О́zimiz bala kúnnen ata-apalarymyzdyń aýyzeki áńgime jyrlarynan estip ósken Alpamys, Qaraqypshaq Qobylandy, Er Tarǵyn, Qaraqasqa atty Qambar batyrlar osy týǵan jerdi qorǵaýdaǵy eren erlik isterimen el aýzynda qaldy. Sonaý 300 jyldyq tarıhy bar qazaq-jońǵar shapqynshylyǵy kezinde de eren erlik kórsetken Qarakereı Qabanbaı, Qanjyǵaly Bógenbaı, Shapyrashty Naýryzbaı, Alban Hangeldi men Raıymbek, Sataı men Bólektermen birge Kókshetaý óńirindegi Qulshynbaı jotasynda qushaqtary aıqasyp, qatar jatqan qaharman Qarasaı batyr Altynaıuly men Aǵyntaı batyr Kórpeulynyń erligi – ultymyzǵa uran, halqymyzǵa qanatty qaǵıda bolyp qalǵany da aqıqat shyndyq.
Bıyl aqıyq aqyndar Súıinbaı men Jambyldyń ólmes, óshpes jyrlaryna arqaý bolǵan dańqty Qarasaı batyrdyń týǵanyna 420 jyl tolyp otyr. Qos batyrdyń eli men jerin jaýdan qorǵaý barysyndaǵy ónegege toly erlik isteri men qushaqtary ajyramaǵan adal dostyqtary kúni búginge deıin úlken qurmetpen aıtylady.
Osyǵan oraı batyr babamyzdyń bir top urpaqtary ortaq mámilege kelip, jalpaq jurttyń uranyna aınalǵan Qarasaı batyrdyń basyna arnaıy saparlap baryp qaıtty. Zırat etýshilerdiń quramynda Almaty oblysy Jambyl aýdandyq máslıhatynyń hatshysy Saıat Juryn, el aqsaqaly, Kerbulaq aýdany, Shoqan aýylynyń azamaty Nurtaı qajy Aıdynbaıuly, Qazaqstandaǵy «Godzý-rıý karate meıbýkan» federasııasynyń vıse-prezıdenti Ermek Zeınollaev, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi, Mádenıet qaıratkeri Manarbek Izbasarov, «Atyraýekoplast» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń jabdyqtaýshysy Almas Qyrǵyzbaev sııaqty baba urpaqtary boldy.
Eki kúnge sozylǵan sapar barysynda olar batyrlardyń basyna baryp minájat etip, arnaıy qurbandyq shalyp, qos batyr men olardyń tóńireginde jatqan urpaqtaryna jáne serikterine Quran baǵyshtady. Qonaqtardy qurmetpen kútip alǵan Qarasaı jáne Aǵyntaı batyrlar memorıaldyq kesheniniń shyraqshysy Isamedın Nııazuly Omar qajy batyrlar jatqan ataqty Qulshynbaı tóbesindegi ǵajap eskertkishtiń salynýy jaıynan biraz syr shertti. Kesene batyr babalardyń jatqan jaıy tolyqtaı anyqtalǵannan keıin 1999 jyly baba urpaqtarynyń biri Qaırat Satybaldy myrzanyń basshylyǵymen salynǵan eken.
Tek qana batyrlardyń qos kesenesi ǵana emes, olardyń tóńireginde jatqan úlkendi-kishili qorymdardyń bári túgeldeı qorshalypty. Soǵan qosa osy qorymda jerlengen Qarasaı batyrdyń 1648 jyly dúnıege kelip 1678 jyly 23 jastarynda qaıtys bolǵan qos uly Erkin men Tórkinniń basyna granıt tastan belgi qoıylyp, oǵan Qarasaı babamyzdyń: «О́lip kórgen joqpyn, odan basqanyń bárin kórdim desem, áli kórmegenim kóp eken ǵoı...» dep qos bozdaǵynyń qazasyna qaıǵyrǵanda aıtqan sózi oıyp jazylypty.
Osy qasıetti mekende 2000 jyldan beri shyraqshy bolyp, qos batyrdyń basyn kúzetip kele jaqtan Isamedın qajy babalar basyna kelip táý etýshilerlerdiń kúni búginge deıin bir sátke tolastamaıtynyn aıta kele, qansha degenmen jeldiń ótinde, arqyraı soǵatyn Arqanyń qarly borany men aq jaýynynyń ótinde turǵan keseneniń osy zamanǵy kirpishteriniń eptep qojyraı bastaýyna oraı munda kúrdeli jóndeý jumystarynyń qaıta bastalyp ketkendigin aıtyp ótti. Ony Batys Qazaqstan oblystyq «Qazrestavrasııa» aksıonerlik qoǵamynyń (bastyǵy Sádýaqas Aǵataev) bastaǵan qurylysshylary júrgizip jatqanynan da habardar etti. Árýaqtarǵa kórsetilip jatqan mundaı úlken qurmetke zırat etýshiler búkil baba urpaqtary atynan úlken alǵystaryn aıtty.
Jumash ARǴYMBAIULY,
Qazaqstannyń qurmetti jýrnalısi
ALMATY – KО́KShETAÝ – ALMATY
