Sırek aýrýlar sozylmaly ári qaýipti

Qazaqstanda resmı túrde mýkovıssıdozǵa shaldyqqan 100 naýqas tirkelgen. О́t­ken jyldan beri elimizde balalar­daǵy sırek aýrýlar­dy dıagnostıkalaý men em­deý­diń jańa standarttaryn engizýge arnalǵan jol kar­tasy iske asa bastady. Oblys ortalyqtarynda or­fandyq aýrýlar boıynsha úıles­tirýshiler bar. Olar res­pýb­lıkalyq ortalyqtarmen birige otyryp, naýqastarǵa medı­sınalyq kómek beredi. Elimizde mýkovıssıdozben aýy­ratyn balalar tegin em­deledi. 

Atalǵan dertke qa­tysty Al­ma­tyda ótken «Ba­­la­lar­daǵy mýkovıssıdoz­dy dıa­gnos­tıkalaý men em­deýdiń ózek­ti máse­leleri» at­­ty ǵyly­mı-­táji­rıbelik kon­ferensııa gen­dik aýrýdy emdeıtin álem­niń úzdik dári­gerleriniń basyn qos­ty.

2016 jyly 21 maýsymda CFW Dúnıejúzilik mýkovıssıdoz uıymynyń dırektorlar keńesinde qazaq­standyq mýkovıssıdoz qa­ýymdastyǵyn CFW múshe­ligine qabyldaý, sondaı-aq Qazaqstandy qoldaý týraly oń sheshim qabyldanǵan bolatyn. Ekijaqty kelisim aıa­synda sheteldik uıym qa­zaqstandyq dárigerlerdi mýkovıssıdozdy emdeýdiń álemdik standarttaryna oqytý úshin osy dertten em­deýshi eń úzdik mamandaryn elimizge jiberip, dárister uıymdastyrýdy óz mindetine alǵan-dy. Nátıjesinde Uly­brıtanııanyń aldyńǵy qatar­ly Greıt Ormond-strıt jáne Brompton koroldiq aýrý­hanalarynyń gendik aýrýlardy emdeıtin eń bilikti dárigerleri keldi.

Basqosýda bala­lardaǵy mýko­vıssıdozdy dıa­gnos­tıka­laý men emdeý, aýrýdy dıa­gnostıkalaýdyń medı­sı­nalyq-genetıkalyq máse­leleri, emdeý jáne dárilik zattarmen qam­tamasyz etý, kınezıtera­pııa jáne naý­qasty ońaltý máse­leleri tal­qylanyp, oqytý dá­risi boıynsha qorytyndy shy­ǵaryldy. Ári Qazaqstanda mýkovıssıdoz ortalyǵyn salý jaıy talqylandy.

«CFW Dúnıejúzilik mý­ko­­vıssıdoz halyqaralyq uıy­myna álemniń 72 eli mú­shelikke engen. Uıym 2001 jyly qurylǵan. Bizdiń uıym qaıy­rymdylyq maq­satta quryl­ǵandyqtan jan-jaqty kómek­tesýge ázir. Qural-jab­dyq­tardy jaq­sartýǵa, aýrýmen kú­­re­sý­de keńes berýge, dáriger­ler­diń­ bilik­ti­lik­terin arttyrý men prak­tı­kalyq daǵ­dy­­la­ryn ári qaraı jetil­di­rýge jáne ortalyq ashýda tá­ji­rıbemizben bóli­sý­ge daıyn­byz», dedi osy uıy­mnyń pre­zı­denti Terrı Stıýart.

«Pedıatrııa jáne balalar hırýrgııasy ǵylymı ortalyǵy 2011 jyldan bas­tap sırek kez­desetin aýrýlar boıynsha úılestirýshi bolyp belgilengen. Sondyqtan dárigerlerdiń bilimi men biliktiligin kóterý, aýrýdy erte anyqtaý men emdeý boıyn­sha Reseı, Germanııa syndy elder­diń bilikti ma­mandarymen baılanys ornatyp, túrli semınar, dóń­gelek ústelder, dárister men sheber­lik synyptary ót­kizilip turady. Sırek aýrýy­ bar naý­qastardy erte bas­tan anyq­taý asa mańyzdy. О́ıtkeni onyń belgileri basqa túrli aýrý­lardyń belgileri sııaqty bolýy múmkin. Sı­rek aýrýlardy qaraý bo­ıyn­sha arnaıy zertteý­ler de júrgizil­edi. Dıag­­nos­tıkalaý jolǵa qoıy­lyp keledi. Bul dertti emdeý men dıagnos­tıkalaý boıynsha arnaıy 2017-2019 jyldarǵa arnalǵan jol kartasy jasal­dy, normatıvti-quqyqtyq qu­jat­tar bekitildi. Elimizdiń ár oblysynda aımaqtyq úıles­tirýshiler ta­ǵaıyndal­dy», deıdi Pedıa­trııa jáne balalar hırýrgııa­sy ǵylymı ortalyǵy dırek­­torynyń pedıatrııa jónin­degi orynbasary Lázzat Manjýova.

Sırek kezdesetin orfan­dyq aýrýlar múgedek­tikke, ómirdiń qysqarýyna alyp ke­lýi múmkin sozylmaly­ kúr­­deli, ómirge qaýip­ti aýrý­lar. Búginde sırek kez­­­­­­de­­setin aýrý­­lardyń 7 myń­­nan as­tam túri belgili jáne bul tizim únemi artyp kele­di. Kóp jaǵdaıda bul gene­tı­kalyq aýrý, alaıda sırek kez­desetin aýrýlar arasynda ınfeksııalyq, aýtoımmýndyq nemese ýytty sıpattaǵy aýrý­­­­dyń túrleri de bar. О́ki­­nish­­­­ke qaraı kóp­tegen sırek aýrýlardyń paıda bolý sebep­teri belgisiz bolyp qalý­da. Aýrý­dyń bel­­­­­gileri týa sala nemese jú­­re kele bilinýi múm­kin. Der­ kezinde naqty dıagnoz qoıý­ da qıyn. О́ıtkeni sırek aýrý­­­lar­dyń kópshiligi basqa aýrý­lardyń belgisi túrinde bilinedi. Qazaqstanda taralýy jaǵynan Reseıdegideı 10 myń adamǵa shaqqanda 1 jaǵdaıdan kezdesedi. 

Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»

ALMATY