– Turar Baıdósekuly, bul ónerge ózińizdi alǵash baýlyǵan kisi kim?
– Túrki dúnıesiniń úlken ókili Mahmud Qashǵarı óziniń «Dıýanı-luǵat-at-túrk» atty jınaǵynda «kúı» sóziniń kóne túrkidegi «kók» sózinen shyqqandyǵyn túsindirip taldaıdy. Ǵalymnyń oıy boıynsha «kókpen» túbi tamyrlas bolǵandyqtan kúıshilik óner oqý-toqý arqyly ıe bolatyn kásipten góri adamǵa Táńirden qonatyn qasıetke jaqyn qubylys degenge saıady. Iаǵnı «kúı» sózi qaı jerdegi qoldanysta bolsyn adamnyń jan tebirenisimen, ishki sezimimen tikeleı ushtasyp jatatynyn alǵa tartady. Qazir ýnıversıtette sabaq berip júrgen stýdentterime kúı týraly biletinimdi úıretpes buryn aldymen osyny myqtap sanaǵa toqý kerektigin aıtamyn. Sondyqtan kez kelgen qıyndyqqa tótep berip, kásibine adaldyq tanyta alǵan adamnyń ǵana óneri baǵalanyp, erekshe qurmetke ıe bolatynyn kórdim. Iаǵnı kıeli aspapty qolǵa alǵan kisiniń áýeli júregi, nıeti taza bolmasa, basqasynyń bári bos áýreshilik. Ákem Baıdósek kezinde aýyl-aımaqqa asqan dombyrashylyǵymen tanylǵan kisi edi. Qasıetti qara dombyraǵa qol sozarda qadir-qasıetin sezinýdi, uqyptap ustaýdy alǵash sol kisiden úırendim. Onyń tartqan kúıinen jurt qatty áserlenetin. Ákem kóbine Qazaly, Qarmaqshy óńiriniń jyr-termelerin tógilte shyrqaıtyn. Mahambettiń «Aqqoshqar» kúıin quıqyljyta oryndaǵanda, dombyranyń bebeýlegen úni tula boıyńdy erekshe jigerlendirip, mańaıynan jeldiń gýili estilmesteı bir jaıly tynyshtyq ornaıtyn.
– Ulttyq dombyra kúni merekesin keleshekte qalaı atap ótken jón dep oılaısyz?
– Úıimizde, tórimizde dombyra ilýli tursa, ol jerge búrkenshek bóten oı tumsyq tyǵa almaıdy. Muny endi aldaǵy ýaqytta qalaı atap ótýimiz kerek degen máselege kelsek, bıyl mysaly «Báıterek» monýmentiniń mańynda «Uly Dala úni» jobasy aıasynda óner kórsetken dombyrashylar sherýi jurtshylyqty súısintti. Oǵan elimizdiń túkpir-túkpirinen 500 ónerpaz qatysty. Olar bir mezgilde, bir demmen Qurmanǵazy babamyzdyń «Saryarqa» kúıin oryndaǵanda, qatty tebirendik. Shalqydyq. Eńkish tartqan eńse tiktelip, rýhtandyq. Ulttyq tól qundylyǵymyzdy tórge ozdyrý sátinde býylǵan únimiz sheshilip, til buǵaýy byrt-byrt úzilip, keýdemizdi kernegen kúı kúmbiri jorǵadaı búlkildep keńistikke umtyldy. Bul kúni telearna, radıo bitken tek dombyra únin nasıhattap, jastardyń betin dástúrli tól ónerge burýǵa kóbirek kóńil bólinse deımin.
