Akademııanyń 1998 jyly 2 maýsymdaǵy resmı ashylý rásimine, 2000 jyly bas korpýs qaıta jóndelgennen keıingi saltanatty jıynǵa Elbasynyń ózi qatysqanyn erekshe rızashylyqpen eske alǵan ataqty skrıpkashy, halyq ártisi, Qazaqstannyń Eńbek Eri, Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń rektory Aıman Musaqojaeva: «Basylym betterinde, jýrnalısterge bergen suhbattarymda eń asyl armanym – shyǵarmashylyq jastardy oqytatyn halyqaralyq ortalyq qurý týraly jıi aıtýshy edim. Ol armanym oryndaldy! Men jańa Astananyń alǵashqy shyǵarmashylyq oqý orny – Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń bastaýynda turǵanymdy úlken abyroı sanaımyn. Mýzykanttardy alǵashqy qadamynan bastap, joǵary kásibı deńgeıge jetkizý ıdeıasy júzege asty», deıdi.
Iá, Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń qurylǵanyna 20 jyl toldy. О́nerdiń san-salasyn qamtyp órisi keńeıgen oqý oryny alǵashqy «Mýzyka akademııasy» ataýynan alqyp shyǵyp, oǵan 2009 jyly Úkimettiń 12 qyrkúıektegi qaýlysyna sáıkes «Qazaq ulttyq óner ýnıversıteti» degen jańa mártebe berilgen bolatyn. Sóıtip 2010 jyly ónertaný, horeografııa, keskindeme, músindeý, rejıssýra, operatorlyq óner, ssenografııa, mádenıettaný, ónertaný jáne taǵy da basqa shyǵarmashylyq mamandyqtardy oqytýǵa jol ashyldy. Sóıtip elimizdiń túkpir-túkpirinen ónerli jastar Astanaǵa aǵyla bastady.
Qazirgi tańda bul úlken oqý ornynyń oqýshylary, stýdentteri, magıstranttary men doktoranttary kóptegen halyqaralyq jáne respýblıkalyq baıqaýlarda, mádenıet, óner festıvaldarynda, olımpıadalarda joǵary jetistikterge ıe bolyp keledi. Oǵan jarty álemdi jalt qaratqan tańǵajaıyp óner ıesi, osy oqý ornynyń stýdenti Dımash Qudaıbergenniń ózi dálel bolsa kerek. Kompozıtor jáne pıanıst, ónertaný ǵylymdarynyń magıstri, «Daryn» Memlekettik jastar syılyǵynyń laýreaty, ýnıversıtettiń mýzyka fakýltetiniń 2017 jylǵy túlegi Rahat-Bı Ábdisaǵınniń respýblıkalyq «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasynyń jeńimpazy atanýy da az abyroı emes.
Osy oqý orny týraly Astananyń alǵashqy ákimi Ádilbek Jaqsybekov «Zajech zvezdý – stolısý» atty kitabynda: «Ulttyq mýzyka akademııasy az ǵana ýaqyttyń ishinde tek respýblıkada ǵana emes, taıaý shetelderde de teńdesi joq, tamasha oqý ornyna aınaldy. Mýzyka akademııasynyń qurylýyn oılaǵanda onyń astananyń aýysýyna aına-qatesiz uqsaıtynyn ańǵardym... Mádenı astana óz bıiginen kórine bildi. Alǵashqy qarlyǵash A.Musaqojaevadan keıin qalǵandary da kele bastady», depti. Shynymen de solaı ekenin ýnıversıtet túlekteri kún saıyn dáleldeýde dep aıtýǵa bolatyndaı.
Atalmysh oqý ornynyń deregi boıynsha osy jyldar ishinde ýnıversıtet stýdentteriniń 1000-ǵa jýyǵy halyqaralyq baıqaýlarda, 500-den astamy respýblıkalyq baıqaýlarda top jaryp, laýreat atanypty. Kóptegen túlekteri men jas oqytýshylary Memlekettik «Daryn» syılyǵynyń ıegerleri atansa, oqý ordasynyń úzdik stýdentteri sheteldegi joǵary oqý oryndarynda bilimin jalǵastyrýda ekenin aıta ketkenimiz jón.
Endi ýnıversıtettiń oqý baǵdarlamasy jaıly sál ǵana derekterdi sóıletsek. Oqý ornynda ýnıversıtettiń bilim berý barysyndaǵy qyzmeti tórt fakýltet pen jalpy joǵary oqý ornynyń Qazaqstan tarıhy jáne áleýmettik-gýmanıtarlyq pánder kafedrasy arqyly júzege asyrylady.
