Foto: avtor
- Biz órt sóndirýshilerden «kómek kerek pe?» dep suradyq,-dedi «Semeı ormany» memlekettik tabıǵı orman rezervatynyń dırektory Murat Daýletov,-olar kómek kerek emes dedi. Sóıtip turǵanda orman alqabynyń taǵy eki-úsh tusynan ottyń tutanýy bastaldy. Buny baıqaǵan soń, ot shyqqan tusqa ózim dereý jettim. Kirý múmkin emes. Ormannyń osy tusyna tehnıka kire almaıtyn bolǵan soń, biraz kedergi, qıyndyqtarǵa tap boldyq. Sol sebepti eriksiz tikushaqtardy kóterip, sý aspannan jaýdyrýǵa týra keldi. Eki tikushaq jantalasa órtti joǵary jaqtan sóndirýge tyrysty. Kók tútin basyp ketkenin búkil qala kórip otyr. Shetki tustaryna tehnıkany da ákelip qoıdyq, órt beri qalaǵa qaraı kelse sóndirmek nıettemiz. Búkil bizdiń fılıaldardaǵy órt sóndiretin kólikterdi jınap, jumyldyrdyq. Eki saǵattyń ishinde 40 órt sóndirý kóligi, 3 tikushaq, 10 traktor, 4 avtobýs, sý shashýǵa arnalǵan «Zelenstroı» mekemesiniń 5 sý tasýshy kóligi bar, 350 adam jumyla órt sóndirý jumystaryna kiristi.
Murat Dáýletovtyń aıtýynsha, tez arada sý toltyrý máselesi de qıyndyq týǵyzyp, qalalyq gıdranttardy paıdalanýǵa týra kelgen. Keshki 19.50-de órttiń basym bóligi aýyzdyqtaldy. Jel sekýndyna 10-12 metr jyldamdyqpen soqqan. Qazirde kúıgen, qońyrsyǵan aǵashtyń túpteri tolyǵymen óshirilip jatyr. 350 adamnyń teń jartysy ǵana jumys isteýde. Kópshiligi tarady, qazir qaýip joq. О́rt aýyzdyqtaldy, dep aıtýǵa bolady. Kelgen shyǵyn áli eseptelgen joq.
- 300 gektardaı jer órtenip ketti,-dedi jýrnalısterdiń suraǵyna jaýap berý barysynda Murat Dáýletov,-biraq, ol jerler kúıik, kúlden tolyq arshylǵan soń, qaıtadan qaraǵaı, shyrsha sııaqty orman aǵashtary men orman ósimdikterin otyrǵyzamyz. Biz jyl saıyn 14-15 mıllıon kóshet, orman ósimdikterin otyrǵyzamyz, bul jer tolyq qalpyna keledi. Ol úshin bizdiń tájirıbemiz jetkilikti.
Energetık kentine órt sóndirý kólikteriniń kire almaýy da keshe úlken problemaǵa aınalǵan. Murat Dáýletovtyń aıtýynsha, Energetık kentiniń ormanmen jalǵas tusyna turǵyndar qoqys qaǵazdary men qaldyqtaryn tóge beredi eken. Osy qoqystardyń taý bop úıilip ketkeni sonshalyq, órt sóndirý kólikteri kire almapty. Turǵyndardyń osy jaýapsyz áreketin aıtyp, tártipke eshkim shaqyryp otyrǵan joq.
- Keshe biz ormannan shyqqan órt qalany alyp ketpese dep jantalastyq,-dep jalǵady sózin Murat Dáýletov,-barlyq kúshimizdi órt úılerdi qosa almasyn dep sol jaqqa da jumyldyrdyq. Shetki úıler tipti 200-300 metrde ǵana boldy. Semeı qalalyq TJ basqarmasy órt sóndirý qyzmetimen birlesip, aqyry tilsiz jaýdy toqtattyq.
- О́rttiń shyǵý sebebi nede? - degen suraqqa Murat Dáýletov bylaı dep jaýap qaıyrdy:
- Buǵan kináli tek qana adamdardyń isi deı alamyn. Keshe jańbyr jaýyp, naızaǵaı túsken joq. Bizde kóbinese naızaǵaı túsip, órtenip jatady. 21 mamyr kúni kún ashyq boldy. Ormannyń osy tusynda adamdar kóp júredi, qalaı bolsa solaı qoqys tastap ketýi múmkin, balalar oınap órtep ketýi de múmkin, bireý shylym shegip, tastap jiberdi me, kim bilsin, bireý tipti ádeıi órteý de múmkin, áli anyqtalǵan joq. Ne bolsa adam isi bolyp otyr. Bıyl Besqaraǵaı aýdanyndaǵy Kanonerka tusynda balalar oınap, tutatyp alǵan edi. Men ózim baryp dereý óshirttim, árıne órtengen joq, orman ol kezde aman qaldy. Al Semeıde keshe órtengen jer Energetık kentindegi jer úıler ornalasqan ormannyń tusy, órt sol jerde bastalǵan. О́rt birden úsh jerde bolǵanyna qaraǵanda, bireý ádeıi órtedi me dep otyrmyz. Bul áli boljam. Sondyqtan, qurmetti turǵyndar, orman bizdiń baılyǵymyz! Ony qasterleı bileıik degim keledi.
Raýshan NUǴMANEKOVA
