– Buqaralyq aqparat quraldarynyń róli turaqty túrde ósip keledi. Tipti áleýmettik jeliler paıda bolsa da, dástúrli buqaralyq aqparat quraldarynyń róli báseńdemeıdi. Kerisinshe olar ozyq tehnologııalardy jumys quralyna aınaldyryp otyr. Bizdiń eldegi jýrnalıstıka aýqymdy reformalardyń udaıy aldyńǵy sapynda. Baspa jáne elektrondyq basylymdar mıllıondaǵan adamdardyń kóńil túkpirinen berik oryn aldy. «Kóp sóz utpaıdy, dóp sóz utady» demekshi, otandyq buqaralyq aqparat quraldary kásibı túrde sheber, shynaıy jáne jedel jumys júrgizýde, – dedi Q.Toqaev.
Senat Tóraǵasynyń aıtýynsha, halyqtyń shynaıy senimine ıe ári shet elderde bedeli zor bizdiń elimizdiń Memleket basshysy Qazaqstannyń halyqaralyq arenadaǵy ulttyq múddesin árdaıym bıik ustap keledi. Elbasynyń Kóshbasshylyq ári Tuńǵysh Prezıdent mártebesi elimizdiń saıası júıesindegi turaqtylyqtyń senimdi kepili. «Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy týraly», «Qaýipsizdik Keńesi týraly» zańdar eldegi ishki jáne syrtqy saıasatty júrgizýde Elbasynyń jetekshi róline quqyqtyq kepildikterdi qamtamasyz etedi. Bul qazirgi álemdegi dúrbeleńge toly jaǵdaılarda mańyzdy ról atqarady. Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń táýelsiz Qazaqstannyń negizin salýshy retindegi sińirgen eńbegi asa aýqymdy, tarıhı mańyzy zor.
Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııa dáýiri qoǵam men buqaralyq aqparat quraldarynyń aldyna bıik mindetter qoıyp otyr. Tehnologııalyq, ekonomıkalyq jáne áleýmettik aýqymdy ózgerister burynǵy ádetter men taptaýryn kózqarastardan arylyp, jańasha oılaýdy talap etedi. Prezıdent Joldaýynda sıfrlyq tehnologııalardyń dendep enýine baılanysty qazaqstandyqtardy jahandyq ózgerister men qaterlerge daıyn bolýǵa shaqyrdy. Bul mindet tek qoǵamnyń qoldaýymen tabysty sheshiletindikten, sıfrlandyrý ıdeıasynyń mán-mańyzyn qalyń buqaraǵa jetkizýde jýrnalısterge asa jaýapty mindet júktelip otyr.
Tehnologııalyq turǵydan jańarý buqaralyq aqparat quraldaryna da áser etýde. Búgingi kúni «dástúrli» buqaralyq aqparat quraldaryn áleýmettik jelilerden bólip tastaıtyn shekaralar da azaıyp barady. Qazirgi kezde gazetterdi, telearnalar men radıostansııalardyń elektrondy nusqasynyń bolýy zańdy. Olar tipti dástúrli aqparat quraldarynan da tanymal bolýda. Kóptegen baspa jáne elektrondy basylymdar ınteraktıvti keri baılanys, únqatysý men onlaın translıasııa múmkindikterin paıdalana otyryp, áleýmettik jelilerge belsendi túrde aralasa bastady.
Qazirgi kezde aqparat aǵyndary úshin memlekettik shekara uǵymy joq. Jańa jaǵdaıda jaǵymsyz qubylystardy aıla-sharǵymen jaǵymdy etip kórsetip, qoǵamdyq oń pikir qalyptastyrý qaýpi kúrt ósip barady. Sarapshylar baqylanbaıtyn áleýmettik jelilerde jalǵan jańalyqtar men teris nasıhattyń dendep ketýi týraly eskertip otyr. Azǵyrý men arbaýǵa negizdelgen mundaı aqparat saıası maqsattar úshin jıi qoldanylady.
– Dana halqymyz «Otyz tisten shyqqan sóz otyz rýly elge taraıdy» deıdi. Búgingi áleýmettik jeliler arqyly taraıtyn «aýyzdyqsyz» aqparat zamanynda mundaı qaýipti qubylystar el ishinde beleń alýy múmkin.