Alqaly jıynda Elbasy Maıtóbeniń tusynan dombyranyń sýreti bar tańbaly tas tabylǵanyn tilge tıek etti. Ǵalymdar: «Ol sýret berisi 4 myń, arysy 6 myń jyl buryn bederlengen» deıdi. Dombyra ustaǵan adamnyń músini Aral mańynan kezigipti. Al Altaıdan arshylyp alynǵan ata dombyra dúıim jurtty ótken ǵasyrlar tylsymyna tartpaı turmaıdy. Sonda aspap sonaý Kúltegin zamanynan beri kele jatqan jádigerimiz eken-aý. Qazaq odan bergi tarıhyn tilmen emes, árdaıym kúımen órnektep jazǵany málim. Ulttyń únin aıshyqtaıtyn osynaý merekeni dástúr men ónerdi dáripteýdiń taǵy bir taǵylymdy ónegesi retinde qabyldaýymyz kerek.
– Kúıdi, halyqtyq shyǵarmalardy estradalyq rok, rep, pop janrynda oryndaýshylar týraly ne aıtasyz?
– Keıde qazaqtyń «qasıetti qara dombyrasyn ár jerge bir tyqpalaýdan ózimizdi tym tómen túsirip alyp jatqan joqpyz ba osy?» degen kúdiktiń qylań berip qalatyny ras. Álemdik deńgeıdegi mýzyka synshylarynyń aıtýynsha, búginde mýzykanyń pop, rep jáne rok janrlary óte qarqyndy damyp otyr. Ondaı jańasha úrdisten qazaq mýzykasynyń da tys ómir súre almasy belgili.
Alaıda batystyq mýzykanyń kómegimen dombyranyń basyna úıirilip turǵan bultty seıilte alamyz deý – qate dolbar. Mundaı daraqylyqty aıtpaǵannyń ózinde tipti bir kezderi kúılerimizdiń túrli aspapta oınalyp, orkestrde oryndalýynyń ózine synı pikirler jıi jazylatyn. Muny áli de quptap, kúıdiń alǵashqy nusqasynda saqtalǵanyn jón sanaıtyn jandar barshylyq. О́ıtkeni halyqtyq shyǵarma jańa janrda oryndala kele ózgeriske ushyramaı turmaıdy, bastapqy taza qalybynan aýytqıdy. Kóne kúılerdi dál avtordyń ózindeı, bolmasa alǵashqy nusqasyndaı qazir eshkim oryndaı almaıtyny sodan. Zamanaýı mýzyka men halyqtyq mýzykanyń sıntezinen shyqqan janr folk-rok dep atalyp júr. Búginde ne kóp, mýzykanyń túri kóp. Pop-rok, folk-rok, pank-rok, psıhodelıkalyq rok, hevı-metall... deısiz be, jylda buryn-sońdy estimegen jańalary týyp jatady. Jalpy, qazaq dalasyna ótken ǵasyrdyń 70-jyldarynda rok-mýzykanyń elementteri, tipti rok janryndaǵy jekelegen kompozısııalar ene bastaǵan eken. Dástúrli tól týyndylarymyz ben dombyra úniniń kemip ketýiniń bir sebebin sondaı túrli toptar men ansamblderdiń kóbeıýimen sabaqtastyrǵan jón shyǵar. Bir danyshpan: «Adamdy úıirip, bılete jónelmegen mýzyka – mýzyka emes» depti. Bul qaǵıda basqa halyqtardyń tabıǵatymen úndesýi múmkin, al biraq men rýhanı turǵydan tárbıelemeıtin mýzykanyń biz úshin quny kók tıyn der edim.
– Eńbek jolyńyz týraly aıtyp berseńiz.
