BITIMGERShILIKTIŃ QIYN DA QARAPAIYM JOLYNA QADAM JASALDY

EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵasy, Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń Memlekettik hatshysy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev óziniń Ońtústik Kavkaz elderine saparyn 17 aqpanda Grýzııa astanasy – Tbılısıde qorytyndylady. Sapar barysynda EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵasy Grýzııanyń Syrtqy ister mınıstri Grıgol Vashadzemen kelissóz júrgizip, Grýzııa Parlamentiniń tóraǵasy Davıd Bakradzemen jáne osy eldegi saıası partııalardyń jetekshilerimen kezdesti. Qanat Saýdabaevtyń Grıgol Vashadzemen kelissózi barysynda Qazaqstan men Grýzııa EQYU aıa­syn­da tyǵyz yntymaqtastyq jasap kele jatqandyǵy atap ótildi. Qa­zaqstan syrtqy saıasat vedomstvosy basshy­sy­nyń atap kórsetkenindeı, Grýzııa Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyq etý kandıdatýrasyn bas­tap­qy kezde-aq qoldady. Uıymnyń Is basyndaǵy tóraǵasy, sondaı-aq óz áriptesine Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń EQYU-nyń joǵary deńgeıdegi sammıtin sha­qyrý týraly bastamasyna qoldaý bildirgeni úshin alǵys aıtty. Biz Vashadze myrzamen qazirdiń ózinde Uıym sammıtiniń kún tártibin to­lyqtyrý jáne ony ótkizýdiń mer­zi­min belgileý jónindegi jumystar­dy bastadyq, dedi Qanat Saýdabaev osy jaıynda. Kezdesýde taraptar eki eldiń saýda-ekonomıkalyq qatynas­tary­­na da nazar aýdardy. Mem­le­kettik hatshy – Syrtqy ister mı­nıstri­niń atap ótýinshe, bizdiń elimiz Grýzııanyń iri ınvestor­larynyń biri bolyp tabylady. Qazaqstan men Grýzııa arasyndaǵy taýar aı­na­lymynyń álemdik eko­nomı­ka­lyq daǵdarysqa qaramas­tan, kó­le­mi saqtalyp otyr. Eki el­diń eko­nomıkalyq qatynastaryn jandan­dy­rýǵa kóp múmkindikter bar. Alda­ǵy ýaqytta saýda-eko­nomı­ka­lyq yntymaqtastyqty te­reńdetýge qatysty barlyq keshendi másele­ler bıylǵy jyldyń ma­my­rynda Astanada ótetin mınıstrler deń­geıindegi kezdesýde talqylana­tyn bolady. Memlekettik hatshy – Syrtqy ister mınıstri Qazaqstan Grýzııa­nyń iri ınvestory ekendigin jaı­dan-jaı aıtyp otyrǵan joq. Bú­gin­de bul elde qazaqstandyq kapı­taldyń qatysýymen “QazTransGaz – Tbılısı”, “Batýmı teńiz porty”, “Halyq banki – Grýzııa”, “Aqsaı BMS” sekildi onnan  astam iri kompanııa jumys istep ja­tyr. Al eki memleket arasyn­daǵy taýar aınalymy álemdik daǵ­darys qanshama salmaq salsa da, ótken jyly 37,1 mıllıon AQSh dollaryn qurady. Kelissóz kezinde kópten beri sheshimin tappaı kele jatqan Oń­tústik Osetııa janjalynyń sheshi­lýi­ne yqpal etý jaıy da talqy­landy. О́ıtkeni, bul Grýzııa úshin asa ózekti máselelerdiń biri bolyp ta­bylady. Al osy problemaǵa baı­lanysty Qazaqstannyń EQYU-nyń tóraǵasy retinde óz usynys­ta­ry bar. EQYU-nyń  Is basyn­daǵy tóraǵasy Qanat Saýdabaev pen Grýzııa Syrtqy ister mınıstri Grıgol Vashadzeniń ekeýara ońasha kezdesýinde de, keńeıtilgen quram­da­ǵy kelissózde de osynaý ótkir máselege erekshe mán berilip, kez­desý men kelissózderdiń belgilen­gen ýaqyttan edáýir uzaqqa