О́kinishke qaraı, zııandy aqparat áserinen, eń aldymen jastar zardap shegedi. Keıbir múddeli buqaralyq aqparat quraldarynyń jáne áleýmettik jelilerdiń kómegimen jastar kúmándi ıdeologııalyq kózqarastarǵa urynady, búldirgish, tipti, zańǵa qarsy áreketterge de barady.Osyǵan baılanysty qoǵamdy, ásirese, jastar men balalardy jalǵan aqparattan zań arqyly qorǵaýǵa týra keledi. Jaqynda Parlament buqaralyq aqparat quraldary týraly zańnamaǵa engizgen túzetýler osy maqsatqa arnaldy, – dedi Q.Toqaev.
Onyń pikirinshe, buqaralyq aqparat quraldary jastardyń kúsh-qýatyn shyǵarmashylyq arnaǵa qaraı burýy tıis. Jas urpaq barlyq áleýmettik mańyzdy is-sharalarǵa belsene aralasýy qajet. О́skeleń urpaqtyń bilimi men jańa tehnologııalardy qoldanýy, shyǵarmashylyq turǵysyndaǵy tyń kózqarasy, kúsh-jigeri men ıgi bastamalary buryn bolmaǵan jańa múmkindikterge jol ashady.
Qazaqstandyq buqaralyq aqparat quraldary álemdegi eń joǵary standarttardy baǵdarǵa alýy tıis. Elbasy elimizdiń dástúrli qundylyqtaryn saqtaı jáne ulyqtaı otyryp, qoǵamnyń rýhanı ómiriniń jańarýyna baǵyttalǵan «Rýhanı jańǵyrý» tujyrymdamasyn jarııalady. Osy tujyrymdamany iske asyrýda aqparat quraldarynyń róli erekshe. Ideologııalyq keńistikti ulttyq álemderge bólý úrdisteri týyndap turǵan kezde «Rýhanı jańǵyrý» tujyrymdamasynyń Qazaqstan úshin mańyzy zor.
Memleket basshysynyń «Egemen Qazaqstan» gazetinde jaryq kórgen baǵdarlamalyq maqalasynan keıin «Týǵan jer», «Qazaqstannyń kıeli jerleriniń geografııasy», «100 jańa esim», «100 jańa oqýlyq» jobalary boıynsha aýqymdy jumystar atqaryldy. Búginde qazaq tilin latyn jazýyna kóshirýge daıyndyq jumystary aıaqtalýda. Rýhanı jańǵyrý qoǵamda qyzý qoldaý tapty jáne ony belsendi túrde jalǵastyrý úshin aýqymdy isterdi atqarýymyz qajet.
– Prezıdent azamattardyń materıaldyq deńgeıin kóterýge de basa nazar aýdaryp keledi. Bes áleýmettik bastama úndeýi ekonomıkalyq turǵyda jan-jaqty eseptelgen ári muqııat tekserilgen qadamdardy júzege asyrýǵa baǵyttalǵan biregeı qujat. Birlesken kúsh-jigerdiń arqasynda mıllıondaǵan qazaqstandyqtyń, ásirese jastardyń ómir sapasy men turmysyn jaqsartýda basty maqsatqa qol jetkizemiz dep oılaımyn. Parlamenttiń zań shyǵarý qyzmetine qoldaý kórsetýde buqaralyq aqparat quraldary erekshe ról atqarady. Jańa zańdardyń qabyldanýy týraly aqparat jetkizýmen qatar qoǵam men bıliktiń arasyndaǵy dıalogtyń mańyzdy quraly bolyp tabylady, – dedi Q. Toqaev.
Merekelik jıyn barysynda Qasym-Jomart Toqaev elimizdiń aqparat salasynda belsendi qyzmet etip júrgen birqatar baspasóz ókilderin Senattyń Qurmet gramotasymen jáne Alǵys hattarymen marapattady. Olardyń qatarynda «Egemen Qazaqstan» respýblıkalyq gazeti» AQ Basqarma tóraǵasy Darhan Qydyráli men Basqarma tóraǵasynyń orynbasary – bas redaktor Aıbyn Shaǵalaqov Parlament Senatynyń Qurmet gramotasyna jáne Alǵys hatyna ıe boldy.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