– 1987 jyly konservatorııany bitirgen soń, eńbek jolymdy Torǵaıdaǵy mýzykalyq kolledjde oqytýshy bolýdan bastadym. Onda on jyl qyzmet istedim. 1997 jyly 20 shildede elordaǵa birjola qonys aýdardyq. Áýeli Aqmola qalalyq mýzykalyq kolledjine jumysqa ornalastym. Qalalyq fılarmonııanyń jańadan qurylyp jatqan kezi bolatyn. Kóp uzamaı fılarmonııanyń janynan halyq aspaptary orkestri ashyldy. Onda qatarynan on úsh jyl óner kórsettim. Astanaǵa alǵash kelgen jyldardyń áseri óz aldyna bólek áńgime. Jylý atymen joq. Jaryq bir óship, bir janady. Sýyq zalda repetısııa jasadyq. Kirpishtiń ústine otyryp ta dombyra tarttyq degen sózdi búginde bir adamǵa aıtsań senbeıdi. Memlekettik deńgeıdegi barlyq konsertke qatystyq. 1998 jyly orkestrdiń alǵashqy dırıjeri Myrzaǵalı Aıdabolovtyń usynýymen «Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri» ataǵyn Elbasynyń óz qolynan alǵanym men úshin zor mereı. Sodan beri Prezıdenttik mádenıet ortalyǵynda, Kongress holl men Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda birneshe konsertim ótti. Memlekettik sharalarda, Astanaǵa at basyn tiregen kóptegen eldiń prezıdentteri aldynda óner kórsettik.
– Repertýaryńyzda kimderdiń kúıleri bar?
– Kindik kesken jerim batys óńiri bolǵandyqtan sol jerdiń tókpe kúılerin kóbirek tartamyn. Qurmanǵazynyń «Tóremurat», «Terisqaqpaı», «Baıjuma», «Serper», «Saryarqasyn», Dáýletkereıdiń «Jiger», «Topan», «Ańshylyq», «Aq jeleń», sondaı-aq «Qos ishegi» men «Jeńgem súıerin», Esir, Esbaıdyń «Aqjarma», «Jaldyqara», «Kúltaı», «Terisqaqpaı», О́skenbaıdyń «Bulbul aq jeleń», Dına apamyzdyń «Bulbul», «Baıjuma», «Jiger», «8 mart», «16-shy jyly» men «Mereke» kúıin, jalpy kúı atasy men kúıshi apamyzdyń biren-saran ǵana bolmasa, túgelge jýyq kúıin oryndaımyn.
Jalpy, kúıshiniń eńbegi qansha kúı tarta alatynynda, bolmasa kóptigine baılanysty ólshenbeıdi, munda negizinen kúıdi túsinip, júrekpen jetkize bilý mańyzdy. Arqa kúı mektebi ókilderinen asyryp jibermesem de shertpe kúıdi akademııalyq turǵyda belgili bir deńgeıde oryndap júrmin. Shirkin, Súgirdiń kúıleri qandaı deseńshi, kisini eriksiz elitip áketedi. Qarataý kúı mektebi ókiliniń «Qosbasary», «Boz ingeni», «Maıda qońyry» men «Nazqońyr» kúıleri, Táttimbettiń «Saryjaılaýy», «Sylqyldaǵy», «Qosbasary», Ábiken Qasenovtiń «Qońyry» júregime jaqyn.
– Búginde Qurmanǵazy men Dınanyń qansha kúıi oryndalyp júr?
– Dına apamyzdyń 30-40 kúıi, al Qurmanǵazynyń 40-50-ge jýyq kúıi bar. Kúı atasyn Ahmet Jubanovtan bastap kóp kúıshiler zerttegen. Qazanǵapty túbegeıli zerttegen Ábdýlhamıt Raıymbergenov aǵamyz. Alla qalasa, aldaǵy ýaqytta Qazanǵaptyń úsh-tórt tomy shyǵady dep kútilýde. Onyń ishinde kúıshiniń qasynda on jeti jyl birge júrgen Qadyráli degen kúıshiniń oryndaýyndaǵy kúıler tabylyp, aýqymdy bir jınaq jaryq kórmek.
– О́zińizdiń de biraz kúılerińiz bar eken...
