Máselen, elimizdiń bıýdjetin qalyptastyrýdy joǵarydan tómen qaraı júrgizbeı oǵan keri ádisti qoldanatyn bolsaq, jergilikti jerdiń muqtajyna qajet shynaıy qarjy belgileneri anyq. Sonda qarjynyń shekten tys ıgerilmeı qalýy, ony tıimsiz jáne basqa maqsatqa paıdalaný aıtarlyqtaı qysqaryp, múmkin múldem kezdespegen bolar edi.
Sonymen birge, jyl boıyna bıýdjetti birneshe márte ózgertetin qolaısyz tájirıbeden arylar edik. О́ıtkeni, jyl aıaqtalýǵa jaqyn qalǵan ýaqytta bólingen, qarjyny ıgerý úshin, ákimshiler eriksiz táýekel barady.
О́ńirlerge depýtattyq sapar barysynda jıi kóteriletin máselelerdiń biri – aýyl sharýashylyǵy qurylymdaryn, agroónerkásip salasyndaǵy kásipkerlerdi sýbsıdııalandyrý Erejesi jóninde. Alaıda, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi túrli sebepterdi alǵa tartyp, osy asa mańyzdy, jáne elimizdiń agroónerkásip salasy taǵatsyz kútip otyrǵan Erejeni bıylǵy jyly da áli kúnge deıin iske qosqan joq. Agroónerkásip salasyna qarastyrylǵan qarjynyń ıgerilmeı qalýyna nemese tıimsiz paıdalanylýyna áser etip otyrǵan negizgi faktorlardyń biri – osy. Sondyqtan, sol Erejeni jyl saıyn ózgertýdiń, jańadan jasaýdyń qanshalyqty qajeti bar? Al ishinara túzetýlerdi tıisti zańnamalarǵa engiziletin ózgerister men tolyqtyrýlarǵa sáıkes jasaýǵa bolmaı ma, degen oryndy suraq týyndaıdy.
Osy, jáne basqa da túıindi máselelerdi sheshý joldarynyń biri – bıýdjet júıesi deńgeıleriniń arasynda jalpy memlekettik tabys pen salyqtardy bólýdiń turaqty normatıvteri negizinde barlyq basqarý býyndarynda bıýdjetti sapaly josparlaý bolyp tabylady.
Jasyratyny joq, aldaǵy jylǵa jáne úsh jyldyq bıýdjetti bekitken ýaqytta kórsetkishterdiń qanshalyqty negizdi ekenin shynaıy baǵalaý qıyn. Osy oraıda, eń aldymen óńirlerdiń qarjylyq derbestigin, olardyń jergilikti bıýdjettiń kiristerin nyǵaıtýǵa yqpal etý múmkindikterin keńeıtý qajet.
Buqaralyq aqparat quraldarynda jarııalanǵan birqatar halyqaralyq ındıkatorlarǵa qaraǵanda, Úkimet ulttyq ekonomıkany basqarýda tıimdi jumys júrgizip otyrǵanyn atap ótýimiz qajet. Biraq, ótken jyl ishinde bıýdjet birneshe ret naqtylanyp, túzetýler engizilgenine qaramastan ortalyq memlekettik organdardyń bólingen qarjyny tolyq ıgermeý nemese tıimsiz paıdalaný jaǵdaılary taǵy da qaıtalandy.
Bıýdjettik zańnamany burmalaýshy ákimshilerge ádettegideı qalyptasqan sharalar qoldanyp qoıýmen shektelý jetkiliksiz sııaqty. Odan góri, profılaktıkalyq sharalar, ıaǵnı, aldyn alý jumystaryn júrgizip, baǵdarlamalar ákimshileriniń biliktiligin arttyrýǵa, kásibı sheberlikterin shyńdaýǵa neǵurlym kóbirek kóńil belinse, soǵurlym tıimdi bolar edi. Bıýdjettik zańnamany jetildirý týraly zań jobasyn qarastyrǵanda osy máselelerdi qatań eskerip, sheshýshi qadamdar jasaý qajet.