sozy­lýy sondyqtan bolsa kerek. Grýzııa – Ońtústik Osetııa jan­jaly 1980-jyldardyń sońyna taman tutandy. Onyń týyndaýy­nyń negizi, sarapshylardyń baǵa­laý­ynsha, osy óńirde ulttyq qoz­ǵa­lystardyń belsendiligi kúrt ar­typ, etnosaralyq kıkiljińniń kó­ri­nis berýinde jatyr. Osynyń ke­sirinen qantógis qaqtyǵystar oryn aldy, myńdaǵan turǵyn týǵan jer­lerin tastap, bosqyn atandy. Qaza tapqandar da az emes. Qazirgi kezde Ońtústik Osetııa 1992 jyldan bas­tap tanylmaǵan memleket retinde ómir súrip keledi. Biz bul derekterdi tekke kelti­rip otyrǵan joqpyz. Elimizde kóp­tegen etnostar turyp jatyr. Betin aýlaq qylsyn, mundaı kıkiljińge jol berilgen joq, bir-birimen ta­tý-tátti ómir súrýde. Onyń túp ne­gizi bastapqy kezde-aq memleket ult­aralyq, etnosaralyq yntymaq­tas­tyqty nyǵaıtý máselesin óz saıa­satyndaǵy basty basymdyq­tar­dyń biri retinde naqtylap alǵan­dyǵynda jatyr. Sonymen qatar, Elbasy Nursultan Nazarbaev elimizdiń basty baılyǵy – ult­aralyq tatýlyq ekendigin únemi aıtyp keledi. Kezdesýden soń, Qanat Saýda­­baev pen Grıgol Vashadze buqa­ra­lyq aqparat quraldary ókilderine birlesken baspasóz máslıhatyn ótkizip, kelissózderde Qazaqstan men Grýzııa arasyndaǵy yntymaq­tas­tyqty tereńdetýmen qatar, óńirlik jáne halyqaralyq taqy­ryp­taǵy máseleler talqylan­ǵa­nyn aıtyp berdi. Grýzııa syrtqy saıasat vedomstvosynyń basshysy G.Vashadzeniń habardar etýinshe, Qazaqstannyń EQYU-ǵa tór­aǵa­lyq etýi shyn mánindegi mańyzdy oqıǵa bolyp tabylady. Eki mem­leket arasyndaǵy qatynas elder­diń táýelsizdik alǵan alǵashqy kúni­nen bastap shynaıy dostyq jaǵdaıda qalyptasty. Búginde ol Grýzııa men Qazaqstannyń saıası, ekonomıka­lyq jáne mádenı-gýma­nıtarlyq salalarda belsendi baı­la­nystar jasaýyna múmkindik berýde. EQYU-nyń Is basyndaǵy tór­aǵasy Qanat Saýdabaev sol kúni Grý­zııa Parlamentinde bolyp, Par­lament tóraǵasy Davıd Ba­kradze­men kezdesti. Kezdesýde ta­raptar EQYU aıasynda parlament­aralyq is-qımyldy damytý máse­lelerin talqylady jáne Uıymnyń Parlamentaralyq Assambleıasy qysqy sessııasynyń kún tártibi jóninde pikir almasty. Kezdesýden soń ótkizgen birlesken baspasóz máslıhatynda Parlament tóraǵasy Grýzııa men Qazaqstannyń pa­r­la­ment­aralyq yntymaqtastyǵy damyp kele jatqandyǵyn, Qazaq­stan Uıymǵa tóraǵalyǵy kezinde óńirdegi problemalardy sheshýge yqpal etetindigin atap ótti. Sapar aıasynda Qanat Saýda­baev Grýzııadaǵy saıası partııa­lar­dyń jetekshilerimen de kezdesip, óńirde qaýipsizdik pen turaqty­lyq­ty qamtamasyz etý, uzaqqa so­zylyp bara jatqan janjaldardy retteý jáne osy eldegi demo­kra­tııa­lyq damý men onyń aldaǵy pers­pektıvalaryn talqylady. О́ıtkeni, Qazaqstan EQYU tór­aǵa­sy retinde buǵan erekshe mán berýi qajet. Kezdesýde alǵashqylardyń biri bolyp sóz alǵan “Grýzııa alıansy” partııasynyń ókili Vıktor Dolıdzeniń aıtýynsha, Qazaqstannyń Uıymǵa tóraǵalyq etýi Uıym qundylyqtaryn ilgeri jyljytýǵa jasalǵan erekshe qadam bolyp tabylady. “Men Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstannyń tór­aǵalyq  qyzmetke