Qalaýyn tapsa, qaldyq ta qajetke jaraıdy

Qurylysy aıaqtalǵan polıetılentereftalatty qaıta óńdeý jáne shtapeldik talshyq shyǵarý zaýyty tolyqtaı iske qosylǵan kezde 250-den astam jumys orny ashylady. Qazirgi tańda zaýytta PET qaldyqtardy jýý, keptirý jáne bólshekteý boıynsha óndiristiń birinshi kezeńi iske qosylyp, 73 adam jumys istep júr. Kelesi kezeńde shtapeldik talshyq shyǵarý jolǵa qoıylmaq.

Jobany qazaqstandyq GreenTechnology Industries kompanııasy men Hong Kong General Industry And Commerce Co Ltd (QHR) sheteldik seriktes kompanııasy iske asyrýda. Mamandardyń aıtýynsha, elimizde biregeı sanalyp otyrǵan joba boıynsha shyǵarylatyn sıntetıkalyq talshyqtyń shtapeldik túri myjylmaıdy, kúıip ketpeıdi jáne uzaq ýaqyt boıy beriktigin saqtaıdy, gıpoallergendi qasıet­ke ıe. Odan jasalǵan zattar qolmen ustaýǵa yńǵaıly, ońaı jýylady. Sondaı-aq ónim qury­lys jumystarynyń sapasyn jaqsartýǵa septigin tıgizedi.

Budan ózge, polıefırlik talshyqtardan 3D prınterde basyp shyǵarýǵa paıdalanylatyn fılamentke arnalǵan (1,75 nemese 3 mm plastmassa jip) materıal jasaýǵa bolady eken. Jobanyń jalpy quny – $20 mln. Jyl saıyn zaýytta 50 myń tonna daıyn ónim shyǵarý josparlanǵan. «Qalaýyn tapsa qar janar» demekshi, mundaı jobalar, ıaǵnı qaıta óńdeý arqyly qaldyqty qajetke jaratyp, óńirdiń ekologııalyq jaǵdaıyn anaǵurlym jaqsartýǵa bolady.

Osy maqsatta júzege asy­rylǵan taǵy bir joba jóninde aıta keteıik. Shymkent qalasynda «Sý resýrstary-Marketıng» JShS bas­ta­masymen iske qosylǵan Or­ta Azııadaǵy alǵashqy qýaty 0,5 megavatty quraıtyn «Bıogaz qondyrǵylar kesheni» búginde shaıyndy sýlardy kádege jaratýda. Buryn shaıyndy sý qalanyń mańaıyndaǵy arnaıy orynǵa jınalyp, onyń zardabyn jaqyn eldi mekender tartatyn. Jaǵymsyz ısi aýaǵa tarap, quramyndaǵy zııandy zattar topyraqty búldiretin. Qazir kárizden aqqan sý arnaıy sehta óńdeledi. Keshenniń tazalaý qýaty – táýligine 150 myń tekshe metr. Munda shaıyndy sý mehanıkalyq jáne bıologııalyq tásilder boıynsha tazartylady. Mehanıkalyq tásil boıynsha káriz sýy turmystyq qaldyqtardan arylsa, bıologııalyq tásil boıyn­sha ashytý arqyly tazalaýdan ótki­ziledi. Tazartylǵan bıogaz kom­pressormen gaz qubyry arqy­ly qa­zandyqqa jiberilip, elektr ener­gııasy óndiriledi. Keshende saǵa­tyna 300 kVt elektr qýaty aly­nady.

Ǵalymjan ELShIBAI,

«Egemen Qazaqstan»

Túrkistan oblysy