– Úlken bir tarıhı oqıǵalardy estigende oǵan arnap kúı shyǵarǵym kelip turatyn ádetim bar. Búginde 13-15 kúıimdi orkestrler, ýnıversıtet stýdentteri oryndap júr. Mysaly, HVIII ǵasyrdyń aıaq sheninde oryn alǵan oqıǵa týraly «Sataı baba» atty kúı shyǵardym. Ol úshin arab, ózbek, uıǵyr mýzykasyn, Mańǵystaý óńiriniń jyrlaryn tyńdaýǵa týra keldi. Munda Sataı baba Mekkege ekinshi ret barǵaly jatqanda ákesi túsine kirip, «saǵan topyraq sol jerden buıyrady» dep aıan beredi. Mekkege jetkennen keıin úsh kúnnen keıin qyzýy kóterilip qaıtys bolady... Qazir muny Qurmanǵazy orkestrinen bastap, Atyraý, Qostanaı, Mańǵystaý, Qaraǵandy orkestrleri oryndaıdy. Ábish aǵamyzǵa arnap 70 jasqa tolǵanda «Ábish-taǵan» degen kúıdi syıladym. Ol kisi kózi tirisinde bul kúıdi tyńdap, rızashylyǵyn bildirip, óziniń joǵary baǵasyn berdi. Kúı negizi Mańǵystaý áýenderinen alyndy. Abyldyń izimen jazyldy. Al «Báıge» kúıim ómir men ónerdiń jarysy qyzǵan elordamyzdyń toıyna tartý etildi.
– Ánniń, kúıdiń qurylymyna qaraı dombyranyń túr-túri kezdesedi. Aspap jasaýshylar óz eńbekterinde osy erekshelikti qanshalyqty eskerip júr?
– Kúıge arnalǵan dombyranyń úni kameralyq daýys sııaqty taza ári qońyr bolyp keledi. Qazir men Qazaqstandaǵy eń myqty sheber, marqum Jaqsylyq Ospanovtyń jasaǵan dombyrasymen óner kórsetip júrmin. Qyzylordanyń týmasy, Almatyda turǵan. Sol kisige jasatqan ór dombyramdy jıyrma jyldan beri qolymnan tastamaı ustap kelemin. Dombyra jasaýshylardyń «Úkili dombyra» baıqaýynda sheberdiń dombyrasy Gran-prıdi jeńip alǵan bolatyn. Sultan Musaev esimdi sheberdiń de qazir qolymda dombyrasy bar. Ol konservatorııany dombyra mamandyǵy boıynsha bitirgen, qazirgi ýaqytta Astanada turady. Dombyrany kúıdiń tabıǵatyn eskere otyryp jasaıtyn mundaı mamandar óte sırek. Munan basqa taǵy biraz sheberdiń aspabyn paıdalandym. Biraq birazyn kóp ustamaı syılap jiberdim. Dombyra tańdaǵanda aspaptyń aldymen dybysyna qatty mán beremin, kúıge jaqyn únderdi izdeımin.
– Shetelge gastroldik saparmen shyqqanda halqymyzdyń tól aspabyn basqa jurttar qalaı qabyldaıdy?
– Qazaqtyń tól ónerin álemge nasıhattap, tanytýda dombyranyń orny qashanda bólek. Túrkııanyń Ankara qalasynda Qostanaı oblysynyń kúnderi ótti. Sonda Anar Muzdahanova ekeýmiz sahnaǵa shyqqaly turǵanbyz. Bizdiń aldymyzda «Naz» bı ansambli túriktiń bıin bılegen kezde qala meri bastap, taǵy qalǵan túrik aǵaıyndar qoshtap qosylyp bıleı jóneldi. Mynadaı qoshemetti únsiz baqylap turǵan Anar qobaljı bastady. «Qazir jurt bizdiń kúıimizge osylaı áserlene qoıar ma eken?» dedi. Áriptesimniń kóńilin basý úshin: «Esh ýaıymdama, bizdi bul synnan qasıetti dombyranyń kúmbiri alyp shyǵady» dedim. Sahnaǵa shyqtyq. Kúıtartys bastaldy. Sonda bizdiń delegasııany bastap barǵan Tólegen Muhamedjanov aǵamyz ornynan atyp turyp, shydamaı bar daýysymen qoldaý bildirdi. Kúıge delebesi qozǵan jurt dúr silkindi. Túrikter túregep turyp qol soqty. Sol sát árkez esimizge túse beredi. Zal bes-on mınýt bizdi jibermeı, tikesinen tik turdy. «Mine, kúıdiń qudireti!» dedim Anar áriptesime maqtanysh sezimmen kóńilim marqaıyp. Ol da mynadaı qoshemetke júregi jarylardaı qýanyp, býlyqqan kózindegi jasty irkip tura almady. Odan keıin Eýropa elderine talaı márte sapar shektik. Qurmanǵazynyń «Tóremurat», Nurǵısanyń «Aqqý» kúılerin tartqanymda halyq sahnaǵa shyǵýymdy qaıta-qaıta surap, erekshe rızashylyqtaryn bildiretin.
