– «Nur Otan» bıliktegi partııa bolǵandyqtan, qoǵamda bolyp jatqan jetistikterge, qandaı da bir kemshilikterge aldymen jaýapty ekeni belgili. Sondyqtan partııa tarapy ǵalymdardyń aldynan shyǵyp jatatyn keıbir máselelerge beıjaı qaramaıdy. Partııanyń ortalyq apparatyna ǵylymı keńestiń ókilderinen, 2018-2020 jyldarǵa arnalǵan ulttyq ǵylymı jáne ǵylymı tehnıkalyq jobalarǵa granttyq jáne baǵdarlamalyq maqsatta qarjylandyrylǵan konkýrsty irikteýdi júzege asyrýdaǵy sheshimdermen kelispeıtindigi jaıly birneshe ótinish kelip túsken. Olar ǵylymı jobalarǵa bólinetin memlekettik qarjylandyrý júıesi kóńilderinen shyqpaǵanyn aıtady. Tipti memlekettik saraptamadan tómen baǵa alǵan jobalardyń da jeńimpazdar qatarynda júrgenin aıtyp shaǵymdanýda. О́tinish ıeleriniń aıtýynsha, keńes quramyn tańdaý tıisti erejege saı júrgizilmegen. Ereje boıynsha keńes quramynda bir uıymnan birneshe qyzmetkerden bolmaýy tıis, sonymen qatar keńeske álemdik bilim berý uıymdarynyń ókilderin qosý kerek degen sııaqty usynystar túsýde, – dedi ol.
Jıynda negizgi baıandamany Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Talǵat Eshenqulov jasady. Onyń aıtýynsha, sońǵy jyldary Qazaqstan ekonomıkasyn qurý boıynsha qoıylǵan mindetterdi sheshý úshin memlekettik deńgeıde belsendi qadam jasalyp keledi. «Búginge deıin 2015-2017 jyldar boıynsha granttyq jáne baǵdarlamalyq-nysanaly qarjylandyrý aıasynda oryndalǵan 1111 ǵylymı joba men ǵylymı-tehnıkalyq baǵdarlamaǵa monıtorıng júrgizildi. Sarapshy toptar barlyq basymdyq boıynsha ǵylymı zertteýlerdiń negizinen kúntizbelik jospardy saqtaý arqyly jáne joǵary ǵylymı deńgeıde oryndalǵanyn atap ótti», dedi Talǵat Ilııasuly. Vıse-mınıstr keıbir problemalardy ashyp kórsetti. Máselen, zertteýler men ázirlenimderdi oryndaý úshin qarjylandyrýdyń jetkiliksizdigi jáne kesheýildeýi, jas ǵylymı kadrlardyń tapshylyǵy, zamanaýı materıaldyq-tehnıkalyq bazamen qamtamasyz etýdiń jetkiliksizdigi sııaqty birqatar ózekti másele oryn alǵan.
Mınıstrlik bergen aqparǵa súıensek, qazirgi ýaqytta elde ǵylymı ázirlenimdermen 386 uıym aınalysady. Joǵary bilim berý sektoryna 93 uıym qaraıdy. Zertteý jáne ázirlenimdermen aınalysýshy qyzmetkerler sany 22 985 adamdy quraıdy.
Talqylaýda sóz alǵan tehnıka ǵylymdarynyń doktory Seıitqasym Baıbekov elimizde ǵylymǵa úlken umtylys baryn aıtady. Alaıda ulttyq ǵylymı keńes jumystarynda kemshilikterdiń bar ekenin de jasyrmaıdy. «Ǵylymdy damytý úshin jas ǵalymdardan bastap egde ǵalymdarǵa deıin granttyq konkýrs jasap, qarjylandyrýdyń eki baǵyty boıynsha júıeli jumystar júrgizý kerek. Atalǵan granttardy bólýge baılanysty birqatar reforma qajet. Tómen baǵa alǵan ǵalymnyń atalǵan granttarǵa ıe bolyp ketýiniń basty sebebi, sońǵy sheshimdi keńes músheleriniń aıtýynda deýge bolady. Osy rette baǵalaýdyń elektrondy júıesin jasaýdy usynamyn», dedi ol. Sonymen qatar professor otandyq ǵalymdardyń avtorlyq baǵdarlamalaryn shetelge saraptamaǵa jiberýge qarsy ekenin bildirdi. Ǵalymnyń aıtýynsha, sheteldik saraptamaǵa ketken jobalardyń qupııalyq elementteri jarııa bolyp, baǵdarlamanyń baǵasy tómendeıdi.
Keńeste aıtylǵandaı, 2018-2020 jyldarǵa arnalǵan ǵylymdy damytýdyń 7 basymdyǵy aıasynda granttyq qarjylandyrý boıynsha 28,65 mlrd teńge somaǵa 1096 ǵylymı joba jáne baǵdarlamalyq-nysanaly qarjylandyrý boıynsha 22 mlrd teńgege 108 baǵdarlama júzege asyrylýda.
Keleli jıynda ǵylym tóńireginde bolyp jatqan basqa da jaıttar sóz boldy... О́zekti máseleler boıynsha «Turan» bilim berý korporasııasynyń vıse-prezıdenti O.Álıev, qoǵam qaıratkeri A.Smaıyl, halyqaralyq Túrki akademııasynyń prezıdenti D.Qydyráli óz oılaryn ortaǵa saldy. Keńes múshesi Aldan Smaıyl memlekettiń jalpy ishki ónimine otandyq ǵylym ákeletin tabystyń azdyǵyn sóz etse, Darhan Qýandyquly ǵylymǵa bólinetin qarjynyń jetkiliksizdigin aıtyp, myńdaǵan ǵalymdar men ǵylymı ınstıtýttarǵa bólinetin qarjynyń jeke-jeke qarastyrylýyn usyndy. Sonymen qatar akademııa basshysy ǵylymdy damytýdyń jeti baǵytynyń ishindegi bir ǵana baǵyttyń gýmanıtarlyq ǵylymdarǵa bólingendigin aıtyp, bul baǵyttyń aýqymdy salaǵa azdyq etetindigin alǵa tartty.
Keńes sońynda Bilim jáne ǵylym mınıstrligine ulttyq ǵylymı keńes týraly ereje, sondaı-aq ǵylymı jáne ǵylymı-tehnıkalyq qyzmetti bazalyq, granttyq, baǵdarlamalyq-nysanaly qarjylandyrý erejesiniń birinshi kezeńinde memlekettik ǵylymı-tehnıkalyq saraptamadan tómen ball alǵan ǵylymı jobalardy rettestirip, elekten ótkizýge qatysty bólimderdi odan ári jetildirý sııaqty birqatar usynys berildi.
Mıras ASAN,
«Egemen Qazaqstan»
