Bilim • 12 Qyrkúıek, 2018

Abattandyrýǵa atsalysyp júr

900 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Elimizdegi bilim berý júıe­siniń qazirgi kezeńin álemdik deńgeıdegi bilim berý úrdisinen bólip qaraýǵa bolmaıdy. Dú­­nıejúzilik sapadaǵy bilim men bilik negizderin meńgerýde jańasha bilim mazmunyn qurý – jalpy bilim berý júıesindegi ózekti máselelerdiń biri.

Abattandyrýǵa atsalysyp júr

Osy oraıda Shymkent qala­synyń №89 mektep-lıseıi oqý­shylardyń tanymdyq qabi­letin damytý, bilim sapa­syn art­ty­rýmen qatar aqyl-oı shy­ǵar­­­mashylyq belsen­di­likterin je­til­dirý, jeke pán­derdi oqy­tý­dyń tıimdi ádis-tásilderin izdes­tirýde ilki qadamdarǵa baı bilim ordasy deýge bolady.

Elbasy ár Joldaýynda zaman talabyna saı bilim berý qoǵam músheleriniń adamgershilik, ıntel­lektýaldyq, mádenı da­mýy­­nyń joǵary deńgeıin jáne kásibı bi­liktiligin qamtamasyz etýge ba­ǵyttalǵan tárbıe berý men oqy­týdyń úzdiksiz úrdisi eken­digin aıtyp keledi. Atalǵan lı­seı shákirtterdiń ishki áleýe­ti men syrtqy mádenıetin úı­les­­tirýde josparly jumys júr­gizýde. Búginde tárbıe men tájirıbeni ushtastyryp kele jatqan lıseıdiń jemisti jetis­tikteriniń birqatary aıta keterlik mánge ıe.

Aldymen, muǵalim sheber­liginiń negizgi kórsetkishi – metodıka salasyndaǵy ǵyly­mı jańalyqtar men aldyńǵy qa­tarly ozyq tájirıbeni jetik ıgerý. Árıne izdenis nátıjesinde júzege asatyn tıimdi oqytý ádisi oqýshylardyń ǵylymı negizde yntasyn arttyrýǵa múmkindik beredi. Bul rette №89 mektep-lıseıi matematıka jáne jaratylystaný pánderi boıynsha elektıv, úıirme saǵattaryn uıymdastyryp, oqýshylardy ǵylymǵa baýlý jolǵa qoıylǵan. Eń bastysy, jańa oqý jylynyń alǵashqy aptasynda ár aıda ótetin ınteraktıvti sabaqtar kestesi jasalyp, barlyq birles­tik muǵalimderi bekitilgen keste boıynsha flıpchartpen sabaq ótedi. Muǵalimder onlaın ádis-tásilderdi Plikers, Kahoot, Bilim land tapsyrmalary arqyly oqytý, jańa sabaqtardy Tarsia, Smart beıdj, sematıkalyq karta kómegin qoldana otyryp dáris ótkizýdiń oqýshyǵa ońtaıly ekendigin aıtady. Interaktıvti sabaqtarmen 1-11 synyp oqý­shylary tolyq qamtylyp, úzdik sabaqtardy jınaq qylyp shyǵarý ustazdardyń sapaly jumys isteýine jol ashady. Sapaly sabaqtar óz kezeginde nanymdy nátıjelermen lıseı atyn respýblıka kólemine tanytyp otyr. Qazirge deıin mektep-lıseı boıynsha 450 oqýshy ǵylymı jumyspen aınalyssa, onyń 95-i úsh tilde qorǵalǵan. Bul jerde oqýshylarǵa ǵylymı jetekshilik jasaǵan mektep ustazdarynyń «Ekologııalyq ortalyq» mamandary, sondaı-aq altaýy ǵylym kandıdaty ekenin aıta ketkenimiz jón.