– Dombyra Qazaqstannyń brendine aınaldy deısiz ǵoı.
– Dombyranyń qońyr úninde qudiretti bir tylsym kúsh bar. Nemis, aǵylshyn, fransýz, qaı halyqty bolsyn baýrap alatyn aspap. Osyǵan kózimiz anyq jetti. Halyq dombyramen kúı tartylǵanda basqasha áserlenedi. Qazaqtyń atyn dúnıe júzine kúı arqyly tanytýda marqum Qarshyǵa (Ahmedıarov) aǵamyzdyń sińirgen eńbegi sheksiz ǵoı.
– Sońǵy kezderi kúıdi ózgertip oryndaýǵa áýestenýshiler boı kórsetip qalyp júr. Osyǵan qalaı qaraısyz?
– Qurmanǵazy orkestrin qurýda Ahmet Jubanovtyń ornyn bárinen bıik qoıamyz. Kúı dombyradan bastap qobyzǵa, basqa da túrli aspapqa túsirildi. Ǵajap qubylys emes pe? Kúı ajary ashylyp, búkil dalany sýretteıdi. Sizdiń suraǵyńyzdy túsinip otyrmyn. Qazir estrada janrynda kúı tartý qaptap ketti. Ol azdaı muny kompıýterge túsirdik. Toılarda et tartylyp jatqanda «Adaı» kúıin oryndaý ádepsiz modaǵa aınaldy. Bul – kúıdi qorlaý. Ol úlken sahnalarda ǵana oınalatyn týyndy. Eýropa mýzykalarynan artyq bolmasa, kemshin soqpaıtyn tól týyndylarymyz Amerıkanyń Karnegı-holynda, Anglııanyń Albert-holynda oınalsa qaı jeri kem?! Keń dalany minsiz sýretteıtin Táttimbettiń «Saryjaılaýy» álemdik klassıkterdiń qaı shyǵarmasynan kem. Karnegı-holda bes myń adamdy aıaǵynan tik turǵyzǵan Qurmanǵazynyń «Saryarqasy» qudiretti emeı ne! Estradanyń bárine birdeı topyraq shashýdan aýlaqpyn. Mundaı jańǵyrýlardyń kóbeıýi ómir zańdylyǵy shyǵar, biraq óz basym dástúrli ónerden góri kúıdiń estradamen keremet oryndalǵanyn kórgen emespin.
– Muny tól ónerdi túletý maqsatyndaǵy áreket dep túsindirgisi keletinder bar ǵoı.
– Árıne mundaı jaǵdaı barlyq halyqta kezdesýi múmkin. Túrik, ózbek, qyrǵyz aǵaıyndarda da solaı. Biraq ár nárseniń óz shegi bar emes pe? Sony shekten shyqpaı óz mólsherinde paıdalansa oǵan eshkim qarsy emes. Alaıda boıaýy tym qalyń jaǵylyp ketse, sabyr saqtaý múmkin be? Kúıdiń búkil qurylysyn ózgertip jibergenin kórgende, qaradaı kúıip ketesiń. Oınasyn. Paıdalansyn. Biraq qııanat jasalmasa.