Mýzyka fakýltetinde «fortepıano», «mindetti fortepıano», «ishekti aspaptar», «úrlemeli jáne soqpaly aspaptar», «estrada óneri», «mýzykataný jáne kompozısııa», «mýzykalyq bilim», «vokaldyq óner jáne dırıjerleý» kafedralary bolsa, «Dástúrli óner» fakýltetinde «dombyra», «qobyz jáne orys halyq aspaptary», «dástúrli án» kafedralary bar. Al «Teatr, kıno jáne televıdenıe» fakýltetinde «akterlik sheberlik jáne teatr rejıssýrasy», «kıno jáne televıdenıe», «ónertaný» kafedralary jumys isteıdi. Sonymen birge «Kórkemóner» fakýltetinde «keskindeme jáne músin», «sándik-qoldanbaly óner jáne ssenografııa» kafedralary bar. Mine, osy kafedralar ashylǵannan keıin de aıasy keńip sala bergen oqý ornyna eleńdep, aýyl-aımaqtyń Astanaǵa aǵylǵan jastar qarasy kúnnen-kúnge arta túsken.
Bul árıne bilim ordasynda mádenıet, óner salasyndaǵy úzdik mamandar, ataqty ǵalymdar, Qazaqstan Respýblıkasynyń halyq ártisteri men eńbek sińirgen qaıratkerleriniń talantty jastardy tańdaı otyryp, júıeli dáris berýiniń arqasynda bolsa kerek.
Mysaly, 2010 jyly qurylǵan «Teatr, kıno jáne televıdenıe» fakýltetiniń tarıhy sonaý 2002 jyly vokaldyq hor jáne teatr óneri fakýltetiniń negizinde ashylǵan, qazaq teatr óneriniń maıtalmandary KSRO halyq ártisi, Halyq Qaharmany, professor Á.Mámbetov, Qazaqstannyń halyq ártisi, professor G.Áspetovalar, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, professor B.Qurmanǵojaevtar negizin qalaǵan «Akterlik óner jáne rejıssýra» kafedrasynan bastaý alady. Qazirgi tańda Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri Sáýlebek Asylhanuly basqaratyn fakýltettiń bir ǵana «О́nertaný» kafderasynda Memlekettik syılyqtyń laýreaty, qazaq teatrtanýshylarynyń qolbasshysy, professor Áshirbek Syǵaı, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, qazaq kınotaný salasynyń sardary, professor Baýyrjan Nógerbek syndy sańlaqtardyń ustazdyq izderi qaldy. Olardyń jolyn bul kúnderi shákirtteri jalǵaýda.
Qazir de ýnıversıtette ulttyń maqtanyshyna aınalǵan ataqty adamdar az emes. Memlekettik syılyqtyń laýreaty, «Dańq» ordeniniń ıegeri, jazýshy-dramatýrg Ákim Tarazı, halyq ártisi Qaırat Baıbosynov, halyq ártisi akter Tilektes Meıramov, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, «Parasat» ordeniniń ıegeri, dańǵaıyr jyraý Almas Almatov, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, kompozıtor Keńes Dúısekeev, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, kınorejısser, prodıýser Slambek Táýekel, Halyqaralyq Frans Kafka atyndaǵy medaldyń, Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń ıegeri, jazýshy-dramatýrg Roza Muqanova, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, dáýlesker kúıshi Janǵalı Júzbaı jáne taǵy da basqa óner qaıratkerleri dáris oqıdy. Jalpy, fakýltetterde joǵary ǵylymı ataqtary bar ustazdar qosyny az emes. Bir ǵana mýzyka fakýltetindegi 145 oqytýshynyń ishinde 32 professor, 2 ónertaný ǵylymdarynyń doktory, 14 ǵylym kandıdaty, 36 dosent bar.
Sózimizdiń basynda bul ýnıversıtettiń ózgeshe bir ereksheligi retinde ónerdiń barlyq bilim berý deńgeıleri boıynsha oqytýdy júzege asyryp otyrǵan elimizdegi birden-bir oqý orny ekendigin aıtqan bolatynbyz. Oqý ornynda bastaýysh jáne orta shyǵarmashylyq bilim berý boıynsha 7 baǵdarlama (mektep), kolledj boıynsha 9 baǵdarlama, bakalavrıat boıynsha 18 baǵdarlama, magıstratýra boıynsha 15 baǵdarlama, doktorantýra boıynsha 3 baǵdarlama júzege asyrylady. Ýnıversıtet negizinde sımfonııalyq orkestr, Qazaq stýdentter halyq orkestri, skrıpkashylardyń «Kaprıchchı», «Aıgólek» ansamblderi, «Serper» jáne «Shat» atty dombyrashylar ansamblderi, «Tilep» jáne «Nazerke» atty qobyzshylar ansamblderi, «Iаpýraı» vıolonchelshiler ansambli, «Eligaı» balalar hory, «Samǵaý» kameralyq hory qurylǵan.
