1» avtomattandyrylǵan aqparattyq júıesi jobasyn iske asyrý barysy týraly Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov pen Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri Dáýren Abaev baıandady.
B.Sultanovtyń aıtýynsha, kedendik ákimshilendirýdi jetildirý «100 naqty qadam» Ult josparynyń, bıyl kúshine engen jańa Keden kodeksiniń normalary aıasynda júrgizilip jatyr. BUU IýNKTAD-pen birlesip «Astana-1» aqparattyq júıesi engizilýde. Máselen, 2017 jylǵy 1 qazannan bastap «Kedendik tranzıt» kishi júıesi iske qosyldy, 200 myńnan astam tranzıttik deklarasııa resimdeldi, onyń ishinde 92%-dan astamy (180 myńnan astam tranzıttik deklarasııa) 1 mınýttan aspaıtyn ýaqytta shyǵaryldy. Osy jyldyń 1 qańtarynan bastap «Eksport» kedendik rásimi bo­ıynsha «Kedendik deklarasııalaý» kishi júıesi iske qosylǵan.

«Bıylǵy 1 sáýirden bastap ımport boıynsha jáne qalǵan kedendik rásimder boıynsha «Astana-1» aqparattyq júıesi jumys isteýde. Búgingi tańda ımport boıynsha taýarlarǵa arnalǵan 16,3 myń deklarasııa resimdelgen, odan taýarlarǵa arnalǵan deklarasııalardyń 90%-y «jasyl dáliz» arqyly avtomatty rejimde shyǵaryldy», dedi B.Sultanov.

Al óz kezeginde Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstri D.Abaev «Aqparattandyrý týraly» zańǵa sáıkes «Astana-1» aq­pa­rattyq júıesin qurý týraly tehnıkalyq mindet bekitil­genin aıtty. Osy jyldyń sáýir aıynda «Astana-1» aqparat­tyq júıesi men ony «E-lısen­zııalaý» Memlekettik derekter qo­rymen yqpaldastyrý júzege asyrylǵanyn jetkizdi. Mınıstr­diń málimetinshe, jol karta­sy ázirlenip, bekitildi. Onyń aıa­synda talap etiletin qujat­tar sany azaıtylyp, qyzmet kórsetý merzimi 26 jumys kúni­nen 8 jumys kúnine deıin qysqar­tylady, sondaı-aq atqarylatyn jumys jartylaı avtomattandyrýdan tolyq avtomattandyrýǵa kóshiriledi. 

Búginde 63 keden beketi jer­degi baılanys arnalary arqyly, 8 ótkizý beketi – spýtnıktik baılanys arqyly jelige qosylǵan.
Sonymen qatar «Atameken» UKP basqarma tóraǵasy A.Myr­zahmetov «Astana-1» AJ-ny engizý salasyndaǵy máseleler men onyń bızneske tıgizer paı­da­sy týraly aıtyp berdi. Son­daı-aq Premer-Mınıstrdiń bi­rin­shi orynbasary A.Mamın men Premer-Mınıstrdiń oryn­ba­­sary A.Jumaǵalıev talqy­lan­ǵan máselege qatysty pikir bildirdi.

 
Medısınalyq jabdyqtar jańarýda

Jıynda medısınalyq jab­dyq­tardy satyp alý, biryńǵaı nomenklatýrasyn qalyp­tastyrý jáne servıstik qyz­met kórsetý máseleleri jóninde Densaýlyq saqtaý mınıs­tri Eljan Birtanov esep berdi. Mınıstrdiń máli­me­tin­she, ja­raq­tandyrýdyń eń tó­mengi nor­matıvterine sáıkes me­­dı­sı­nalyq tehnıkamen jaraq­tandy­rýdyń ortasha paıyzy 65,2%. Memlekettik densaýlyq saq­taý uıymdaryndaǵy medı­sı­na­lyq tehnıkanyń tozýy 35%-dan astam. Medısınalyq teh­nıka­ny ja­ńartýǵa degen qa­jettilik jyl saıyn 96 mlrd teń­geni quraıdy.

2016 jyldan bastap 2018 jyl­dar kezeńinde jalpy somasy 128 mlrd-tan astam teńgege me­dı­sınalyq tehnıka satyp alyn­ǵan. Budan ózge jyl saıyn jer­gilikti atqarýshy organdar mate­rıaldyq-tehnıkalyq ja­raq­tandyrýǵa jalpy sıpattaǵy transfertter bóledi.

«Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý úshin Densaýlyq saqtaý mınıstrligi medısınalyq tehnıkany paıdalaný tıimdiligin taldaý maq­satynda 2017 jylǵy mamyr-maýsym kezeńderinde 2012-2016 jyldar aralyǵynda satyp alyn­ǵan tehnıkaǵa kezeń-kezeń­men tek­seris júrgizdi. Quny 5 mln-nan as­tam teńge turatyn medı­sına­lyq tehnıkaǵa taldaý ja­sal­dy. Júrgizilgen aýdıt qo­ry­tyn­dysy boıynsha buzý­shy­lyq­tar anyqtalyp, tıisti sharalar qabyldandy», dedi E.Birtanov. 

Qajettilikke júrgizilgen taldaýdan keıin jáne MJÁ men lızıng arqyly jasalǵan sharttardyń ósýiniń oń qarqynyn eskere otyryp, mınıstrlik osy mehanızmderdi qoldaný arqyly densaýlyq saqtaý uıymdaryn jaraqtandyrý jóninde sheshim qabyldaǵan. 2016-2018 jyldar kezeńinde 4,9 mlrd teńge somasyna 241 lızıngtik joba iske asyrylǵan. «Jyldyń sońyna deıin medısınalyq uıymdardy sıfrlandyryp, olarǵa qym­bat turatyn medısınalyq jab­dyqtardy qosý arqyly barlyq memlekettik densaýlyq saqtaý uıymdarynda monıtorıng júıesin engizý josparlanyp otyr», dedi E.Birtanov.

Bul baǵytta óńirlerde júr­gizilip jatqan jumystar týraly Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ákimi J.Túımebaev, Atyraý obly­synyń ákimi N.Noǵaev, Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Q.Aq­sa­qalov baıandady. Sondaı-aq «Ata­meken» UKP basqarma tóra­ǵasy A.Myrzahmetov pikir bildirdi.
Premer-Mınıstr máseleni qaraý qorytyndysy boıynsha Densaýlyq saqtaý mınıstrligine jergilikti atqarýshy organdarmen jáne «Atameken» UKP-men birlesip osy baǵyttaǵy ju­mys­tardy jalǵastyrýdy tapsyrdy. Budan ózge rasıonaldy josparlaý jáne medısınalyq tehnıkany satyp alýdyń jóndiligi máse­le­lerine nazar aýdarý tapsyryldy. Bul jabdyqtyń turyp qalý jáne ony tıimsiz paıdalaný qaýpin azaıtady.

Dınara BITIK,
«Egemen Qazaqstan»