Sonymen qatar biregeı bilim oshaǵy oqýshylar men ustaz­dardyń bilim-biliginen bólek, qoǵamdyq jumystardy júzege asyrady. Aıtalyq, byltyr Shymkent qalasyn gúldendirý maqsatynda qalalyq ákimdik, meshit, qarttar úıi, mektep pen balabaqsha sııaqty mańyzdy nysandardyń aldyna 25 myń dana gúl kóshetterin otyrǵyzýdy qolǵa alǵan. Bıylǵy oqý jylynda da Shyraıgúldiń 11 myń, 2 myń Tagıs, Kanna gúliniń 2 myń danasyn, sondaı-aq jarqyraýyq Salvııanyń 500 danasyn qalany abattandyrý úshin tartý etti. Munyń bári qyrýar eńbekpen júzege asqan jumys ekeni aıtpasa da belgili.

Eń bastysy, atalǵan kóshet­ter bıologııa páni boıynsha memlekettik jalpyǵa mindetti bilim berý standarty negizinde lıseı mekemesiniń aýlasyndaǵy oqý tájirıbe alańynda ósiril­gen. Alań jumysy 2012 jyldan beri jolǵa qoıylǵan. De­meýshiler kómegimen qurylǵan 300 sharshy metr jylyjaıda «Terek aǵashyn vegatıvti kóbeıtý joldaryn zertteý», «Raýshan gúlin vegatıvti jolmen kóbeıtý», «Shyraıgúldi ósirip, baptaý», «Bıogýmýs daıyndaý», «Telý jáne ulastyrý», «Emdik qasıeti bar ósimdikterdi zertteý», «Tuqymnan jemis aǵashtaryn kóbeıtý» jumys­taryn da №89 mektep-lıseı oqýshylary qoldaryna alǵan. Onda úıirmege qatysqan oqý­shylar baqylaý, zertteý jumystaryn júrgizip, teorııany praktıkamen, ǵylymmen ushtastyrady. Atalǵan tájirı­be alańy oqýshylar boıynda bilim men ekologııalyq quzy­rettilik qalyptastyra otyryp, Shymqalany gúl qalaǵa aınal­dyrýda áli de kóptegen jumystar atqarmaq.

Memlekettiń «Qazaqstannyń áleýmettik jańǵyrtylýy: Jal­py­ǵa Ortaq Eńbek Qoǵamyna qa­raı 20 qadam» baǵdarlamasy men mektep oqýshylarynyń fýnk­sıonaldyq saýattylyǵyn damytý jónindegi 2012-2016 jyldarǵa arnalǵan ulttyq is-qımyl jos­pary atalǵan mektep-lıseıde ońtaıly sheshimin tapty.

Bilikti basshy Qasymbaı О́mirbekuly basqaratyn lıseı oqýshylary joǵarydaǵy jemisti jumystardyń nátı­je­sinde halyqaralyq, respýb­lıkalyq, oblystyq, qala­lyq túrli baıqaýlarda únemi je­ńim­paz atanyp jatady. «Biz­diń balalarymyz ben neme­relerimiz babalarynyń ıgi dástúrin saqtaı otyryp, qazirgi zamanǵy naryqtyq ekonomıka jaǵdaıynda jumys isteýge daıar bolýy kerek. Olar beıbit, jyldam órkendeý ústindegi álemge áıgili ári syıly óz eliniń patrıottary bolady. Sondyqtan adamnyń jan-dúnıesin rýhanı baıytatyn qasıetti baǵalatýda árqashan jańashyldyqty tarıhpen, tabıǵatpen ushtastyrýdy maqsat etemiz», deıdi mektep dırektory Q.Atabaev.

Shynymen de jańa adamdy tek jańashyl ustaz ǵana tár­bıeleı alady. О́nerli adamnyń talabyn ónegeli ustaz ushtaýy kerek. Sonda ǵana jastar bola­shaǵynyń shoqtyǵy bıik bolmaq.

 

Farıda BAIYRBEKOVA,

№89 mektep-lıseıdiń qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi

ShYMKENT

Sońǵy jańalyqtar