Sondaı-aq daryndy balalarǵa arnalǵan mektep-ınternat – «Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń» qurylymdyq bólimshesi. Búgingi kúni mektepke jyl saıyn shamamen 30-35 synypta oqytylatyn 600-700 oqýshy qabyldanady.
Bul kúnde ýnıversıtet túlekteri elimiz jáne shetelderde kóptegen jaýapty da abyroıly is atqaryp, ómirdegi hám ónerdegi óz oryndaryn tabýda. Qanattaryn qataıtqan oqý ordasyn, ushqan uıalaryn maqtanysh etedi. «Estrada óneri» kafedrasynyń bıylǵy túlegi, Prezıdent stıpendııasynyń ıegeri, «Daryn» Memlekettik jastar syılyǵynyń laýreaty, qazaq eliniń maqtanyshy Dımash Qudaıbergen:
«Qazir Qazaq ulttyq óner ýnıversıteti respýblıkamyzda ǵana emes, alys-jaqyn shetelderge de keńinen tanymal. Ol – elordamyzdaǵy eń tańdaýly joǵary oqý oryndarynyń biri. Ýnıversıtettiń halyqaralyq deńgeıde úlken abyroıǵa ıe bolýynda meniń rýhanı ustazym Aıman Qojabekqyzynyń eńbegi zor. Onyń 1-kýrsqa kelgennen bastap qoldaý kórsetip, bolashaǵymnan úlken úmit kútýi maǵan zor jaýapkershilik artqandaı boldy. Aıman Qojabekqyzy kóptegen baıqaýlarǵa qatysýǵa kómektesti. Ol «Slavıan bazary-2015» baıqaýyna qatysarda jeńiske jetetinime senim bildirgen edi. Qytaı elinde ótken «Men ánshimin» baıqaýynda ult aspaptary orkestrin jiberip, meniń aldyńǵy lekten kórinýime tilektes bolyp, kóp kómek kórsetti.
Mine, bıyl oqýymdy aıaqtap, maman atanamyn. Maǵan bilim bergen Qazaq óneriniń qarashańyraǵyna, Aıman Qojabekqyzyna jáne ýnıversıtettegi ustazdar ujymyna úlken alǵys aıtamyn. Shákirtterińiz tek bıikten kórinip, qýanta bergeı! Astanamyzdyń 20 jyldyǵymen qatar kelgen ýnıversıtetimniń 20 jyldyq mereıtoıymen quttyqtaımyn», dedi.
Ýnıversıtet birqatar halyqaralyq uıymdardyń, atap aıtqanda eýropalyq konservatorııalar, mýzyka akademııalary jáne joǵary mektepteri qaýymdastyǵynyń (AES), «Magna Charta Universitatum» Uly ýnıversıtetter hartııasynyń, TMD elderi konservatorııalary keńesiniń, IýNESKO klýbtary Qazaqstan federasııasynyń múshesi. Sondaı-aq TMD, Eýropa jáne AQSh joǵary oqý oryndary arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly memorandýmdar men kelisimderge qol qoıylyp, bul dostastyq tabysty júzege asyrylyp keledi.
Jańa ýaqyttyń jarshysyndaı, ardaqty Astananyń aıshyǵyndaı, qazaq óneriniń bolashaq shoq juldyzdaryn jarqyratyp shyǵaratyn oqý ornyna Elbasynyń yqylasy da erekshe. Sonaý 1998 jyly Akademııanyń resmı ashylýynda tusaýyn ózi kesken ýnıversıtettiń eseptik konsertterine únemi qatysýy sonyń aıǵaǵy bolsa kerek. Ýnıversıtettiń 20 jyldyq mereıtoıyna oraı uıymdastyrylǵan konserttiń ortasynda da bolyp oqý ornynyń abyroıy men jaýapkershiligin odan saıyn arttyra tústi.
Ularbek NURǴALYMULY,
«Egemen Qazaqstan»