– Astanada kúı óneriniń dáriptelýi qaı deńgeıde?
– Bizde halyq aspaptary orkestriniń konsertine jurtty tegin shaqyryp kirgize almaısyń. Bılet sý tegin baǵaǵa satylady. Soǵan qaramastan ótpeı jatady. Nelikten bulaı? Buǵan kim kináli? Jeńil-jelpi sala deı almaısyń. О́ıtkeni dombyrany on jyl júrip oqısyń. О́z basym tórt jyl kolledjde, bes jyl konservatorııada, eki jyl aspırantýrada oqydym. Osy salaǵa kóz maıymdy taýystym deıtindeı adammyn. Sonda da tól aspaptyń qyr-syryn túgel zerttep-zerdeledim deýge tilim barmaıdy. Onyń sıqyry eshqashan taýsylmaıdy. Bul ómir boıy oqýmen ótetin, ınemen qudyq qazǵandaı uzaq ta qıyn sala. Sondyqtan qazir halyqty óziniń dástúrli tól ónerine oraltýdyń jolyn qarastyrýymyz kerek. Ásirese bul elordada kóbirek nasıhattalýy tıis. Halyq aspaptary orkestrleriniń konsertinen góri jurttyń kóbine arzanqol ánshilerdiń keshine barýdy qalaıtynyn synaı bastasań, munyńdy estradany kóre almaǵandyqtan aıtyp otyr deıdi. Olaı emes. Adamnyń mıyn sharshatatyn esirik ún eskiredi, eshkimniń esinde qalmaıdy, al halyqtyq shyǵarma máńgilik qoı. Kúıde qanshama tarıh jatyr. Ǵasyrdan-ǵasyrǵa óshpeı jalǵasyp kele jatqan sol qundylyqqa qurmet artsa deımin.
– «Tárbıe basy – talbesik» demekshi, bar másele kisiniń nemen sýsyndap óskendigine baılanysty emes pe?
– Ulttyq dombyra kúnine oraı aldaǵy ýaqytta qandaı ister qolǵa alynýy kerek degende, osy másele aldymen josparlansa quba-qup bolar edi. Kúıdi balapan kezden sanaǵa sińdire bilýimiz kerek. Mıyna qazaqtyń qasıetti kúıi quıylyp ósken óren óz qaǵynan jerimeıdi. Qońyraý ornyna Qurmanǵazynyń kúıi tartylatyn mektepter bar dep estidim. Mine, sondaı ister keń kólemde nasıhattalsa quba-qup. Dombyra men kúı ónerine súıispenshilik sezimi balabaqsha men mektepten bastaý alǵany jón.
– Jaqynda jasóspirim dombyrashylar arasynda sondaı baıqaý ótken joq pa?
– Elimizde Qurmanǵazy, Dına, Táttimbet atyndaǵy dombyrashylar baıqaýy ótip turady. Munan bólek eń iri «Shabyt» festıvali bar. Keshe ǵana jasóspirimder arasynda halyqaralyq baıqaý ótti. Búkil týysqan elderden, atap aıtqanda, О́zbekstannan, Qyrǵyzstannan talantty balalar keldi. Túrli halyqtyń aspaptary oınaldy. Eki kún qazylar alqasynyń múshesi retinde balǵyndar ónerin saraptadyq. Sondaǵy baıqaǵanym, kúı óneri boıynsha baq synaǵan órenderdiń talpynysy súısintti. Bul – Prezıdenttiń bastamasymen qolǵa alynǵan aıtýly baıqaý. Búkil oblystan 10-18 jas aralyǵyndaǵy balǵyndar qatysty. Basqalarǵa qaraǵanda, bizdiń balalar kúı ónerin meńgerýimen bıik turatynyna qýandyq. Dombyra tartyp otyrǵan balanyń kózinen lapyldaǵan ot kórdik. Dombyranyń ǵajap únine eltigen kip-kishkentaı júrektiń sezimge bólengen sátin, súırik saýsaqtar baǵyndyrǵan ǵalamat asýdy sózben aıtyp jetkizý qıyn.