kirisýine arnal­ǵan Uıym Turaqty keńesiniń Ve­na­daǵy otyrysynda jarııa etilgen beıneúndeýimen muqııat tanystym, – dedi ol. – Úndeýde EQYU qyz­metindegi úsh ólshem tegis qam­tylǵan. Olardy ári qaraı damytý búgingi kúnde asa mańyzdy bolyp tabylady”. Al “Birikken Grýzııa” demokratııalyq qozǵalysynyń bas­shysy Nıno Býrdjanadze Qa­zaqstannyń Uıymǵa tóraǵalyǵyn kezinde qoldaǵanyn, sondaı-aq Prezıdent Nursultan Nazarbaev­tyń EQYU-nyń joǵary deńgeı­degi sammıtin ótkizý bastamasyna qoldaý bildiretindigin atap ótti. Onyń málim etýine qaraǵanda, Uıym qyzmetin reformalaý qajet. Sondyqtan joǵary deńgeıdegi sammıt ótýi tıis. EQYU-nyń Is basyndaǵy tór­aǵasy aldymen Bakýge, odan keıin Erevanǵa kelip, Ázirbaıjan Pre­zı­denti Ilham Álıevpen jáne Armenııa Prezıdenti Serj Sargsıanmen kezdesken edi. О́ıt­keni, bul eki eldiń de basty ári ortaq problemasy – Taýly Qa­ra­baqqa baılanysty. Taýly Qarabaq janjalynan  týyndaǵan proble­ma­ǵa EQYU-nyń Reseı, AQSh jáne Fransııa teń tóraǵalary bolyp tabylatyn Mınsk toby kiriskeli beri Ázirbaıjan men Ar­me­nııa arasynda azdaǵan jy­ly­lyq sezile bas­ta­dy. Mysaly, tek ótken jyldyń ózinde ǵana Ázir­baı­jan men Armenııa prezıdent­teri alty ret kezdesti. Uıym tór­aǵaly­ǵyn­daǵy Qazaqstannyń endigi maqsaty – sol kezdesýler kezin­degi kelissózder úderisin ári qaraı jal­ǵastyrý. Eger ol oń sıpat alyp, il­geri jyljı­tyn bolsa, bul Qazaq­stan úshin úlken jetistik bolady. EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵasy Qanat Saýdabaev pen Ázirbaıjan Prezıdenti Ilham Álıevtiń kezdesýi úılesimdi jaǵ­daıda ótti. Kezdesýde Memlekettik hatshy Ázirbaıjan Prezıdentine Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń jeke joldaýyn ta­bys etti. Onda aldaǵy ýaqytta Taýly Qarabaq máselesin retteý tý­raly usynystar mazmundalǵan. Ázirbaıjan basshysy, sondaı-aq Qazaqstannyń Uıymǵa tóraǵalyǵy kezinde Eýropada qaýipsizdikti nyǵaıtýda oń nátıjelerge qol jet­kiziletindigine senimdi ekenin atap ótti. Uıymnyń Is basyndaǵy tór­aǵa­sy Qanat Saýdabaev pen Arme­nııa Prezıdenti Serj Sargsıannyń kez­desýinde taraptar Taýly Qara­baq prob­lemasyn retteý máselesin tal­qylady. Sondaı-aq, Qazaqstan syrt­qy saıasat vedomstvosynyń basshysy Armenııa Prezıdentine Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Taýly Qarabaq máselesin retteýge baıla­nysty jeke joldaýyn tabys etti. Gazettiń buǵan deıingi nómir­le­rin­de jazǵanymyzdaı, EQYU-nyń Is basyndaǵy tóraǵasy, elimizdiń Memlekettik hatshysy – Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev Uıym tóraǵasy retinde alǵashqy saparyn Ońtústik Kavkaz elderi – Ázirbaıjan, Armenııa jáne Grýzııa memleketterinen bastady. Atap ótýimiz kerek, Qanat Saýdabaevtyń sapar barysyndaǵy kezdesýleri men kelissózderi úılesimdi ári dostyq jaǵdaıda ótti. Osy óńirdegi problemalardyń týyndaýyna tereń taldaýlar jasalyp, olardy beıbit jolmen sheshýdiń joldary jan-jaqty qarastyryldy. Sóıtip, bitimgershiliktiń alǵashqy jáne eń qıyn da qarapaıym jolyna qadam jasaldy. Álısultan QULANBAI.