– Kúı ónerin zertteýmen aınalysyp júr ekensiz. Aldaǵy josparlaryńyz týraly aıtyp berseńiz.
– Kúıdi notaǵa túsirip, jeke kitap etip shyǵaryp jatqan jandar barshylyq, árıne. Biraq meni qazir kúıdiń dybysy men qurylysy qyzyqtyrady. Oryndaýshylyq sheberlik jaıynda eńbek jazý oıymda bar. Máselen, baıaǵy Dınalar oınaǵan kúıdiń dybystary men búgingi oryndaýshylardyń arasynda ájeptáýir aıyrmashylyq bar. Biz áli de bolsa sheberdiń sol shynaıy deńgeıine jete almaı kelemiz. Kúıdiń bastapqy shyqqan qalybyn buzbaı, avtordyń dál ózinen aınytpaı oınaǵan adamdy kórgen joqpyn. Kúıshilerge Dınadaı bolý ońaı bola qoımas, biraq soǵan qaramastan, ár adamnyń ózine tán stıli, ózegin jaryp shyqqan tól dybysy bolady. Ár kúıshiniń óziniń oryndaýshylyq mashyǵy qaıtalanbaıdy. Sony eńbegime arqaý etkim keledi.
– Jastardyń arasynda kózge túsip júrgen myqty kúıshiler bar ma?
– Shákirtim Aıbek Bekbosynovtyń esimi jurtqa málim. Qurmanǵazy atyndaǵy baıqaýda, «Shabyttan» júlde aldy. Qurmanǵazy baıqaýynyń Gran-prıin ıelengen Erkebulan Sońǵybaev, Aıym Bekbaeva, Ámına Boshymova esimderin ataǵym keledi. Olar Arqa, Qarataý, batys, jalpy búkil kúı mektepterin qaldyrmaı oryndaıdy. Al úlkenderden konservatorııada bes jyl oqytqan ulaǵatty ustaz, zertteýshi-ǵalym, kúıshi Orynbaı Dúısen aǵamyzdy, úzeńgiles áriptesim Anar Muzdahanovany aıryqsha atap ótkim keledi. Dombyrashy ári dırıjerler Aıtqalı Jaıymov pen Dáýren Ǵylymovqa qurmetim zor.
– Kúıshilik óner jasqa qaramaıdy dep jatady. Muny qalaı túsinesiz?
– Dına apamyz jetpis segiz jasqa deıin, Qalı Jantileýov jasy seksenge kelgenshe kúıde des bermedi. Boıyna ananyń aq sútimen kúı daryǵan kúıshiler dombyradan eshqashan qol úzgen emes. Qarshyǵa aǵa ómirden ótkenshe oınady. Saǵyn Jalmyshev keshke úıine kóńilin surap bas suqqanymyzda dombyra oınap otyrǵan bolatyn. Tańerteń júrek soǵýy toqtapty. Serjan Shákiratovtyń dombyrasy áli qolynda. Qudaıdyń bergen erekshe syıynyń qasıeti sonda. Biraq únemi eńbektený kerek. О́ıtkeni kúıdiń kıesi bolady. Dombyrany kúnde qolyńa bir ustap kúmbirletpeseń, kóńildiń kózin tot basady, kirleıdi. Sondyqtan sahnaǵa shyǵardyń aldynda tórt-bes saǵat úzbeı daıyndalamyn. Al negizi kúnde aınalysamyn, jáı tartpaımyn, dybys izdep otyryp oınaımyn.
Áńgimelesken
Qarashash TOQSANBAI,
«Egemen Qazaqstan»
